szukaj w artykułach redakcyjnych
polski      english 

Strona główna

Kalendarium

O bazie

Szukaj w bazie danych

Centrum

Logowanie



WYDARZENIA





lp.dataopis wydarzenia
1.1942-08-01 -
Rozkazy się zmieniły: z deportaci "bezproduktywnych", w okropny dekret o wygnaniu. Obecnie ewakuuje się już całe budynki w ciągu godziny.
2.1942-08-01 -
Cukierowie żywią się tylko tym, co Stefan, Lila lub matka dostaną w pracy. Nie ma już żadnych przydziałów żywności. Nie ma sklepów. Coraz więcej domów stoi pustych. Pierwszego sierpnia 1942 właściciel fabryki kleju Leszczyński wydaje swoim robotnikom żywność na cały dzień i poleca zostać w fabryce, mówi, że nie jest w stanie odpowiadać za ich bezpieczeństwo poza murami fabryki. Przerażona Lila chce wyjść do rodziny. Nawet polscy pracownicy boją się wyjść z fabryki. Żydów przenoszą na tyły budynku, tak, aby Gestapo zobaczyło przy pracy jedynie Polaków. Ojciec Lili również zostaje zatrzymany w biurze.
3.1942-08-01 -
1942-08-01
1 sierpnia ogłoszono wezwanie naczelnika poliicji żydowskiej - wtedy Jakuba Lejkina , że wszyscy mieszkańcy getta, którzy dobrowolnie poddadzą się wywózce otrzymają 3 kg chleba i kg marmolady a ich rodziny, które przyjdą dobrowolnie nie zostaną rozdzielone. Na to cyniczne wezwanie stawiło się tysiące wygłodniałych ludzi.Zostai oni natychmiast wysłani do obozu śmierci.
4.1942-08-01 -
1942-08-03
Będąc pewna, że raczej umrę niż będę żyła, chcę się pożegnać z moimi przyjaciółmi i z moimi pracami. Tyle lat pracowałam, zbierałam , darłam i znów pracowałam, przygotowywałam się do wystawienia moich obrazów, chciałm wystawić serię pod tytułem,, Portret żydowskiego dziecka". Teraz ratuję z moich prac to co mogę. Ile może wejść i na ile jest dopasowane to miejsce. Zostawiam pod opieką boską dziesiątki prac olejnych, portretów żydowskich pisarzy, szkice i inne rzeczy, które nie mogą wejść do skrzyni. Nie proszę o pochwały, chcę tylko by zachowała się pamięć o mnie i o moim dziecku, o tej zdolnej dziewczynce Margelit... Mając 20 miesięcy wkazuje malarskie zdolności. Żydowska dziewczynka, mówi ładnym językiem jidisz i jest bystra, dobrze fizycznie rozwinięta... Prace swoje przekazuję żydowskiemu muzeum, które powstanie w przeszłości, by odnowić żydowską sztukę z przed wojny do 1939r., do strasznej tragedii populacji żydowskiej w Polsce. Teraz jestem już spokojna- ja muszę zginąć ale zrobiłam co do mne należało. Staram się zachować pamięć o moich pracach. Bądźcie zdrowi moi towarzysze i przyjaciele! Bądź zdrów żydowski narodzie! Nie dopuść więcej do takiego nieszczęścia!" - jest to testament i list pożegnalny Geli Seksztajn, malarki,schowany wraz z innymi materiałami Archiwum Ringelbluma pod domem na ul. Nowolipki 68
5.1942-08-01 -
0000-00-00
Sophie z rodziną przeprowadza się do bloku związku zawodowego w fabryce Schulza. Dostają 2-pokojowe mieszkanie, które dzielą z jeszcze jedną rodziną. Sophie jeszcze nie pracuje. Całymi dniami przesiaduje w fabryce z córką, zastanawiając się ile jeszcze będą musieli tak żyć, ciągle ukrywają się, w ciągłym strachu i udręce.
6.1942-08-01 -
1942-08-01
Codziennie odchodzą transporty przesiedleńcze. Jeżeli za mało ludzi zgłasza się na Plac Przeładunkowy, urządzane są "łapanki". Niemcy wkraczają wtedy do przypadkowo wybranych domów i wszystkich zaganiają na plac. Ten, kto nie ma karty pracy jest natychmiast załadowywany do pociągów. Rodzina Davida przeprowadza się w obręb fabryki.
7.1942-08-01 -
1942-08-16
Henryk Rudnicki był pierwszy raz na Umschlagplatzu w początkach sierpnia 1942. Niektórzy przemysłowcy niemieccy byli niemal codziennie wieczorem na umszlagu, aby w momencie selekcji wyreklamować "swoich" Żydów. Rudnicki poszedł na umszlag razem z Niemcem - właścicielem warsztatu, którego był kierownikiem, aby zwolnić czterech pracowników. Odnaleźli tylko dwóch i zwolnili z wysiedlenia.
8.1942-08-01 -
1942-08-31
W Treblince zamordowano również pół miliona Żydów z Francji, Belgii, Holandii i Bułgarii. Żydzi-placówkarze, pracujący w sierpniu 1942 przy torach kolejowych pod Warszawą, widzieli wolno przejeżdżające pociągi z zagranicznymi Żydami. Na przodzie pociągu był wagon oznaczony czerwonym krzyżem, w ostatnim wagonie eskortujący żandarmi, a na jednym wisiał napis "La Colonie Treblinca".
9.1942-08-01 -
1942-08-31
W jednym dniu sierpnia 1942 uduszonych w Treblince zostało 12 tys. dzieci z sierocińców i szkółek, między innymi dzieci z sierocińca doktora Janusza Korczaka, który podzielił los swoich dzieci.
10.1942-08-01 -
1942-08-31
W sierpniu terror nasila się. Nie ma już spokojnych nocy. Niemcy strzelają w powietrze i do okien.
11.1942-08-01 -
1942-08-15
Na początku sierpnia wiadome staje się, że niektóre transporty odchodzą do Treblinki. Nikt nie wie, co się tam dzieje.
12.1942-08-01 -
1942-08-01
10 dni po rozpoczęciu akcji, dom autora został otoczony przez policję żydowską. Działo się to podczas jego nieobecności. Jego żona dwukrotnie próbowała się ukryć, jednak została znaleziona przez żydowskiego policjanta, który wyciągnął ją na podwórko. Mimo to podjęła trzecią próbę ucieczki i tym razem udało się jej. Gdyby nie to, pewnie dawno już by nie żyła.
13.1942-08-01 -
1942-08-01
Autorka wybrała się do krawca po palto. W tym czasie nastąpiła blokada ulicy. Chcą uniknąć złapania uciekła na strych kamienicy. Przechodząc przez kolejne strychy przedostała się na ulicę Dzielną, gdzie schowana przeczekała blokadę. W czasie ucieczki autorka zgubiła torbę z dokumentami i pieniędzmi.
14.1942-08-01 -
1942-08-31
Zamordowanie Kohna i Hellera w sierpniu 1942 r. Oficjalnie zostają oni oskarżeni o wywóz kosztowności na aryjską stronę. Nieoficjalnie pojawiają się domysły o rozgrywkach w SS, a ofiarami tych rozgrywek są właśnie kolaboranci. W tym samym czasie ginie także Erlich.
15.1942-08-02 -
2-go sierpnia rozeszły się plotki, że dom Władki będą wysiedlać Niemcy. Wszyscy, łącznie z rodzinami żydowskich policjantów, boją się nadciągającej "akcji".Pogłoski przynieśli krewni policjantów, którzy przybiegli rano do domu ostrzec rodzinę. Złe wieści rozeszły się błyskawicznie.Trudno było znaleźć bezpieczną kryjówkę, domy były już parokrotnie przeszukiwane, i kryjówki zostały odkryte. Niezważając na to ludzie chowali się w piwnicach, na strychach, po zakamarkach.
16.1942-08-02 -
Autorka poszła do Anki Wołkowicz, która lepiej niż ona znała tyły budynku i mogła znać jakąś kryjówkę. Anka znała dobre miejsce, ale niedostępne.
17.1942-08-02 -
Wiera wychodzi z getta. Opuszcza pokój na Białej - idzie do matki i sióstr (gdzie?) milicjanci wywlekają ludzi z domu na przeciwko - widziała, że robił to jakiś znajomy pianista (kto?) przeżył wojnę. o 11 jest w Sądach
18.1942-08-02 -
Uzupełnienie: podczas selekcji na podwórzu Leszno 72 Władka widzi Juliana Welikowskiego z żoną i dzieckiem. Był jej nauczycielem w Folkschule na Miłej 51. Po lekcjach aktywnie działał w Skifie. Od początku wojny organizował klasy dla dzieci, jadłodajnie, punkty opieki. Cała rodzina trafia na lewo - do deportacji.
19.1942-08-02 -
Na chodniku przed domem było mnóstwo Żydów. Panowało ogólne zamieszanie - kłębowisko rodziców i dzieci, walizek i tobołków, przedostających się do środka i na zewnątrz, stłumiony płacz. W pobliżu wyczytywano nazwiska. W panującym zamieszaniu, autorka zgubiła matkę i brata . Większość ludzi czeka cicho, wpatrzona w oficerów. Władka jest na wpół żywa, zduszona i zdeptana przez ludzi, całkowicie zrezygnowana. Niemcy każą przygotować karty pracy do kontroli. Tłum rozdzielano na dwie grupy - odbywa się selekcja. Dwaj żydowscy policjanci eskortują ofiary do właściwych grup. Niemcy nie czytają kart - rzucają okiem i zapada decyzja. Słońce zachodzi za budynki. Siostra Anki, z dzieckiem, wyciąga przed siebie kartę zatrudnienia. Dziecko sprawia, że ląduje po "lewej" - na środku ulicy. Popada w apatię. Niektórzy po "lewej" próbują uciekać - nie chcieli być deportowani. Chcą dołączyć do rodziny z którą przed chwilą zostali rozdzieleni.
20.1942-08-02 -
Autorka wraz z rodziną ustaliła, że jeśli kogoś z nich zabiorą będzie się starał pozostać w punkcie przeładunkowym, żeby nie znaleźć się wśród pierwszych deportowanych. Jeśli komuś uda się uciec, nie będzie szczędził wysiłku aby uratować pozostałych. Około południa krążący bezładnie Żydzi zaczynają zmierzać do domów. Matka Władki i jej brat wchodzą do domu po coś do jedzenia. W tym dokładnie momencie zaczyna się zamieszanie: Władka jest rozdarta pomiędzy koniecznością parcia wraz z innymi do okna, przez które można wydostać się do kolejnego domu, adotarcie schodami wyżej, do własnego mieszkania. Ludzie wokół popychają ją i poganiają. Siostra Anki spiesząc do okna niemal zamyka drzwi mieszkania - Władka wślizguje się do środka i przez okno widzi, że na podwórzu są już Niemcy.
21.1942-08-02 -
Przy opustoszałym bdynku kręci się grupka niespokojnych ludzi. Posiadacze prawdziwych kart pracy są spokojniejsi niż reszta. Pytani przez pozostałych, czy można liczyć na lewe karty, uspokajają ich jak mogą. Z otwartego okna, gdzie kilka kobiet przygotowuje posiłek, dobiega zapach zupy: boleśnie zaostrza głód, Władka i inni nie jedli nic od ubiegłego woeczora.
22.1942-08-02 -
Wśród ludzi podchodzących do Niemca policjanta autorka rozpoznała znajomą osobę - sąsiada, który rano pokazał jej dokument zazwalający mu na otworzenie warsztatu. Jego skierowano na prawo, żonę i 10 letniego syna na lewo. Mężczyzna nie mógł w to uwierzyć, błagał żydowskiego policjanta, by ich nie rozdzielał. Z pomocą kolegów policjant dokonał selekcji. Władka oprócz lewej karty zatrudnienia ściska kartkę od Kuby Zilberberga, która mówi że ma zgłosić się do nowego warsztatu Toebbensa. Niemiec traktuje ją ironicznie, a jednak, ku zdziwieniu Władki - trafia "na prawo".
23.1942-08-02 -
Peltelowie próbują przedostać się do Kuchni Ludowej, gdzie pracuje Henia, ale na Karmelickiej natykają się na blokadę i muszą zawrócić. W biały dzień ulice są niebezpeczne - widać na nich jedynie żydowskich policjantów i kilka ryksz oraz puste wozy. Władka zabiera matkę i brata do siebie, na Leszno 72. Ma tam kilku przyjaciół i atmosfera jest mniej ponura, niż na Leszno 66.
24.1942-08-02 -
Zmniejszające się zapasy pozwalały na jedzenie posiłku raz dziennie. Chaim jest straszliwie zmęczony, matka stara się mu pomóc, mówiąc że wkrótce zapadnie noc i jakoś zdołają się uchronić.
25.1942-08-02 -
Tego dnia Niemcy wysiedlili mieszkańców "małego getta". O czwartej zaczęło się, a o siódmej 5.000 ludzi było pędzonych ulicą Smoczą na Umschlagplatz. Wszystko, co posiadali, zostało w rękach wroga.
26.1942-08-02 -
Kapłan usłyszał od doktora Lajfunera, a ten wie to z zasłyszanych plotek, że domy przy Nowolipkach od numeru 12 do 21 mają być skonfiskowane i przeznaczone na mieszkania dla robotników fabrycznych. Jeżeli pogłoski okażą się prawdziwe - obaj, autor i doktor, stracą dach nad głową, będą mogli jedynie na ulicy czekać na wywiezienie. Ani doktor Lajfuner, ani Chaim Kapłan nie mają tego dnia jedzenia - nawet na jeden, jakikolwiek posiłek.
27.1942-08-02 -
1942-08-02
Niemcy rozkazują mieszkańcom zejść na dół. Władka węzełek z rzeczami ma w ręku - nie wie, zejść czy zamknąć się, otworzyć tylko na wezwanie: może przeoczą jej mieszkanie? Na schodach tupią kroki przerażonych sąsiadów. Peltelowie naciągają na siebie płaszcze, starając się nie zdradzić swojej obecności. Słyszą strzały, dźwięk bitego szkła, krzyki. Ktoś każe kłaść się twarzą do podłogi. Z ukrycia Peltelowie widzą dobrze ssiedni dach: szeregiem na jego szczycie stoją Żydzi, zamierzając przejść po desce na sąsiednią kalenicę. Przedsięwzięcie jest niebezpieczne - jednego z uciekających, ukrytego za kominem, zestrzeliwuje Niemiec. Za ścianą słyszą odgłosy przesuwanych mebli, głos kobiety błagającej o litość dla ojca kaleki. Potem słyszą walenie do własnych drzwi. Jedna z sióstr Anki na palcach podchodzi do drzwi - reszta w napięciu czeka, czy dziewczyna otworzy. Roi to. Wpada trzech Ukraińców z bronią gotową do strzału, wyganiają wszystkich. Zgromadzono ich na podwórku, pojawiały się tam grupki Żydów z sąsiednich domów z tobołkami, skierowno ich w kierunku bramy. Chodnik był zaplamiony krwią, słychać było cichy jęk. Ktoś, kogo autorka nie rozpoznała, leżał twarzą do ściany w kałuży krwi. Ktoś podszedł do Niemców z jakimś dokumentem - został zdzielony kolbą w głowę.
28.1942-08-02 -
Mam maszynę do szycia oraz okrętkę i lokal. Oczekuję propozycji. Oferty sub: „Poszukiwana fachowczyni” do GŻ
29.1942-08-02 -
1942-08-02
Autor dowiaduje się o miejscu przeznaczenia transportów odchodzacych z getta. Informację o tym, że pociągi jadą do Treblinki uzyskuje od szefa gospodarczej części Placu Przeładunkowgego - Perlmuttera. Jednak istniała jedynie informacja o tym, że jest to obóz pracy, o tym, że jest to obóz śmierci dowiedziano się znacznie później.
30.1942-08-02 -
1942-08-02
Zamknięto nagle ulicę i rozpoczęto akcję. Sara i Kuba Wrocławscy wybrali się do szpitala z powodu złego samopoczucia i dużej gorączki Sary. Gdy dotarli pod szpital rozpoczęła się blokada. Kubę Wrocławskiego wraz z masą innych ludzi popędzono na Umschlagplatz, ale tam po obejrzeniu ausweisów został wypuszczony. W tym samym czasie Sara jego żona została zabrana spod szpitala i poprowadzona też na Umschlagplatz. W ostatniej chwili uratowała się dzięki przyłączeniu do przechodzącego doktora i pielęgniarki. Przenosili akurat na noszach żydowskiego policjanta. Pomógł jej w tym strój pielęgniarki jaki miała wówczas na sobie.
31.1942-08-02 -
1942-08-02
W czasie blokad zabierają lub zabijają chorych w łózkach. Ukraińcy i żandarmeria zabijają na miejscu, a jesli nie to na Umschlagplatzu dają im po bochenku chleba, odstawiają na stronę, a potem pędzą na cmentarz żydowski i rozstrzeliwują prosto do dołów. Grzebią zabitych inni Żydzi, którzy mają możliwość kupienia tam żywności od szmuglerów z aryjskiej strony.
32.1942-08-02 -
1942-08-02
Rano Jan Kuciński wyszedł z domu przy ul. Solnej 4 i przyłączył się do grupy robotniczej. Gdy przeszedł przez bramę getta, znalazł się przy ul. Wroniej w jakimś zakładzie pracy, gdzie zdjął opaskę i wyszedł do umówionego miejsca po stronie aryjskiej.
33.1942-08-02 -
1942-08-08
Po wyjściu z getta Jan Kuciński ukrył się na kilka dni u swojej dalszej rodziny przy ul. Puławskiej 1 – u państwa Gocławskich, gdzie ukrywała się już jego siostra z mężem.
34.1942-08-03 -
Trzeciego sierpnia zablokowano ulice Zamenhofa i Pawią: SS-mani pilnowali pracy żydowskich policjantów. Akcja była rzezią, nie oszczędzano nawet niemowląt i małych dzieci. Wysiedlanych nie chroniły żadne dokumenty, papiery z Samopomocy były nieskuteczne. Na Zamenhofa i Pawiej SS-mani nie chodzili po mieszkaniach, tylko pilnowali blokady: dlatego nie zabijano ludzi na miejscu, jak to było na Nowolipkach. Na Nowolipkach cała rodzina rabina z Radomska - sześć osób - zginęła podczas wysiedlenia.
35.1942-08-03 -
1942-08-03
Blok mieszkalny szopu Schultza, 3 sierpnia 1942 przeprowadziła się tam autorka; mieszkanie składało się z czterech pokoi, w każdym mieszkała jedna rodzina, w jedynm z pokoi zamieszkały dwie niemieckie Żydówki - współlokatorki autorki z ul. Elektoralnej, które pomogły jej zatrudnić się w szopie
36.1942-08-03 -
1942-08-04
Cały dzień Chaim ciężko pracuje, pakując skrzynie i sporządzając toboły z bielizną i poduszkami, częściowo także ukrywając swoją bibliotekę. Wszyscy mieszkańcy jego domu obawiają się w każdej chwili konfiskat i deportacji. Dom będzie skonfiskowany dla robotników fabrycznych i mieszkańcy muszą się wynieść.
37.1942-08-03 -
ZZ poleca, aby punkty rozdzielcze z dn. 3-08 wydawały artykuły kontyngentowe bez względu na to, czy konsumenci zarejestrowali swoje akrty w danym czy też w innym sklepie. Towar wydawany będzie przez hurtownie i piekarnie partiami, po złożeniu przez sklepy kuponów na artykuły poprzednio pobrane
38.1942-08-03 -
1942-08-04
Halina pracuje w hurtowni po Aryjskiej stronie. To ona przeprowadza małą Micki przez bramy getta. David i Sophie przekupują również strażnika. Spędzają noc w hurtowni. Rano Pani Marysia Zondek przyjeżdża zabrać Micki. Za ogromną sumę pieniędzy zgodziła się zaopiekować Micki. Sophie ze łzami w oczach żegna się z córką, zastanawia się czy kiedyś ją jeszcze zobaczy.
39.1942-08-03 -
1942-08-03
Urodziny matki Łucji spędzone w fabryce.
40.1942-08-03 -
1942-08-03
Krótki opis pracy w fabryce. Łucja robi śrubki i podobno są to części do samolotów.
41.1942-08-03 -
1942-08-03
Krążą po getcie plotki, ze mają zostawić dwieście tysięcy pracujących ludzi, i że akcja wysiedleńcza ma tylko trwać do miesiąca inni mówią, że do dwóch tygodni. Jedna z pogłosek mówi, iż robotnicy Schultza i Tobbensa mają być wraz z żonami i dziećmi skoszarowani w bloku domów mieszczących sie koło fabryk. W podobny sposób ma być z innymi fabrykami i szopami.
42.1942-08-04 -
Autor nie został jeszcze schwytany, ani wysiedlony, nie opuścił swego apartamentu. Oboje z żoną wiedzą jednak, że zło jest o krok: nieustannie wyglądają przez okno w kuchni, obserwując podwórze. Sąsiedzi biegają z miejsca w miejsce jak oszalali. Gdy Kapłan pakował rzeczy, by przenieść je do swojego krewnego i protektora na Leszno 15, odwiedził go przyjaciel, M. On również mieszka na Nowolipkach i ze strachu przed blokadą przyniósł mu nieco rzeczy. M. jest "koszerny", czyli "czysty", ponieważ ma doskonałe papiery: pracuje w administracji Judenratu. Pomimo to boi się, bo ponieważ obszar getta wciąż się zmniejsza, a liczba mieszkańców jeszcze szybciej - Judenrat może przestać być potrzebny.
43.1942-08-04 -
Z okna mieszkania autor widzi śmiertelnie opustoszałe, ciche ulice. W oczach kilku przemykających się ludzi - śmiertelny strach. Tego dnia dom Kapłanów zostaje zablokowany przez żydowskich policjantów pod nadzorem SS. Gdy autor jest pewny, że to koniec - zdarza się cud, blokada zostaje odwołana. Akcja przenosi się do budynku przy Nalewkach i Zamenhofa. Gdy niebezpieczeństwo minęło, autor w panice postanowił rzucić się do ucieczki. Blokada może nastąpić jutro. Lęk może przyprawić o szaleństwo - a ten jest bardzo realny. Kapłan nie wie, dokąd uciekać - postanawia jednak uciec o świcie.
44.1942-08-04 -
Tysiące ludzi zostało wysiedlonych z kwartału domów przy Zamenhofa i Nalewkach. Wszyscy trafiają na Umschlagplatz. 30 osób zostaje zabitych podczas wysiedleń.
45.1942-08-04 -
Po południu na ulicy jest już więcej przechodniów, lęk przed blokadą mija. Ale do 16.00 kontyngent na Umschlagplatz jest dostarczony: 13.000 ludzi, w tym 5.000 osób, które trafiły tam z własnej woli. Uciekły z pułapki głodu i śmierci, jaką jest getto. Autor też chciałby z niej umknąć. Martwi się o los dziennika - zapiski kończą się znakiem zapytania.
46.1942-08-04 -
1942-08-04
Na Dzielną narazie tona węgla - do Rózi Abramowicz
47.1942-08-04 -
1942-08-05
Niemcy nocą otoczyli domy na Muranowskiej 38,40,42 i zabrali wszystkich mieszkańców z łóżek na Umschlag, prócz tych którzy zdążyli się ukryć
48.1942-08-04 -
1942-08-04
Żandarmeria, a w szczególności Ukraińcy i Łotysze, którzy przed wejściem do getta upijają się, nie zwracają uwagi na żadne świadectwa. Policja żydowska też nie zawsze honoruje żon i dzieci tych, którzy nie podlegają wysiedleniu. I chociaż o tym powszechnie wiadomo, to jednak każdy chce posiadać jakiś dokument.
49.1942-08-04 -
1942-08-04
Autorka cały dzień zostaje w domu przy ulicy Nowolipki 24. Niemożliwe jest wyjście na ulicę. Cały dzień trwa akcja, policja nie pozwala się kręcić.
50.1942-08-05 -
1942-08-05
Nie zdążono jeszcze wypakować wsystkich książek ze skrzyń, Szor i Machlis jeszcze nie skatalogowali nagromadzonych zbiorów, nie zdołano jeszcze zorganizować cichego ale uroczystego otwarcia biblioteki gdy rozpoczęła się pierwsza akcja. Szor, który był doskonałym fachowcem-drukarzem i mechanikiem- miał szansę mimo swego wieku i siwych włosów urządzenia się w jednym z szopów. Ale się o to nie starał. Nie reagował też na oferty składane mu przez przyjaiół, którzy starali się go ratować.5 siernia 1942r., 15 dnia akcji, wszyscy mieszkańcy ul. Leszno, którzy nie zostali przydzieleni do szopów Tebensa, mieli nakaz wyprowadzić się ze swoich mieszkań, gdyż wszystkie domy na tej ulicy, od Żelaznej do Karmelickiej zostały przejęt przez firmę Tebensana na warsztaty i mieszkania dla jej robotników. Tego dnia, we wczesnych rannych godzinach Machlis wstał z łóżka, nastawił czajnik z wodą, postawił szklnaki i zawałał Szora a gdy nie otrzymał odpowiedzi wszedł do jego pokoju i zobaczył Szora wiszącego na tle półek z książkami. Był już martwy
51.1942-08-05 -
1942-08-05
Birnbaumowie przenoszą się na teren fabryki Schultza- pierwsza noc
52.1942-08-05 -
1942-08-05
Autorka ok. 5 sierpnia 1942 obserwuje blokadę szopów i wygarnianie ukrywających się poza terenem szopów
53.1942-08-05 -
1942-08-06
Dr Korczak nie przyjmuje propozycji pomocy z aryjskiej strony, nie godzi się na ucieczkę i idzie do transportu razem ze swoimi sierotami.
54.1942-08-05 -
1942-08-05
Autorka obserwuje pochód Janusza Korczaka wraz z wychowankami. Dodaje, że stary doktór nie chciał skorzystać z możliwości pozostania w Warszawie.
55.1942-08-05 -
1942-08-05
Adam wyrusza do Warszawy, żeby wydostać swoich i Peli rodziców z getta.
56.1942-08-05 -
1942-08-05
Na cmentarzu żydowskim Adam spotyka się z Michałem, który ma przyprowadzić do niego ojca Adama i Peli rodziców. Ma ich przywieźć wśród martwych ciał, które zbierze w getcie. Adam ma na nich czekać w umówionym miejscu.
57.1942-08-05 -
1942-08-05
Mijają godziny, a rodzina Adama nadal się nie pojawia. Adam słyszy strzały, ale ponieważ stanowią one stały element codzienności w getcie, to nie przywiązuje do nich wagi.
58.1942-08-06 -
1942-08-06
Wywiezienie dzieci z Domu Sierot do Treblinki. Razem z Korczakiem z dziećmi poszli inni pracownicy Domu Sierot
59.1942-08-06 -
1942-08-06
Wygląd: "wielki plac za budynkami szpitala, zamknięty wysokm murem, najeżony zasiekami z drutu kolczastego". - "wszystkie Boże prawa, ludzkie instynkty, wszystkie nakazy i przykazania wszczepione w nas od niepamiętnych czasów, legły w proch na Umschlagplatzu"; "po raz pierwszy zrozumiałam, że Umschlagplatz znaczy tylko śmierć"; - drugi pobyt na Umschlagu - 20 stycznia 1943 - autorka odjeżdża z córeczą w wagonie do Treblinki, z którego wyskakuje potem wraz z dzieckiem
60.1942-08-06 -
1942-08-06
Z tego domu wyprowadzono 6 sierpnia 1942 sierociniec na Umschlagplatz.
61.1942-08-06 -
1942-08-06
W getcie pojawia się obwieszczenie o tym, że ci którzy zgłoszą się na wyjazd dobrowolnie nie będą rozdzielani z rodzinami. To zwiększa frekwencję na Umschlagplatzu. Zgodnie z niemieckimi żądaniami dziennie przychodzi około 15 tysięcy osób.
62.1942-08-06 -
1942-08-06
Blokowano dom przy Nowolipkach 24. Policjant, którego rodzice tam mieszkali przyszedł ostrzec mieszkańców i pomógł im przedostać się na strych. Otwór znajdował się w suficie na korytarzu, należało przystawić stół aby wciągnąć się na górę. Z domu tym razem zabrali tylko kilkoro ludzi.
63.1942-08-06 -
1942-08-06
Była akcja w bloku domów, gdzie skoszarowana była Sara Wrocławska ze swoim mężem. Świadectwo pracy Kuby nie wystarczyło, aby tym razem uchronić Sarę przed wysiedleniem. Nie pozwolono mu także iść razem z żoną. Została zabrana na Umschlagplatz.
64.1942-08-06 -
1942-08-06
Jeden z pracowników cmentarza podbiega do Adama - "Słyszałeś strzały?...To masowy mord, Michał i jego rodzina nie żyją".
65.1942-08-06 -
1942-08-06
Adam robi się blady - co z jego ojcem, co z rodzicami Peli? "Wracam do getta" - postanawia.
66.1942-08-06 -
1942-08-06
W przebraniu pomocnika pracownika cmentarza, Adam wraca do getta.
67.1942-08-06 -
1942-08-06
Adam wchodzi do mieszkania, drzwi są otwarte - jest puste, nie ma w nim śladu po ojcu ani rodzicach Peli. Adam osuwa się na podłogę i szlocha przez długi, długi czas.
68.1942-08-06 -
1942-08-06
Po paru godzinach Adam zbiera siły i wychodzi z mieszkania. Musi wrócić do żywych, do życia. Spotyka sąsiada, który mówi mu, że zeszłej nocy jego ojciec i rodzice Peli zostali wywiezieni do Treblinki. "Gdybym przyszedł jeden dzień wcześniej, tylko jeden dzień!".
69.1942-08-06 -
1942-08-06
Idąc przez ulice Warszawy Adam nagle słyszy, że ktoś go woła. Jest to Maria Krupka, służąca w domu jego starego kolegi Józefa.
70.1942-08-06 -
1942-08-06
Okazuje się, że w mieszkaniu Marii jest Max, kolega Adama sprzed wojny. Jest ciężko ranny, więc Adam zabiera go do znajomego lekarza, któremu można zaufać, bo działa w podziemiu.
71.1942-08-06 -
1942-08-06
Na ulicy podchodzi do Adama dwóch szantażystów. Jednak Adam nie daje po sobie nic poznać i obrzuca ich polskimi przekleństwami, a następnie ucieka do tramwaju.
72.1942-08-07 -
0000-00-00
Autor wspomina, że 7 sierpnia wylot ulicy Wolność został zablokowany od ulicy Żelaznej. Cała akcja wysiedleńcza trwała do wpół do dziesiątej rano. Kiedy autor dotarł do sierocińca prawie nikogo już tam nie było. Pozostała garstka dzieci, z kilkorgiem osób z personelu. Niemcy nie mogli ich już załadować, ponieważ zabrakło miejsca. Niemcy podkreślili, że jeszcze zgłoszą się po te dzieci. Niedługo później Niemcy zlikwidowali inne sierocińce, między innymi sierocińce szczotkarzy „Dobra Wola”.
73.1942-08-07 -
1942-08-07
W domu na Nowolipkach 24 ma odbyć się akcja. Autorka nie opuszcza mieszkania, jest bardzo przybita wywiezieniem Sary. Nie spała w nocy majacząc i płacząc przez sen. Ma jednak nadzieję że uda się odnaleźć kiedyś kuzynkę.
74.1942-08-08 -
1942-08-08
Rano wyszło rozporządzenie o opróżnieniu małego getta do szóstej wieczorem tego dnia. Udało mi się przewieźć z naszego mieszkania na Sliskiej do koszar trochę bielizy i pościeli, moje kompozycje, zbiór recenzji o mojej grze i twórczości i skrzypce ojca. To był cały nasz majątek.
75.1942-08-08 -
0000-00-00
Ucieczka z getta warszawskiego po Wielkiej Akcji.
76.1942-08-08 -
0000-00-00
Ukrywanie się wśród polskiego (aryjskiego) społeczeństwa.
77.1942-08-08 -
0000-00-00
Autor wspomina, że 8 sierpnia szczęśliwie udało mu się „po tamtej stronie” oddzielić od pracowników jakiegoś gmachu i „zaszyć do nowego bytowania”. Tutaj następuje koniec opowieści autora.
78.1942-08-08 -
0000-00-00
Po terminie, w którym należało opuścić małe getto, przeprowadzono na tym terenie dokładne przeszukiwanie wszystkich domów. W tym czasie każdy napotkany w tej części getta miał być rozstrzelany. Zamknięto wstęp do małego getta.
79.1942-08-08 -
1942-08-08
Autorka udaje się do szopu na Gęsią, bowiem wszędzie robią już akcję, a jej dokumenty nie przydają się już na nic. Teraz w czasie akcji zabierają żony i dzieci robotników bez wyjątku. W szopach także przeprowadzane są już akcję. W trakcie jednej z nich zabrano kilkudziesięciu robotników. Nie ma znaczenia już czy się pracuje czy też nie.
80.1942-08-09 -
Rozeszła się wiadomość, że cała ludność z małego getta musi się przenieść do dużego, w małym pozostaną tylko pracownicy szopów
81.1942-08-09 -
Rada Żydowska ma się przenieść, a z nią wszystkie urzędy i urzędnicy
82.1942-08-09 -
1942-08-09
Blokada, pognano nas na Umschlag,udało im się przekupując słowackiego żołnierza uciec
83.1942-08-09 -
1942-08-10
Zanocowaliśmy u adwokata Baumberga
84.1942-08-09 -
1942-08-11
9 sierpnia 42r. w czasie blokady w szopie Hallmana do wysiedlenia wyznaczona została żona Konstama z 7-letnią córeczką. Dziewczynkę udało się z szeregów wyciągnąć i oddać ojcu. Kostam nie przychodził do pracy, tylko pilnował córeczki. W czasie blokady 11 sierpnia 42 r. ukrył się z nią na strychu. Tam znalazł ich Ukrainiec- ojca zastrzelił na miejscu, a dziewczynkę odesłał na Umschlagplatz. 9 sierpnia 42r. warsztaty Helmana przeniosły się z Ceglanej na Nowolipki.
85.1942-08-09 -
1942-08-09
Funkcjonariusze Służby Porządkowej otrzymali rozkaz przeniesienia się do wyznaczonego bloku razem ze swoimi rodzinami. Mieli prawo zabrać jedynie swoje żony i dzieci, reszta rodziny przenieść się nie mogła. Jednak w bloku mieszkały siostry i matki, bowiem funkcjonariusze-kawalerowie brali fikcyjne śluby. Blok policyjny był ściśle strzeżony i izolowany.
86.1942-08-09 -
1942-08-09
Szopy otrzymały rozkaz umieszczenia swoich pracowników w wyznaczonych budynkach. Toebbensowi przydzielono: szereg domów na ulicy Prostej, parzyste numery domów na Lesznie od Karmelickiej do Żelaznej, nieparzyste numery ulicy Nowolipie od Żelaznej do Smoczej i nieparzyste numery Karmelickiej od Nowolipie do Leszna. Schultz otrzymał: obie strony Nowolipia od Smoczej do Karmelickiej. Carlhens Muller otrzymał: Mylną i część Nowolipia. Bramer: 10 domów na Nowolipiu.
87.1942-08-09 -
1942-08-12
Likwidacja małego getta. Rada Żydowska i jej wydziały przenoszą się do dużego getta na północ od Leszna.
88.1942-08-09 -
1942-08-09
Po kilku dniach trwania blokad, pewnego popołudnia rozkazano, aby następnego dnia do godziny 6-tej po południu opróżnione zostało tzw. małe getto tj. ul. Sienna, Śliska, Pańska, Twarda, Ciepła, Marjańska, część ul. Waliców i ul. Ceglanej, ul. Grzybowska, Rynkowa, Bagno, Krochmalna, Żelazna, Chłodna i część ul. Ogrodowej. Żydom przebywającym na tym terenie po terminie groziło zastrzelenie.
89.1942-08-09 -
1942-08-09
Likwidacja tzw. małego getta. Wszyscy muszą przeprowadzić się na teren dużego w przeciągu dwóch dni. Ludzie powychodzili z piwnic, ze strychów i innych różnych dziur i kryjówek. Pewnie czuli się robotnicy, zatem swe dobytki ładowali na wózki ręczne i w ten sposób się przeprowadzali. Gdy ulice wypełniają się ludźmi zostają blokowana z obu stron. Cały tłum wtedy zostaje pędzony w stronę Umslagplatzu. Na terenie tzw. dużego getta dzieje się to samo. Każą wyprowadzać się z jednej strony Nowolipia czy innej ulicy a potem pędzą na Umslagplatz. I tak zacieśnia się obszar mieszkalny getta.
90.1942-08-09 -
1942-08-09
Prawdopodobnie z getta wywieziono już kilkaset tysięcy ludzi. Nikt kto pozostał nie wie, co będzie dalej. Ludzie wymyślają coraz inny termin zakończenia akcji wysiedleńczej.
91.1942-08-09 -
1942-08-09
Na Lesznie kupuje się od powracających z placówek po aryjskiej stronie chleb po osiemset - sto złotych, kartofle po dwieście złotych za metr i masło - po czterysta złotych za kilogram. Jest to bardzo niebezpieczne, kupujący bardzo się narażają.
92.1942-08-09 -
1942-08-09
Rodzina autorki jakimś cudem jeszcze utrzymuje się w getcie. Są bardzo wycieńczeni i osłabieni. Nie maja już siły ani chęci dalej ukrywać się po piwnicach. Rodzina ojca (rabina Rozencwajga) - jego siostra, siostrzeńcy z żonami i dziećmi i dalsze kuzynostwo zostało już wywiezione. Ludzie w getcie nadal nie wierzą w ostateczną zagładę. Uważają że wywózki oznaczają prace w obozach, iż śmierć spotyka tylko chorych, starców i dzieci.
93.1942-08-10 -
1942-08-10
Szereszewscy siedzą pod Gminą czekając na przydział lokum, spotykają znajomych
94.1942-08-10 -
1942-08-10
Rano znów potoczył się nasz wózek z pościelą Żelazną, Lesznem i Karmelicką, wśród ścisku i tłoku, pod nową siedzibę Rady. W sieni tego gmachu usiedliśmy na naszych workach w oczekiwaniu mieszkania
95.1942-08-10 -
1942-08-10
Blokada szkoły pielęgniarek, zabrano cały personel
96.1942-08-10 -
1942-08-10
Na Umschlagplatzu nikt nie podejrzewa, że jedzie na śmierć. Ludzie spokojnie gotują obiad na prowizorycznych kuchenkach. Przy wsiadaniu do wagonów są bardzo bici i popychani. Dopiero wtedy Aron Czechowicz myśli: Czy tak tarktuje się ludzi, którzy mają pracować?
97.1942-08-10 -
1942-08-10
Blokada Leszno 63 - rodzina Czechowiczów ukrywa się w swoim mieszkaniu. Żydowska policja wyłamuje drzwi i znajduje 12 osób - Arona Czechowicza z żoną i dwojgiem dzieci, matkę Arona, szwagra, bratową z trojgiem dzieci. Aron i szwagier rzucają się na policjantów, ale pojawiają się nowi i zabierają całą grupę na Umschlag.
98.1942-08-10 -
1942-08-10
Blokada na Chłodnej
99.1942-08-10 -
1942-08-11
Znajomi proponują Szereszewskim nocleg
100.1942-08-10 -
1942-08-10
Niemcy zarządzili zredukowanie personelu gminy o 20%. Wyselekcjonowane osoby mają zostać doręczone na Umschlagplatz.
101.1942-08-10 -
0000-00-00
Począwszy od 10 VIII (autor sam nie jest pewny daty) Umsiedlung-Kommando rozpoczęło blokady wielkich zakładów liczących po kilka tysięcy pracowników. Firmy te ogradzano drutem kolczastym albo drewnianym płotem. Na straży stali Werkschutze. Podczas blokad przerywano pracę, wszyscy musieli stanąć w szeregu, przed którym chodzili członkowie U. S. (autor nie rozwinął skrótu). Wybierali oni, kto zostanie wywieziony, a kto może jeszcze zostać. Wszyscy starzy pracownicy byli przeznaczeni do wysiedlenia.
102.1942-08-10 -
0000-00-00
Po likwidacji małego getta Rada Żydowska lokuje swoje biura w gmachu byłego więzienia wojskowego przy ul. Zamenhofa 19.
103.1942-08-10 -
0000-00-00
Po likwidacji małego getta Zakład Zaopatrywania przenosi się na ul. Franciszkańską 30 i 32.
104.1942-08-10 -
0000-00-00
Po likwidacji małego getta szpital przenosi się na ul. Gęsią 6.
105.1942-08-10 -
0000-00-00
W związku z przeniesieniem instytucji i mieszkańców po likwidacji małego getta szop Brauera był zmuszony odstąpić domy przy pl. Muranowskim, Nalewki 40 i 42 oraz domy położone przy ul. Franciszkańskiej, zatrzymując dla siebie bloki na Nalewkach od 28 do 38 włącznie.
106.1942-08-10 -
1942-08-10
Po zarządzeniu o likwidacji małego getta ludzie zabierali swój dobytek w postaci tobołków z pościelą, bielizną i drobiazgami (bez mebli, gdyż zabrakło lokomocji) i przenosili się do zmniejszonej dzielnicy żydowskiej – poczynając od ul. Leszno na północ. Po drodze wpadało się na blokady – ludzi zabierano, a rzeczy ginęły.
107.1942-08-10 -
1942-08-10
Getto zostało zmniejszone do kilku ulic, gdzie mieściła się Gmina Żydowska, poczta i Straż Porządkowa. Mieszkali tam Żydzi pracujący na placówkach niemieckich po stronie aryjskiej. Codziennie przychodzili oni grupami z pracy do getta pod wodzą niemieckich Verkschutzów.
108.1942-08-10 -
1942-08-12
Córka Franciszki Grunberg przebywa u Tobbensa.
109.1942-08-10 -
0000-00-00
Po zmniejszeniu getta wąskim gardłem dla pieszych stała się ul. Karmelicka. Po wyłączeniu ul. Przejazd ruch skoncentrował się na ul. Karmelickiej. Często wieczorem na tej ulicy był tak wielki, że trzeba było bardzo uważać by nie ocierać się o przechodniów. Chodniki i jezdnia zapełniała się ludźmi idącymi w dwóch przeciwnych kierunkach.
110.1942-08-10 -
0000-00-00
Po godzinie policyjnej, gdzieś koło 19-20 tej miasto martwiało. Pozostawało tylko życie wewnątrz domów.
111.1942-08-10 -
0000-00-00
Po zmniejszeniu getta głównym punktem handlowym, placem targowym stała się ulica Lubeckiego – a dokładnie plac na rogu ul. Gęsiej i ul. Lubeckiego. Tam odbywała się wymiana handlowa między gettem a Polakami. Nie wiadomo jaką drogą oni tam przybywali. Przeważnie byli to Polacy i Polki pracujące w fabrykach znajdujących się w getcie. Mieli oni przepustki i korzystając z nich sprzedawali żywność i kupowali odzież.
112.1942-08-10 -
0000-00-00
Część Polaków wchodziła do getta do rozbiórki domów i wywozu cegły. Prawdopodobnie Polacy celowo angażowali się do takich robót w celach handlowych.
113.1942-08-10 -
1942-08-10
Autorka z przyjaciółmi stara się o przepustkę na wyjazd do Częstochowy. Ceną jest opłacenie przejazdu dodatkowych dwóch osób. Przepustki wyrabia kierownik kibucu Eliezer Geller, który także organizuje przewozy towarzyszy do kibuców znajdujących się w jeszcze spokojnych okolicach.
114.1942-08-11 -
1942-08-11
Noc grozy. Niemcy, Ukraińcy, Łotysze - wpadają do mieszkań, zabijają
115.1942-08-11 -
1942-08-11
11 sierpnia następuje noc grozy. Niemcy ustawiają karabin maszynowy na gmachu sądów. Niemcy, Ukraińcy i Łotysze wpadają do domów i mordują. Tej nocy ginie parę tysięcy osób.
116.1942-08-11 -
1942-08-11
Zastrzelono na Pawiaku Kierownika policji Josełe Kapota (Józef Erlich) wraz z żoną i dziećmi. Widocznie stał się niewygodnym świadkiem dla Niemców. Razem z gestapo zagarniał miliony za wypuszczanie pojedynczych osób, za różnego rodzaju kombinacje w szopach.
117.1942-08-11 -
1942-08-11
Autorka pakuje swoje rzeczy przed opuszczeniem getta. Pali listy od narzeczonego oraz swój pamiętnik. Pozostawia sobie na pamiątkę jeden list i kilka zdjęć. Pakuje trochę bielizny pościelowej i osobistej, zaś pieniądze w złocie wkłada do kawałków mydła.Następnie wieczorem podejmuje wraz z dwoma przyjaciółmi Abem i Pinkiem pierwszą próbę wyjścia z getta. Nie mogą już jednak przejść przez wachę.
118.1942-08-11 -
1942-08-11
Wieczór. Co sto metrów stoi policjant żydowski i legitymuje przechodniów. Dostali bowiem rozkaz dostarczenia codziennie jakiejś liczby ludzi na Umslagplatz. Trudno zatem nawet za większa sumę się wykupić, gdyż za brak wyznaczonej liczby ludzi samym policjantom grozi wysiedlenie. Najtrudniej pokazać się na ulicy kobiecie.
119.1942-08-12 -
Śmierć rodziców
120.1942-08-12 -
1942-08-12
Trzy tygodnie po rozpoczęciu akcji, kiedy wywieziono już wielu mieszkańców getta, 12 sierpnia zarządzono likwidację małego getta i znaczne zmniejszenie powierzchni getta w ogóle. W okresie kilku godzin , do 6 wieczór, tysiące rodzin musiało opuścić swoje mieszkania. W tym samym czasie przeprowadzano różne blokady na ulicach dużego getta.
121.1942-08-12 -
0000-00-00
Po likwidacji małego getta Żydowskie Pogotowie Ratunkowe przenosi się na ul. Wołyńską.
122.1942-08-12 -
1942-08-12
Córka Franciszki Grunberg dzwoni do znajomych w poszukiwaniu mieszkania dla swojej rodziny, by mogła ona przejść na stronę aryjską.
123.1942-08-12 -
1942-08-12
Oprawcy zabrali córkę Franciszki Grunberg. Była wielka akcja u Tobbensa i Doringa.
124.1942-08-12 -
1942-08-12
12 sierpnia autorka traci rodziców. Zostali zabrani z jakiejś instytucji gminnej.
125.1942-08-12 -
1942-08-12
Autorka podejmuje drugą próbę wyjścia z getta. Tym razem sprawa przebiega bez komplikacji. Posiadają fałszywe przepustki wypisane na Mojżesza Lewina i jego żonę Halinę oraz brata Kleinmana, jadą rzekomo z Krasnegostawu do Częstochowy. Szybko znajdują się po drugiej stronie muru. Zaraz po wyjściu z getta napotykają grupy wyrostków którym muszą płacić. Z trudem docierają na dworzec gdzie kolejni szantażyści - kolejarze wyłudzają kolejne sumy pieniędzy. W końcu udaje im się dotrzeć do Częstochowy.
126.1942-08-13 -
1942-08-14
Lola postanawia przejść na stronę aryjską,idzie pożegnać się z rodziną
127.1942-08-13 -
1942-08-13
Podczas blokady u Toebbensa zabrano żonę Ryszarda i jej matkę
128.1942-08-13 -
1942-08-13
Blokada domu. nie mają dokumentów. Nie schodzą na dół. Nie weszli na V. piętro - tylko do 4. Mieszkańcy domu mają się przeprowadzić na północ
129.1942-08-13 -
1942-08-13
Produkcja szopów, po trzech tygodniach trwania akcji przesiedleńczej, jest kolosalna. Warsztay krawieckie i szewskie wydają dziennie ogromne kontyngenty butów i mundurów.
130.1942-08-13 -
1942-08-13
Julian Traube uważa, że najlepszym sposobem, aby przetrwać przesiedlenie jest pozostanie w ukryciu.
131.1942-08-13 -
1942-08-00
Rozpoczęły się blokady w szopach oraz domach zamieszkałych przez personel robotniczy z rodzinami. Zabierano stamtąd głównie żony i dzieci robotników.
132.1942-08-14 -
1942-08-14
Matka i babcia Ireny zabrane na Umschlag,transport
133.1942-08-14 -
1942-08-14
Podczas wielkiej blokady pełniąc służbę przed kuśniernią zastawił bramę tak że nikt nie mógł dostać się do środka
134.1942-08-14 -
Przeprowadzają się do wuja Leona - Leszno 25 mieszkają u niego - a także: 2. pianistów, uczniów żony, narzeczeni siostrzenic, Maryla z matką, młode małżeństwo z 3-mies. dzieckiem
135.1942-08-14 -
1942-08-14
Julian spotyka się z człowiekiem, który uciekł z Treblinki. Wysłuchuje jego wstrząsającej historii.
136.1942-08-15 -
1942-08-15
Oddział - normalnie 200 - teraz 600 chorych. Inne oddziały szpitala z Dworskiej: Stawki, Żelazna, Niska, Tłomackie, Leszno) Niemcy zażądali redukcji chorych do 150 osób Ch. Rosenfeld - zajmuje się nią od 6 mies. przydzielił mu dr Amsterdamski 300 chorych należy wydać nazajutrz - panika wśród lekarzy z trudem tajemnica przed chorymi
137.1942-08-15 -
Wieczorem obchód lekarski Nieobecny - ordynator Amsterdamski - wzięty jako zakładnik komisja tych 3 lekarzy miała sądzić : zostawić lub wypisać (+ lub -) debatowali przy każdym łóżku po łacinie Chana - dostaje + jest skazana na wywózkę
138.1942-08-15 -
1942-08-15
Poszła po raz pierwszy do pracy w kuśnierni
139.1942-08-15 -
1942-08-15
15 VIII ogłoszono zarządzenie, że mieszkańcy mieli opuścić wszystkie mieszkania na południe od parzystej części ulicy Leszno. Jednocześnie Umsiedlung-Kommando przydzielało w innych częściach getta domy na szopy i różne placówki. Pracujący otrzymywali dzięki temu dach nad głową, niestety rodziny nie były chronione już przed wysiedleniem. Domy te, a niekiedy całe ulice były chronione przez Werkschutzów, rekrutowanych na ogół z służby porządkowej, którzy nie wpuszczali nikogo do pracowników firm. Wielu ludzi zostało bez dachu nad głową, cześć chowała się w opuszczonych domach.
140.1942-08-15 -
1942-08-31
Pod koniec sierpnia 1942 zaczynają przedostawać się do getta informacje na temat losu wywiezionych do Treblinki.
141.1942-08-16 -
Wuj Leon z żoną przenoszą się do szpitala. Mama, Zosia, Jasia + młode małżeństwo zostają sami
142.1942-08-16 -
1942-08-16
Na placówce odbyła się selekcja i tylko Henryka i Halinę uznano za zdolnych do dalszej pracy
143.1942-08-16 -
1942-08-16
Władysław,Regina, ojciec i matka Szpilmanowie na Umszlagu. Był wspaniały, gorący dzień, niebo nad placem błękitno-szare jakby spopielałe od żaru . Wśród spędzonych na plac odnajdowaliśmy coraz więcej znajomych. Podchodzili, witali się i z nawyku usiłowali nawiązać coś w rodzaju towarzyskiej rozmowy, lecz po chwili rozmowa urywała się
144.1942-08-16 -
1942-08-16
Brzeg placu był pusty, wszyscy okrążali to miejsce zatrzymując się tylko na chwilę, aby popatrzeć ze zgrozą. Leżały tam trupy ludzi, co zostali zabici wczoraj za jakieś przewinienie, czy może próbę ucieczki. Pośród kilku ciał męskich było jedno młodej kobiety i dwa dziewczęce o strzaskanych zupełnie głowach
145.1942-08-16 -
1942-08-16
Od jednej grupy do drugiej przesuwały się kobiety z dziećmi na rękach, żebrząc o trochę wody, której Umszlag został przez Niemców umyślnie pozbawiony. Dzieci miały martwe oczy, półprzysłonięte powiekami, główki ich chwiały się na wycieńczonych szyjkach, a spieczone usta były otwarte jak pyszczki porzuconych małych rybek
146.1942-08-16 -
1942-08-16
Po południu na Umschlagu pojawili się Henryk i Halina, którzy przeszli pomyślnie ranną selekcję. Halina wyjaśniła że sami zgłosili się na Umszlag chcąc być z resztą rodziny. Henryk wyciągnął małe oxfordzkie wydanie Szekspira, stanął na uboczu i czytał
147.1942-08-16 -
1942-08-16
Władysław próbował wyprowadzić Henryka i Halinę z Umszlagu skoro nie byli na liście. Jednak policjant żydowski który ich tu wprowadził i którego Władysław znał nie chciał o niczym słyszeć. Miał jak każdy policjant obowiązek dostarczenia na plac 5 osób dziennie i ta dwójka właśnie dopełniła liczby
148.1942-08-16 -
1942-08-16
Przecisnął się chłopak niosący na pasku przewieszonym przez głowę pudełko z cukierkami, sprzedawał je po wygórowanej cenie, Szpilmanowie kupili jednego Irysa, ojciec podzielił go na sześć części - był to ostatni ich wspólny posiłek
149.1942-08-16 -
1942-08-16
Szpilmanowie idą do wagonów. Nagle usłyszałem czyjś okrzyk;patrz Szpilman! czyjeś ręce pochwyciły mnie za kołnierz i zostałem wyrzucony poza kordon policji. Nie chciałem być odłączony od swoich, rzuciłem się do przodu między policyjne plecy, krzyczałem do rodziny zdjęty przerażeniem że właśnie teraz , w najważniejszej chwili mogę się do nich nie dostać i być rozłączony na zawsze. Jeden z policjantów spojrzał na mnie i powiedział zgorszony; co pan wyprawia, niech się pan ratuje. W jednym ułamku chwili jak objawienie zeszła na mnie świadomość przyszłego losu tych ładowanych do bydlęcych wagonów. Włosy zjeżyły mi się na głowie. Obejrzałem się za siebie- tam była wolna przestrzeń. Rzuciłem się w stronę tych ulic gnany zwierzęcym strachem
150.1942-08-16 -
1942-08-16
Powlokłem się środkiem wymarłej ulicy głośno płacząc, podczas gdy od strony pociągu biegł za mną cichnący krzyk zamkniętych w wagonach ludzi, szedłem przed siebie, było mi wszystko jedno gdzie. Z każdym krokiem czułem się coraz bardziej samotny i coraz bezpowrotniej oderwany od tego wszystkiego, co stanowiło moje życie
151.1942-08-16 -
1942-08-17
Władysław natyka się na krewnego, nie lubianego w rodzinie. Został policjantem i zła opinia o nim utrwaliła się na dobre. Uprzytamnia sobie, że to był teraz najbliższy, jedyny jego krewny. Władysław idzie do niego do domu na noc
152.1942-08-16 -
Henryk, Stefan i Jadzia znajdują pracę u Schultza
153.1942-08-16 -
Maryla z matką przechodzą na aryjską stronę
154.1942-08-16 -
1942-08-16
16 sierpnia Adolf i Basia Berman znów znaleźli się w obławie. Rano poszli razem do biura gminy, które mieściło się już pod nowym adresem na Zamenhofa. Berman musił tam załatwić kilka wżnych spraw związanych z CENTOSem. Było to już po wielkich redukcjach w gminie i we wszystkich żydowskich instytucjach.W CENTOSie pozostało z przeszło 1000 współpracowników ne więcej niż 32. W chwili gdy >Berman rozmawiał z jednym z urzędników doszedł ich hałas i krzyki z wewnątrz i zewnątrz budynku. Dom został otoczony przez Ukrainców . Przez bramę weszła duża grupa oficerów SS na czele jeden z największych katów getta w-skiego - ss.unterszturmfurer Karl-Georg Brandt. Rozkazano by wszyscy urzędnicy gminy i z innych żydowskich instytucji ustawili się na podwórzu w szeregach.Ukrainci rozbiegli się po pokajach i kolbami karabinów wypędzali wszystkich na podwórze. Kilku, którzy schowali się na strych rozstrzelano na miejscu.Kiedy wszyscy stali już ustawieni na podwórzu rozpoczęła się selekcja, którą prowadzał sam Brandt. Przewodniczący Judenratu Marek Lichtenbojm i jeden z dwóch jego zastępców adwokat Gustaw Wielikowski przedstawiali ustawionych urzędników, informując o funcjach, które pełnil w urzędzie. Na początku selekcji Brandt był jeszcze dosyć liberalny i uwalniał wyższych urzędników.Ale po paru minutach zaczął krzyczeć: ,,Za dużo! Za dużo! Selekcja zaostrzyła się . Zdyskfalikowani stawali po lewej stronie. Po zakończeniu selekcji które trwała kilka godzin większość urzędników stała po lewej stronie. Tłum 700 do 800 współpracowników Gminy i z innych urzędów wraz z rodzinami pędzono przez ss-manów Ukrainców w kierunku Umszlagplacu
155.1942-08-16 -
1942-08-16
16 sierpnia 1942 był dniem wyjątkowego natężenia akcji. 10 tysięcy ludzi zgromadzono na Umschlagplatzu. Blokady ŻSP trwały od 5 rano w całym getcie.
156.1942-08-16 -
1942-08-16
16 sierpnia 1942 o godzinie 9 do mieszkania Rudnickiego wpadła 10-osobowa grupa policjantów żydowskich. W mieszkaniu było 25 osób, w tym żona Rudnickiego i jej krewna. Nie honorowali żadnych dokumentów, mówiąc, że będą sprawdzone później. Nie pomogły protesty i pieniądze. Zabrali na Umschlagplatz wszystkich oprócz Rudnickiego.
157.1942-08-16 -
1942-08-16
Po zabraniu na Umschlagplatz 25 osób z jego mieszkania, w tym żony i krewnej żony, Henryk Rudnicki podążył tam za nimi. Chciał być bliżej żony oraz liczył, że łatwiej będzie mu wydostać złapanych, będąc na miejscu. Liczył na znajomości, pieniądze, dokumenty. Spędził na Umschlagplatzu cały dzień, bezskutecznie próbując uzyskać zwolnienie bliskich.
158.1942-08-16 -
1942-08-16
16 sierpnia 1942 na Umschlaglatzu było istne piekło. W godzinach popołudniowych było już tak ciasno, że można było się udusić. Zgromadzono na nim 10 tys. ludzi. Aby ścisnąć zgromadzonych – Ukraińcy pędzili ich w tył, strzelając do tłumu strzelali. Byli zabici i ranni. Pozostali patrzyli na to bezradnie. Komendant placu Szmerling przy pomocy hydrantu zalewał zgromadzonych strumieniami wody, stłoczonych kopał butami, okładając ich jednocześnie drucianą rózgą. Było tak ciasno, że kto upadł, został stratowany. Dzieci dosłownie dusiły się. Niektórzy dostawali obłędu lub histerii, krzycząc wniebogłosy. Zabijano ich na miejscu.
159.1942-08-16 -
1942-08-16
Wieczorem zgromadzonych na Umschlagplatzu Żydów popędzono do wagonów. Po jednej stronie ścieżki ustawieni byli co 15-20 m oficerowie, po drugiej, gęściej - Ukraińcy, którzy nahajami poganiali przechodzących. Odbywała się tzw. komedia "selekcji". Od czasu do czasu, w zależności od ich humoru, przypadku czy chwilowego zapotrzebowania na robotników w jakiejś placówce, oficerowie kiwnięciem palca wyławiali niektórych, kierując ich na lewo - za siebie.
160.1942-08-16 -
1942-08-16
W czasie prowadzenia do wagonów Henryk Rudnicki podszedł do pierwszego niemieckiego oficera. Ten zdziwił się, potem roześmiał i zapytał "Co to za jedna?", pokazując żonę Rudnickiego. Otrzymawszy odpowiedź, machnął na nią ręką, aby szła dalej do wagonu. Na słowa Rudnickiego, że według sprawiedliwości niemieckiej, ona ma prawo zostać z nim, Niemiec odpowiedział: "Ty tu wiele innych żon mieć będziesz". Ukrainiec odpędził żonę nahajką. Rudnicki zrobił ruch, jakby chciał iść za nią. Niemiec rozkazująco powiedział: "Zostać tu!" Rudnicki stał obok niego i patrzył za żoną. Potem odszedł powoli do grupki uwolnionych. O godzinie 19.05 pociąg odjechał z 10 tysiącami ofiar.
161.1942-08-17 -
1942-08-17
Rano poszedłem do syna prezesa gminy, którego znałem dobrze z czasów gdy występowałem w kawiarniach getta. Zaproponował mi, abym grał w kasynie niemieckiego Vernichtungskommando, gdzie gestapowcy i SSmani zmęczeni całodziennym mordowaniem Żydów bawili się wieczorami obsługiwani przez Żydów, których mieli z kolei prędzej czy później wymordować
162.1942-08-17 -
1942-08-17
Dzwoni Julek. Ma dla nich bezpieczne miejsce, ale może przyjść dopiero nazajutrz. Każe im natychmiast opuścić mieszkanie na Lesznie i iść na Nowolipie do cioci Belli. Nie zdążyły wyjść, bo zaczęła się bloakda. Kolejny dzień w kryjówce. Wieczorem - już miały wyjść, gdy przed bramę zajechali Niemcy. Ukryły się w piwnicy
163.1942-08-17 -
Pierwsza selekcja w szopie szczotkarskim - 18-08-42. Dzień wcześniej Brenner powiedział, że jeśli wydadzą 500 osób, selekcji nie będzie. Robotnicy nie zgodzili się przykładać ręki do wysiedlenia. W czasie selekcji 1600 osób idzie na Umschlag. W październiku oficjalny stan zatrudnienia miał wynosić 2331 osób, ale w szopie chowało się ok. 6-8 tys, ludzi.
164.1942-08-17 -
1942-08-17
17 VIII zostało przeprowadzone gruntowne „oczyszczanie” opróżnionych domów, pod karą śmierci nie wolno było przekraczać parzystej strony ulicy Leszno. Wszystkie firmy, które działały w tej części getta zostały przeniesione w inne części getta albo zlikwidowane, a ich pracownicy wywiezieni.
165.1942-08-17 -
1942-08-17
Obwieszczenie o obowiązku stawienia się na określonym placu wszystkim tym, którzy nie posiadali kart pracy. Sieje to dodatkową panikę.
166.1942-08-18 -
1942-08-18
Idą do cioci Belli. 16. urodziny Jasi. Wieczorem przychodzi po nie Julek. Bella zostaje
167.1942-08-18 -
Julek prowadzi je do bloku policyjnego. Babcia Wiera i mama to "żony" Julka. Mieszka tam kilka rodzina lekarzy policyjnych blok otoczony jest drutem kolczastym
168.1942-08-18 -
1942-08-00
Rozpoczynają się masowe blokady. Codziennie odchodzą z Umschlagplatz pociągi zapełnione po brzegi. Wszyscy mają jedną myśl w głowie- Zagłada.
169.1942-08-18 -
1942-08-18
Niemcy przeprowadzają selekcję we wszystkich szopach. Szop szczotkarzy zostaje zablokowany przez Ukraińców i żandarmerię; robotnikom nakazano zostać przy swoich warsztatach.
170.1942-08-18 -
1942-08-18
Odbywa się selekcja w warsztatach przy ulicy Świętojerskiej 32. Syn Karola Rotgebera, Pawełek zostaje zabrany na Umschlagplatz wraz z opiekunką-panną Krygier.
171.1942-08-18 -
1942-08-18
Na Umschlagplatz zostaje zabrana panna Krygier, jej brat-właściciel potężnych zakładów szczotkarskich oraz jego ciężarna żona.
172.1942-08-19 -
1942-08-25
Akcję prowadzi policja żydowska. Niemcy wyjechali na prowincję
173.1942-08-19 -
1942-08-19
Akcja w Otwocku w podobny sposób załatwiono Falenicę i inne miejscowości na linii otwockiej
174.1942-08-19 -
1942-08-19
Akcja w Otwocku - wszystkich chorych z sanatoriów Zofówka i Brijus wykańczano na miejscu
175.1942-08-19 -
0000-00-00
Likwidacja szpitala dla psychicznie chorych "Zofiówka". Ringelblum pisał o nim "skupiają obłąkanych Żydów z całego kraju w Zofiówce, przywieziono tam ponad 100 umysłowo chorych z Tworek i 30 z Kobierzyna. Łącznie jest tam około 400 chorych, którzy przymierają głodem". Chorych wymordowano w ramach likwidacji getta otwockiego. Podczas likwidacji szpitala zamordowana została matka Juliana Tuwima, Adela, i znany atr Michał Znicz.
176.1942-08-19 -
1942-08-25
Od 19 do 25 sierpnia akcję prowadzi wyłącznie policja żydowska. Niemcy likwidują w tym czasie ośrodki na prowincji. Każdy policjant zobowiązany jest przyprowadzić parę osób. Za to otrzymuje pokwitowanie.
177.1942-08-19 -
1942-08-19
Karol Rotgeber wysyła swojego znajomego, by sprawdził, czy na Umschlagplatzu znajdują się jeszcze wagony z wysiedlonymi (znajdował się tam jego syn-Paweł). Niestety nie było już po ich śladu.
178.1942-08-19 -
1942-08-19
Żona Karola Rotgebera przechodzi na aryjską stronę (po drugiej stronie Umschlagplatzu), by sprawdzić, czy wagony, w których umieszczony został jej syn-Paweł nie stoją gdzieś w okolicach.
179.1942-08-20 -
1942-08-20
20 sierpnia 1942 oddany został pierwszy strzałprzez ŻOB. Izrael Kanał z Akiby ciężko zranił komendanta policji żydowskiej Józefa Szeryńskiego
180.1942-08-20 -
1942-08-20
Zamach na komendanta SP pułk. Józefa Szeryńskiego. Strzela z rewolweru Izrael Kanał w mundurze SP, rani Szeryńskiego, sam ucieka.
181.1942-08-20 -
1942-08-20
Autorka rozstaje się z siostrą. W nocy 20 sierpnia był nalot sowiecki. Temkin-Majer nocowała na podwórzu, miała trzeci tego dnia silny atak, ale udało jej się to przetrzymać.
182.1942-08-20 -
Władysław rozpoczął pracę w kolumnie robotniczej która rozbierała mury dawnego wielkiego getta włączonego teraz do aryjskiej części miasta. Robota była dość jednostajna. Codziennie rano wychodziło się z getta i sterczało do piątej po poludniu przy kupie cegieł udając, że się pracuje. Towarzyszom urozmaicały czas zabiegi dookoła kupna towarów i rozmyślania jak je przemycić o getta
183.1942-08-20 -
1942-08-20
Handel na placówce przy murach po aryjskiej stronie; zrobiłem pierwszy handlowy interes w życiu. Za chleb za który zapłaciłem 20 zł dostałem w getcie 50. Kupione po 3 zł za kilo kartofle sprzedałem po 18 zł
184.1942-08-20 -
1942-08-20
W nocy z 20 na 21 sierpnia 1942r. mieszkańcy getta w-skiego przeżyli pierwszy nalot samolotów sowieckich na Warszawę od wybuchu IIwojny światowej.
185.1942-08-20 -
1942-08-31
Pod koniec sierpnia do getta dotarły informacje przez uciekinierów Polaków i Żydów, że wysiedleni przewożeni są do obozu karnego Treblinka i tam mordowani w komorach gazowych. Dowiedziano się również, że Niemcy przystąpili do wymordowania wszystkich polskich Żydów (3 miliony).
186.1942-08-20 -
1942-08-20
Członkowie ŻOB wyszli z ulicy Dzielnej 34 na sąsiednie ulice. Jedni podpalali opuszczone domy i składy ze zrabowanym żydowskim mieniem, inni rozklejali plakaty podpisane przez ŻOB, rozglądając się, czy nie widać Niemca, polskiego lub żydowskiego policjanta.
187.1942-08-20 -
1942-08-20
Izrael Kanał oddał strzał do Szeryńskiego i chciał strzelić drugi raz, ale rewolwer się zaciął. Strzał obudził żydowskich policjantów, którzy natychmiast otoczyli Izraela. Ten zaczął grozić im zepsutym pistoletem i dzięki temu udało mu się uciec.
188.1942-08-21 -
1942-08-21
Majerom zostaje przydzielone mieszkanie. Zostało ne załatwione stosunkowo prędko i bez solidnej łapówki dzięki Kacowi. Mieszkaą razem z Sakami. Pani Sakowa nie dopuszcza Temkin-Majer do ubikacji i zlewu (aby się tam dostać należało przejść przez ich apartament). Majerowa musiała biegać z trzeciego piętra do ubikacji na podwórzu.
189.1942-08-21 -
Akcja wysiedleńcza w Mińsku Mazowieckim. Leon wydostaje się z placu transportowego, szuka żony, ukrywa się, pomaga mu Koperka przynosząc jedzenie. Trafia do szopu Kopernik, tam selekcja, Leon podszywa się pod cudze nazwisko nieżyjącego już człowieka.
190.1942-08-21 -
1942-08-27
Podczas akcji wysiedleńczej w Mińsku Alicja, jej rodzice i ojciec Leona ukrywali się przez tydzień na strychu. Potem zabrał ich patrol niemiecki do komendantury. Alicji udało się przyłączyć do placówkarzy Kopernika, gdzie był jej mąż.
191.1942-08-21 -
1942-08-22
Pierwsze zorganizowane akcje powstańcze i sabotażu miały miejsce w drugiej połowie sierpnia 1942r., miesiąc po wybuchu akcji. W nocy z 20 na 21 sierpnia bojownicy z ŻOBu podpalili pewną liczbę niemieckich szopów i opróżnionych domów. a na ścianach domów w których mieściły się lokale policji getta pojawiły się małe plakaty wydane przez ŻOB potępiające ostro policję getta
192.1942-08-21 -
0000-00-00
Likwidacja Żydów w Mińsku Mazowieckim.
193.1942-08-22 -
1942-08-22
Polak Gratis, kierownik w szopie "Waldemar Schmidt", w czasie I akcji wyłudzał pieniądze w zamian za zatrudnienie w szopie, 22 sierpnia 1942 r. o 4 pp Gratis przybył do bloków mieszkalnych szopu i kierował selekcją pracowników szopu. Po selekcji zabrał dobytek szopu i jego pracowników.
194.1942-08-22 -
1942-08-22
23 lipca 1942 miało nastąpić uroczyste otwarcie największego w getcie w-skim domu dziecka dla 1000 dzieci. "Miesiąc dziecka" powinien się był zacząć 1go sierpnia 1942r. 22 lipca rozpoczęła się wielka akcja w getcie.
195.1942-08-22 -
1942-08-22
Zabranie rodzin osób pracujących w fabryce: „22. sierpnia wybrałem się na halę fabryczną., mieszczącą się po przeciwnej stronie podwórka,na którym mieszkałem. Nagle rozległy się gwizdy, krzyki, odgłosy bieganiny. Brama, przez którą wszedłem na halę, została zatrzaśnięta. Odcięci od świata zewnętrznego, przesiedzieliśmy, pełni niepokoju, około dwie godziny. Gdy otwarto bramę, podwórze było już puste. Pobiegłem do mieszkania. Otwarte drzwi przeraziły mnie. W mieszkaniu nie było nikogo.”
196.1942-08-22 -
1942-08-22
Reakcja autora po tym jak stracił najbliższych: „Nie chciałem uwierzyć w straszny prawdę. 0szalały niepokojem zbiegłem z powrotem w kierunku bramy. Dowiedziałem się, ze pełne SS-owców auta ciężarowe zabrały z fabryki około sto sześćdziesiąt osób. Jak przez mgłę słuchałem o interwencji dyrektora fabryki, który tłumaczył, ze ludzie na terenach przemysłowych są - według zapewnienia władz — nietykalni. Odpowiedz była prosta: — Trzeba uzupełnić transport, wszystko jedno, skąd bierze się Żydów .— Słuchałem słów, pojmowałem ich treść, a jednak nie mogłem uwierzyć, aby to najpotworniejsze spotkało mnie tak szybko. Przedarłem się przez bramę, oślepiony wzrastającym we mnie przerażeniem, pobiegłem w kierunku placu przesiedleńczego. Roztrącałem patrole niemieckie, otaczające fabrykę, biegłem poprzez stosy mebli spiętrzonych w ulicach, wołając nieprzytomnym skowytem córkę i żonę. Zatrzymał mnie policjant żydowski, pochodzący z naszego terenu fabrycznego. Począł coś do mnie mówić, lecz widząc, że nie rozumiem, wcisnął mi w rękę karteczkę. Czytałem bez końca słowa nakreślone na kawałku papieru: „Kochany Tatusiu ! Ratuj się! Zdaje się, ze my jesteśmy stracone, podtrzymuje Mamusię na duchu, jak mogę., może przeznaczenie nas znów złączy. Twoja Stella." Długo trwało, zanim zrozumiałem treść ostatniego listu córki. Usiadłem na krawężniku ulicy i gorzko płakałem. Rylec bólu żłobił głębokimi śladami w sercu ostatnie słowa mojej córki, jedynej rzeczywistej treści mojego życia.”
197.1942-08-22 -
1942-08-22
List pożegnalny: „Kochany Tatusiu ! Ratuj się! Zdaje się, ze my jesteśmy stracone, podtrzymuje Mamusię na duchu, jak mogę., może przeznaczenie nas znów złączy. Twoja Stella."
198.1942-08-22 -
0000-00-00
Nienawiść do Niemców: „A we mnie nurtowała — obok bezbrzeżnego żalu — tak straszna nienawiść do Niemców, że dniami całymi przeklinałem ten naród sadystów i morderców, to zbiorowisko zezwierzęconych ludzi. Określenie "hitlerowiec było dla mnie synonimem największego upodlenia duszy ludzkiej. W myślach tratowałem te bestie butami, rwałem w strzępy znienawidzone ich ciała, deptałem obnażone serca, mściłem krew niewinną najwymyślniejszymi torturami. Niestety tylko w myślach — bo wkrótce nowe zarządzę nie obudziło uśpiony czujność.”
199.1942-08-22 -
0000-00-00
Nagle urwał się szmugiel. Za żadne pieniądze nie można było dostać chleba. Jego cena zaczęła dochodzić do 80 złotych za kilo, co stanowiło wówczas jeden złoty dolar lub 8 dolarów papierowych.
200.1942-08-25 -
1942-08-25
Oficerowie SS wpadają do fabryki. Wszyscy Żydzi mają stawić się na podwórzu. Rozpoczyna się selekcja. David nie może nic zrobić, kazano mu się "zamknąć". Reinhardtowie z dzieckiem, Nora-asystentka Davida i Pani Schrieber, wszyscy zostają zabrani na Plac Przeładunkowy. Stefanię Niemcy zabierają w nieznanym kierunku. Sophie chce płakać, ale nie ma już łez.
201.1942-08-25 -
1942-08-25
Dziś jest dzień selekcji w fabryce. Osoby, które otrzymują nowy stempel w swoich kartach pracy mogą zostać i dalej pracować. Brak stempla to wyrok śmierci, bowiem już wszyscy wiedzą, że pociągi wcale nie wywożą ludzi do pracy lecz do Treblinki, gdzie wszyscy trafiają do komór gazowych. Tego dnia 2000 Żydów wyjechało z fabryki, 800 pozostało na miejscu.
202.1942-08-25 -
1942-08-25
Niemiecki szef policji wygłosił przemówienie w fabryce. Mówił, że to już koniec akcji deportacyjnej.
203.1942-08-25 -
0000-00-00
Likwidacja częściowa getta w Bochni. Przede wszystkim likwidowano kobiety i dzieci. Podczas tej akcji kilku mężczyzn zamurowało 30 osób na strychu jednego z domów, gdzie przetrwali tydzień, a po odmurowaniu udało się im zbiec do Krakowa.
204.1942-08-31 -
1942-08-31
Mieszkańców domu przy ulicy Leszno wezwano do zejścia z własnymi rzeczami na dół i pozostawienia otwartych drzwi od domów. Autorkę uratowała matka, wpychając ją pod żelazne łóżko i zakrywając walizkami. Sama zginęła na miejscu, trafiona strzałem w głowę.
205.1942-09-00 -
0000-00-00
Pracownicy szopów i placówek zdziesiątkowani przez kontrole zostali odprowadzeni pod eskortą do swoich miejsc pracy. Lubelskie gestapo zaczęło szykować się do odjazdu. Przed samym odjazdem Żydzi pilnujący Umschlagplatzu zostali załadowani na wagony i wywiezieni.
206.1942-09-00 -
0000-00-00
"Szop" przy ulicy Nowolipie 39, prowadzony przez Szymka Kaca i Mietka Kaca. Po rozpoczęciu akcji wysiedlania getta warszawskiego gromadziły się w nim tłumy ludzi, wciąz mających nadzieję, że zaświadzcenie o pracy w fabryce uratuje ich przed deportacją. Właściciele nie brali pieniędzy za przyjęcie do szopu, co wtedy było już niespotykane.
207.1942-09-00 -
0000-00-00
Prezydium przenosi się do 3 małych pokoików prywatnego mieszkania.
208.1942-09-00 -
0000-00-00
Zaraz po zakończeniu łapanek zaczęły się tworzyć grupy robocze do robót poza dzielnicą żydowską. Pozostała ludność wróciła do pracy do szopów, które nie zostały jeszcze zlikwidowane.
209.1942-09-00 -
0000-00-00
Sytuacja w getcie jest nieprzyjemna. Większość domów stoi pusta. Wieczorem, idąc miastem ogarniał człowieka strach. Nigdzie nie widać światła. Gdzie niegdzie można spotkać zbłąkanego przechodnia.
210.1942-09-00 -
0000-00-00
Codziennie grupa „Ostbahn”, w której pracował Henryk G. zbierała się na ul. Wołyńskiej i wyruszali przez bramy getta na stronę aryjską. Tam czekały na nich wozy konne, które zawoziły ich na miejsce pracy. Zadaniem grupy było zrobienie nasypu pod tory kolejowe. Część ludzi nasypywała piasek do wózków wywrotek, a druga część wysypywała i tworzyła nasyp. Pracowali dla jakiejś firmy budowlanej i za tą pracę otrzymywali dziennie ciepłą zupę w porze obiadowej.
211.1942-09-00 -
0000-00-00
Podczas pracy w grupie „Ostbahn” Henryk G. poznał Henryka Samiewskiego, kierownika kuchni, która gotowała im strawę. Pracował również w jakiejś podziemnej organizacji, być może Armii Krajowej. Przed wojną był on naczelnikiem Wydziału w Magistracie w Warszawie. Prawdopodobnie z wykształcenia był prawnikiem. Jego wagą było to, że lubił sobie często popić, co w czasie wojny było zjawiskiem powszechnym. W krótkim czasie bardzo się zaprzyjaźnili i Henryk S. wziął sobie za punkt honoru wydostanie Henryka G. z getta.
212.1942-09-00 -
0000-00-00
Henryk G. prosił swojego przyjaciela z pracy – Henryka Samiewskiego, aby skontaktował go i jego żonę z podziemiem i przydzielił do batalionów leśnych. Jednak po porozumieniu się z tą organizacją odmówili mu całkowicie przyjęcie Henryka G., gdyż nie przyjmowali w swoje szeregi Żydów.
213.1942-09-00 -
0000-00-00
Henryk Samiewski wystarał się o dokumenty dla Henryka G. i jego żony. Za niewielką kwotę około 2 tysięcy złotych otrzymali oni dwie kenkarty.
214.1942-09-00 -
0000-00-00
Henryk Samiewski postanowił na własną rękę ulokować w dzielnicy polskiej Henryka G. i jego żonę. Miał on na Pradze dobrą znajomą, u której będzie całkowicie bezpiecznie i mogliby oni mieszkać tam przez dłuższy czas.
215.1942-09-00 -
1941-11-00
Autorka styka się na co dzień z osobami, które chcą walczyć. Potępiają bierność i wzywano do obrony. Autorka wspomina o odezwie, która nawoływała do oporu czynnego jak i biernego.
216.1942-09-00 -
1942-00-00
Liczba pracowników służby porządkowej została zredukowana z kilku tysięcy do 200 osób. Reszta musiała stawić się z żonami i dziećmi na Umschlagplatzu. Część z nich zbiegła stamtąd i osiedliła się w szopie szczotkarzy, przywożąc tam całe fury zrabowanego mienia.
217.1942-09-00 -
1942-00-00
Karol Rotgeber udaje się do znajomego, niejakkiego Osiny, który kieruje go do swojego warsztatu nr 8 w szopie szczotkarzy i nakazuje kierownikowi Edwardowi Poznerowi zapisanie Rotgebera na listę zatrudnionych. Rotgeber rozpoczyna pracę, spotyka tam pacjenta swojej żony Niewiadomego, który daje mu narzędzia i płaci 5 zł dziennie, tyle, by Rotgeber mógł korzystać z zapasów żywnościowych szopu.
218.1942-09-00 -
1942-00-00
Karol Rotgeber zapada na zapalenie płuc. Spędza w łóżku kilka tygodni, nie chodzi do pracy. Robotnicy szopu szczotkarzy wyrabiają jego normę.
219.1942-09-00 -
1942-00-00
W szopie szczotkarzy, w warsztacie, w którym pracuje Karol Rotgeber, zaczyna kwitnąć życie religijne. Robotnicy odmawiają kadysz, a w soboty nie pracują (o 7 rano zaczyna się poranna modlitwa). W razie kontroli mają przygotowane narzędzia i materiały. Z czasem grono tych osób zaczęło się powiększać i coraz więcej ludzi przychodzi odmawiać kadysz.
220.1942-09-00 -
1942-00-00
Częścią administracyjną szopu szczotkarzy kieruje Hołodenko, dawny przewodniczący komisji dla uchodźców. Tworzy się tam Judische Hilfs Komitet, którego zostaje przewodniczącym. Karol Rotgeber zostaje wybrany ze swojego warsztatu jako delegat.
221.1942-09-00 -
1942-00-00
Po ucieczce z getta w Bochni, Ewie Feldman z matką i siostrą nie udało się długo utrzymać w Krakowie. Zmuszone były zimą 1942 roku przenieść się do getta krakowskiego, gdzie życie było okropne, gdyż każdy dzień przynosił nowe likwidacje.
222.1942-09-00 -
0000-00-00
W getcie pozostało niewiele Żydów. Część z nich żyła „legalnie”, czyli zgodnie z kontyngentem wyznaczonym przez Niemców – miała prawo żyć i pracować w warsztatach pracujących dla Wehrmachtu. Pozostali Żydzi żyli „nielegalnie”.
223.1942-09-00 -
0000-00-00
Po getcie zaczął krążyć makabryczny patrol pod dowództwem SS-mana Klojstermajera, składający się z dwóch szaulistów. Za nimi podążał karawan rowerowy. Klojstermajer sprawdzał nielicznych przechodniów – czemu nie są w pracy i czy mają odpowiednie dokumenty. Zatrzymani Żydzi byli zabijani przez szaulistów strzałem w tył głowy i pakowani na karawan – rykszę.
224.1942-09-00 -
0000-00-00
Sytuacja rodziny Fryderyki Thepper w getcie była ciężka, często przymierali głodem. Matka Fryderyki, która nigdy nie pracowała, zmuszona była praniem zarabiać na nędzne jedzenie. Fryderyka z bratem często do niej przychodzili i czekali na klatce schodowej, aż matka dostanie obiad i odda go im sama nic nie jedząc.
225.1942-09-00 -
0000-00-00
Po likwidacji małego getta Tadeusz Romański wraz z żoną i córką przenieśli się do dużego getta, gdzie nie mając stałego miejsca zamieszkania wałęsali się po różnych znajomych i krewnych.
226.1942-09-00 -
0000-00-00
Edward Szulman wrócił ostatni raz do getta. Opis krwawego przejścia tego dnia koło wachy przy ul. Żelaznej znajduje się na stronach 21-22 relacji. Następnego dnia po zakończeniu pracy w Królikarni został już po stronie aryjskiej. Przez kilka dni nocował w Królikarni, a następnie wraz z ojcem w szałasie z tataraku na fortach mokotowskich u jakiegoś granatowego policjanta, który przynosił im żywność i kozie mleko do picia. Następnie ojciec Edwarda wrócił do getta, a jego zabrał do swego domu granatowy policjant.
227.1942-09-00 -
0000-00-00
Po kilku dniach ukrywania się u granatowego policjanta do Edwarda Szulmana przyszła matka z Marią Małecką. Pani Maria zabrała Edwarda do siebie do Zalesia Dolnego, a jego matka wróciła do getta.
228.1942-09-00 -
0000-00-00
W Zalesiu Górnym Edward Szulman ukrywał się pod fałszywym nazwiskiem – Jan Borkowski. Mimo fałszywych papierów przez większość czasu ukrywał się na krześle za szafą, a jak ktoś przychodził chował się w drugim pokoju pod łóżko.
229.1942-09-00 -
0000-00-00
Po zmniejszeniu getta Anna Pietrzykowska przeprowadziła się z synem na ul. Długą 10/12, a następnie na ul. Świętojerską.
230.1942-09-00 -
0000-00-00
Po zmniejszeniu getta Anna Pietrzykowska z synem dalej szmuglowali żyto kontaktując się z Józefem na ul. Przejazd i z Gringoldem na ul. Krochmalnej.
231.1942-09-01 -
Autorka razem z mężem mieszka w Babicach, ona ukrywa się, mąż jest lekarzem Wiera ma dokumenty na Wandę Czajkowską Mama wywieziona w selekcji; Maryla i Hela zostały w getcie Wiera zachodzi w ciążę i rodzi - syna Jerzy Zbigniew Po powstaniu warszawskim - dziecko umiera
232.1942-09-01 -
0000-00-00
1 XI Rada Żydowska ogłosiła redukcję swojego personelu, właściwie Służby Porządkowej, której stan z 2100 ludzi zmniejszono do 300, a liczbę członków rodzin do 200. Tylko te osoby otrzymały karty życia. Wszyscy zredukowani zostali wywiezieni ze swoimi rodzinami, niektórzy młodzi ludzie zostali skoszarowani do niektórych placówek, było ich kilkadziesiąt.
233.1942-09-03 -
J.Kapłan został aresztowany przez Gestapo w szopie Landaua, gdzie pracował.
234.1942-09-04 -
1942-08-25
W pociągu zaszła wielka zmiana w nastrojach ludzi. Autor odczuwał epicki spokój. Widział siebie jako jedno z ciał, nie należące już do niego- było to coś nieuchronnego. Inni czuli się podobnie.
235.1942-09-05 -
W nocy budzą Adlera hałasy, ludzie idą ulicami ze swoim dobytkiem. Dowiaduje się, że zostało wydane zarządzenie by wszyscy udali się do godziny 10 rano na specjalnie wydzielony teren ograniczony ulicami Gęsią i Franciszkańską gdzie zostaną poddani ostatecznej selekcji. Każdy kto po tym terminie zostanie spotkany poza tym terenem będzie zastrzelony. 30000 osób otrzymuje numerki pozwalające im pozostać w getcie.
236.1942-09-05 -
Selekcja w fabrykach zabrano: siostrę Reginkę z Rysiem, Polę i Icka żonę
237.1942-09-05 -
Matka wywieziona
238.1942-09-06 -
Nazajutrz zaprowadzili dziecko do szwagra, mając nadzieję, że tam bądzie bezpieczne. Następnej nocy - akcja - wszyscy na ulicę - (chyba kocioł?) - szwagier pzrzyprowadził dziecko - ich blok się przenosi na inny teren 0 7 rano pochód ruszył z bramy Wałowa 6 na Franciszkańską. Szymek Kac - powiedział im, po co zabrali ze sobą dziecko - żona z dzieckiem wróciła do mieszkania, także Leon Motyl - kuzyn - z żoną i dzieckiem - wycofali się z szeregów
239.1942-09-06 -
Stłoczeni jak bydło w ciasnej i okropnie brudnej uliczce Ostrowskiej nagle przyszła żona z dzieckiem - mieszkanie było zamknięte na klucz - nie miała gdzie się schronić ludzie walczą o numerki
240.1942-09-06 -
Są na ulicy, kropi deszcz, dzecko b. osłabione, chore spotyka znajomą z Gostynina - obiecuje pomóc - weźmie dziecko do siebie na noc i postara się ją ulokować w swoim bloku na czas selekcji. Ich blok - nie będzie selekcji, bo pracują na placówce Luftwaffe ulokowała dziecko w bloku u znajomej, która miała jeszcze 2 starsze córeczki
241.1942-09-06 -
W kotle zabrani na Umschlag: Bronek, Izy, babcia, siostra Anka z dzieckiem, ciocia Fredzia z Dziunią (wujek Manos zabrany wcześniej), Tylborowie na rogu Miłej i Zamenhofa : brama, która zamykała okrążony parkanem blok kilku domów. Przy bramie - selekcja - SSmani z kierownikami szopów Lebeskarte selekcja - ok. 7 wieczór - Broneczek zabrany. Leon poszedł na Umschlag, żeby go wyciągnąć - ale dowiedział się że właśnie rozwiązano policję żydowską i sam musiał uciekać. Następnego dnia posłał wokszuca, ale Umschlagplatz był już opróżniony
242.1942-09-06 -
W nocy z 5 na 6-09-42 o 2 w nocy szop szczotkarzy dostaje wiadomość o mającym się odbyć kotle. O 6 rano dostają oficjalny nakaz. Szop szczotkarzy w czasie kotła był selekcjinowany na Ostrowskiej. Selekcję przeprowadził Pilarski i Brenner. Dzieci schowane w bunkrze na Ostrowskiej zostały wykryte. Oficjalnie zostało 2331 osób. W Jom Kipur 42r. w październiku Niemcy zarządali dodatkowej ilości Żydów - wyprowadzono 52 osoby.
243.1942-09-06 -
Rozkaz ewakuacji szpitala - wywiezieni chorzy (0k. 300) ze szpitala Stawki lekarze - pochód na Gęsią
244.1942-09-06 -
Akcja ,,Wielki kocioł". Niemcy wydali rozkaz by rano 6 września wszyscy mieszkańcy getta zebrali się a kilku wybranych ulicach gdzie nastąpi selekcja.Selekcja przebiegała w taki sposób, że w przeciągu tygodnia do Treblinki zostało wysłanych 70 000 ludzi. Tysiące ludzi zostało zastrzelonych na miejscu. na ulicach, placach i w mieszkaniach. W domu przy ulicy Walińskiej (?) zamordowano 70 osób. ały obszar objęty ,,Wielkim kotłem" był miejscem masowej egzekucji.
245.1942-09-06 -
Rodzina Makowera (matka, siostra z mężem i córką) mieszkająca na Gęsiej jako należąca do szopy Leszczyńskiego miała przydział na placu Parysowskim - zainstalowali się w pustym sklepie
246.1942-09-06 -
Będą rozdane nowe numerki - stare są już nieważne Tłumy ludzi idą na wyznaczone ulice Idą szóstkami. Przed Mirą - Cesia z Maksem - w plecaku 1/2 roczne dziecko - Misio
247.1942-09-06 -
W każdym wydziale istniała komisja, która układała listę. Listy z nazwiskami szły do zatwierdzenia do głównej komisji, w której zasiadali Grodzieński, Rozensztadt i Zundelewicz
248.1942-09-06 -
0000-00-00
Kocioł na Miłej- przygotowanie nowej kryjówki: „Trzeba było znowu zamienić się w szczutego zwierza, kryjącego się po norach miasta śmierci. Przekradaliśmy się do domu znajdującego się naprzeciw naszej fabryki, przy ulicy Zamenhoffa Nr.29 i tam na pierwszym piętrze, w kącie, wprost bramy, znalazłem mieszkanie trzypokojowe z alkową. Zagospodarowałem ją w naszą nową kryjówkę. Wejście do niej zastawiłem wielką, pełną książek szafą biblioteczną, która przytwierdziłem mocnymi hakami do ściany. W tylnej ścianie szafy wyciąłem otwór w dykcie, a wyciętą cześć wstawiłem z powrotem umacniając ją lekkimi zawiasami. Książki na przestrzeni otworu zawiązałem w kostki, którymi wypełniłem otwór. Trzy kostki książek, wyjęte z szafy, dawały swobodne wsunięcia się w kryjówkę. Zamaskowanie było tak dokładne, że tylko przypadek mógł nas zdekonspirować. W kryjówkę tę wpełzło dwanaście osób, zaopatrzonych w żywność. Poza tym mieliśmy kubły, miski i maszynkę elektryczną do gotowania. Alkowa posiadała okno, stykające się pod kątem prostym z oknem korytarza. Wentylacją stanowił jeden tylko lufcik otwierany jedynie nocą.”
249.1942-09-07 -
W olbrzymim, pustym gmachu fabrycznym. Uprzywilejowani na 2 p., na 1. - reszta. Mirka idzie do Lilki na dół
250.1942-09-07 -
Kierownik mówi, że zielone numerki wrócą do pracy. Możliwe że uda się uratować tych z brązowymi oddział liczy 650 osób zielone - 200, brązowe kilkudziesięciu. reszta - nie ma one mają - tylko Hania nie ma
251.1942-09-07 -
Ciocia Rózia z Mirką - zniknęły - poszukiwania matka chce ich szukać - nie pozwolono jej płacze
252.1942-09-07 -
Selekcja - mają ustawić się czwórkami numerki - mają umieścić na wierzchu po prawej stronie okrycia przeszło biuro, ambulatorium i apteka - ale dalej - tragicznie Autorka przechodzi - ma zielony numerek, młoda ciotki przeszły, w sumie uratowało się 5.ooo pracowników - było 8.000 ponowna rejestracja
253.1942-09-07 -
Rozpoczyna się czyszczenie opustoszałych domów, złapani prowadzeni są na Umschlag.
254.1942-09-07 -
Pracownicy Gminy którzy nie dostali numerków życia stali się łupem SSmanów, którzy od dnia następnego przez kilka dni przestrząsali wszystkie zakamarki gmachu i skrytki
255.1942-09-07 -
0000-00-00
W niedzielę 70000 osób koczowało pod gołym niebem. W poniedziałek ludzi zgromadzonych na wyznaczonym terenie, otoczyła formacja SS, której członkowie byli rozstawieni co 5 – 10 metrów. Strzelali do każdego, kto próbował się zbliżyć do granicznych ulic. Kierownicy poszczególnych szopów otrzymali rozkaz zebrania wszystkich swoich pracowników w jednym miejscu i pilnowania aby nikt obcy nie dołączył się do ich szeregów. W ten sposób odłączono wszystkich „dzikich” pracowników, których zaprowadzono do pociągów.
256.1942-09-08 -
Ktoś zawołał, że Niemcy pozwolili jeszcze na wydanie 100 numerów. Później okazało się, że wcale nie. Z początku nie spostrzegli się, potem zatrzymali ostatnich stu i nie wypuścili więcej. Byli to urzędnicy Wydziału Aprowizacji
257.1942-09-09 -
Późną nocą wiadomość - że do 12 w południe szpital ma zostać zlikwidowany: wszyscy chorzy chodzący mieli przejść na Stawki 4, a leżących - przewieźć tam platformą z Gminy Personel - ma się zebrać na Zamenhofa 19 Rozdzielona z mężem - on na Zam. 17 o 15 - dr Amsteramski - poprosił ją, by pojechała na Stawki, bo chorzy leżą na ulicy, nieopatrzeni. Idzie razem z siostrą Isserlis, asanitariuszem R i dzieckiem. Mąż przybiegł - prosi, żeby nie jechali. Ale ona uważa, że to jej obowiązek - pożegnanie
258.1942-09-10 -
Przychodzą lekarze - przynoszą wiadomość, że będą "kartki życia " dla lekarzy
259.1942-09-10 -
Przyjeżdża dr Amsterdamski i Borkowski - mówią jej, że wraz z dzieckiem pominięta przy rozdziale kart życia - dyr. Steinowi pewna ilość kart została wyrwana przez tłum na terenie Gminy
260.1942-09-10 -
1042-09-10
Pierwszy etap likwidacji Żydów warszawskich zakończył się ok. 10 września. Obliczano, że wywieziono 400 tys. ludzi. W zmniejszonym getcie pozostało kilkadziesiąt tys. Żydów zatrudnionych w szopach niemieckich.
261.1942-09-11 -
Selekcja na Ostrowskiej M. Kac - uśpione narkotykiem 6-mies. dziecko w małym koszyczku przeniósł przez selekcją cała grupa przeszła selekcję
262.1942-09-11 -
Wracają do szopu - przed wejściem znowu selekcja do późna w nocy w końcu wszystkich puścili Sz. Kac posyła Werkschutza po dziecko Motyla - ale nie daje mu kartki z adresem dziecka jedzie inna furmanka po dzieci - ale też nie przywozi dziecka
263.1942-09-11 -
J.Kapłan aresztowany przez Gestapo został zabity na Pawiaku
264.1942-09-11 -
0000-00-00
Po kotle na Miłej ustawiono nowy mur, równoległy do istniejącego. Dawny mur już zmniejszonego getta biegł wzdłuż Świętojerskiej do Nalewek, gdzie był przelot, przez jezdnię do Nowolipek, Nowolipkami przez Przejazd do Leszna. Nowy mur ustawiono przez środek jezdni od rogu Bonifraterskiej i Franciszkańskiej, wzdłuż Gęsiej do Okopowej. Przy zbiegu ulic Gęsiej i Zamenhofa w murze pozostawiono przelot i w tym miejscu ustawiono wachę.
265.1942-09-11 -
0000-00-00
Po kotle na Miłej opuszczony przez mieszkańców obszar małego getta po oczyszczeniu z ruchomości został włączony do dzielnicy polskiej. „Martwy pas” istniał między murem uszczuplonego dużego getta, a nowym murem, służył od do jeszcze skuteczniejszego izolowania ludności getta od pozostałej ludności Warszawy. Wychodząc z getta trzeba było przejść przez 2 wachy: na rogu Zamenhofa i Gęsiej oraz na rogu Nalewki i Świętojerskiej. Przechodząc przez wachę trzeba było okazać legitymację, przepustkę i poddać się rewizji.
266.1942-09-12 -
Rozpoczyna się czyszczenie szpitala Chorzy są wynoszeni na noszach, do wagonów przez personel, trwa to 2, 3godziny. W budynku pozostaje w końcu tyko personel. Na rozkaz Szmerlinga zostają wprowadzeni do ghetta.
267.1942-09-12 -
Oddział SS opuszcza miasto, wysiedleniu podlegają Żydzi, którz przez 8 tygodni pracowali obsługując ten oddział.
268.1942-09-13 -
Ocaleli z selekcji wracają do opustoszałych warsztatów. Panuje cisza, przerywana szlochem tych, którzy przeżyli koszmar. Nadzorca Murmann pędzi przez hale, waląc na oślep kogo popadnie. Maruderom grozi deportacją. Ludzie przyjmują jego krzyki w ciszy i apatii.
269.1942-09-14 -
Ok. 14 września 42r. żona i córeczka Samuela Rajzmana zostają zabrane na Umschlagplatz. Dziecko udaje się uratować. Ojciec próbuje umieścić ją po stronie aryjskiej, zaprzyjaźniony Polak obiecuje ją zabrać, dziewczynka ma "dobry wygląd". Polak dostaje za to całe wyposażenie lokalu Rajzmana przy Marszałkowskiej 118. Polak nie zgłosił się więcej. Dziewczynka ginie w czasie powstania w getcie.
270.1942-09-21 -
Autorka wychodzi na aryjską - zgłasza się ochotniczo na placówkę do sprzątania synagogi po ulokowanych tam Żydach niemieckich i czeskich
271.1942-09-21 -
0000-00-00
Na terenie getta po Wielkiej Akcji wg oficjalnych danych zamieszkiwało około 40 000 osób. Pozostali byli „dzikimi” mieszkańcami getta. Autor szacuje, że wszystkich mieszkańców mogło być około 55 000-60 000.
272.1942-09-21 -
0000-00-00
Budowa schronów. Problem złej wentylacji i przepełnienia w schronie, usypianie dzieci za pomocą zastrzyku, aby uniknąć ryzyka zdrady miejsca pobytu. Mieszkańcy getta organizują grupy i wspólnym wysiłkiem budują schrony. Różne pomysły na doprowadzenie wody, kanalizacji, elektryczności, maskowanie wejścia. Aby przechodzić między schronami wybijano otwory w ścianach stykających się ze sobą domów. Połączenia z sąsiednimi ulicami robiono przebijając ściany strychów lub piwnic.
273.1942-09-27 -
0000-00-00
Wygląd szpitala na Gęsiej 6: „Szpital mieścił się przy ulicy Gęsiej 6 i przypominał z zewnątrz dom, strawiony pożarem.”
274.1942-10-00 -
1942-00-00
Sophie przez miesiąc pracuje jako telefonistka. Kolejne dni upływają. Jeszcze nigdy tyle się nie piło i nie jadło w czasie wojny. Ludzie zapijają swoje smutki, szarą okrutną codzienność, która przynosi tyle bólu i cierpienia.
275.1942-10-00 -
0000-00-00
Niemcy wzywają Żydów, przebywających po stronie aryjskiej, do zgłoszenia się. Obiecują, że nie będą ich karać, jak dotychczas, śmiercią. Zgłaszający się Żydzi kierowani są do pracy.
276.1942-10-00 -
0000-00-00
Po zakończonej ackji przesiedleńczej w getcie pozostalo około 70-75 tysięcy osób. Nastapił zanik dwóch grup ludności, w wieku do 15 lat i powyżej lat 60. Najwięcej jest osób w wieku 20-30 lat u mężczyzn i 40-50 lat u kobiet. Wielu wykwalifikowanych robotników zostało wywiezionych, a pozostały osoby, które miały możliwość zapłacenia okupu. Tak, więc pozostały osoby zamożne.
277.1942-10-00 -
0000-00-00
Pęd wydostania się z getta jest ogromny. Zaczyna rodzić się bunt, ludzie wolą zginąć na miejscu niż dać się wywieść. Organizuje sie podziemny ruch oporu " Żydowska Organizacja Bojowa". Wydała ona wyrok na szereg współpracowników Gestapo. Z ich rąk zginęli między innymi Lejkin, First oraz znany rzeźbiarz i gestapowiec Nossig.
278.1942-10-00 -
0000-00-00
Praca w niemieckiej fabryce rowerów na ulicy Leszczńskiej na Powiślu. Rozwiązywała problem jedzenia, ktorego już w getcie praktycznie nie było - po pracy można było się zapopatrywać w miejscowym sklepiku.
279.1942-10-00 -
0000-00-00
"Derma" fabryka walizek przy ul. Żelaznej 54. W okresie ostatecznej likwidacji getta, fikcyjna placówka, która nie mogąc produkować, na konto oczekiwania na zamówienia wojskowe, otrzymała zezwolenia zatrudnienia kilkudziesięciu robotników żydowskich. Na jej terenie odbywał się handel - bieliznę, ubrania wyniesione z getta wymieniano na produkty spożywcze na czarnym rynku. Handel ten dawał doskonałe zyski zarówno kupującym jak i sprzedającym
280.1942-10-00 -
0000-00-00
Ceny w getcie na jesieni 1942 roku: koszula męska kosztowała ok. 25 zł, a więc równowartość 1 kg chleba razowego lub 0,5 chleba białego; pantofle męskie przedwojenne kosztowały około 100 zł, a więc 2 kg chleba żytniego. Garnitur można było kupić za 1 kg kaszy, 0,5 kg cukru i 0,5 kg mąki.
281.1942-10-00 -
0000-00-00
Stworzenie "mety" szmuglerskiej na ul. Świętojerskiej między numerami domów 28-34. Założyli ją Motyl Binem, Bercio Bocian i Eliasz Klajnbart. Wykorzystali korzystne połóżenie szopu (na granicy getta i strony aryjskiej), w którym mieszkali i którego właścicielem był ich kuzyn, do stworzenia miejsca przemycania żywbości do getta na jesieni 1942 roku.
282.1942-10-00 -
0000-00-00
W październiku 1942, w Sądny Dzień, Befehlstelle zażądało z szopu Brauera 300 osób do brakującego kontyngentu na Umschlagplatz. Brauer sam wybrał robotników, którzy zostali wysłani.
283.1942-10-00 -
0000-00-00
Przy ul. Muranowskiej 44 na terenie szopu Brauera zorganizowano tajny internat dla bezdomnych dzieci - sierot. Jednym z organizatorów internatu był Bryskier. Zwołał on konferencję byłych społeczników znajdujących się w szopie w celu opodatkowania bogatych szopowców na rzecz sierot. Fiszel Fajgenblatt przerwał tę dyskusję zabraniając wszelkich akcji za placami samopomocy. Autor wyraża się o nim mało pochlebnie. Wiadomość o internacie doszła do uszu Brandta, który „nakazał gminie zorganizowanie opieki nad dziećmi ‘będącymi przyszłością narodu’”.
284.1942-10-00 -
0000-00-00
Wiadomości z Lublina przyniesione przez 2 zbiegłych Żydów: część osób wysłanych do Lublina znalazła zatrudnienie w warsztatach przy ul. Lipowej, pozostałych uśmiercono w komorach gazowych.
285.1942-10-00 -
0000-00-00
Wiadomości z Treblinki przyniesione przez Krygiera, byłego robotnika szopu Brauera i innego uciekiniera, którzy przybyli do szopu. Z relacji Krygiera: Na Umschlagplatzu ładowano po 100 osób do wagonu, wagonów było 60, Krygier jechał w pierwszym wagonie. Podłogi były wysypane mlekiem wapiennym. Po kilku godzinach przybyli do Treblinki. Ludzi wyładowano na dużej, wykarczowanej przestrzeni w lesie. Na placu znajdowały się napisy: Uwaga!!! 1. Należy zachować absolutną ciszę i spokój ducha. 2. Wszyscy wyjeżdżacie do robót na wschód. 3. Kobiety i dzieci ustawić się oddzielnie, a mężczyźni wg zawodów pod odnośnymi tabliczkami: szewcy, krawcy, stolarze, cieśle, lekarze i zawody sanitarne etc. 4. Po wykąpaniu wszyscy zejdą się z rodzinami. 5. Należy się całkowicie rozebrać i wszystko pozostawić na miejscu, oprócz dowodów osobistych, pieniędzy, biżuterii, złota i brylantów. 6. Po kąpieli każdy otrzyma ubranie robocze w zamian za pozostawione. Ludzie byli zdezorientowani, segregacja nastąpiła szybko. Wyznaczono 60-80 robotników do uporządkowania terenu. Autor znalazł się w tej grupie. Mijając szlaban ludzie wchodzili na wąską dróżkę, wzdłuż której ustawione były komory. Wchodzili szybko, bici przez Ukraińców. Komory zamknięto żelaznymi drzwiami. W tym czasie robotnicy zostali zaprowadzeni na przeciwległą stronę komór. Na olbrzymiej polanie wykopany był ogromny dół, w którym leżały palące się i spopielone ciała. Po ok. 10 min. otwarto komory Ciała leżały poplątane. Rozdzielano je strumieniem zimnej wody. Krygier pogrzebał swoją żonę i troje dzieci. Następnego dnia wyznaczono go do ładowania ubrań do wagonów. Wraz z innym robotnikiem weszli pod ubrania i przyjechali do Warszawy.
286.1942-10-00 -
0000-00-00
Aryzacja szopów. Właściciele szopów chcąc ratować swoje placówki, składali u władz wnioski o dopuszczenie do aryzacji szopów, co miało polegać na tym, że żydowscy robotnicy zostaliby sukcesywnie zastąpieni polskimi. Aryzacja była także z korzyścią dla Żydów, ponieważ musieli oni pozostać do czasu zwerbowania polskich robotników i nauczyć ich zawodu. Do szopu Brauera zgłosiło się ok. 350 niewykwalifikowanych robotników i robotnic. Rano do szopów zdążały grupy żydowskie i polskie. Żydzi przemycali różne artykuły osobistego użytku, aby sprzedawać je polskim handlarzom, Polacy sprzedawali Żydom artykuły żywnościowe. Współżycie robotników oparte na handlu ułożyło się poprawnie. Polacy nie byli jednak zbyt chętni do pracy.
287.1942-10-00 -
0000-00-00
Szmalcownicy szantażują Żydów wychodzących na stronę aryjską razem z grupami Polaków wychodzącymi z pracy w szopach.
288.1942-10-00 -
0000-00-00
Roje handlarzy i handlarek uwijały się stale w szopach i na placówkach koło Żydów z pytaniem: Czy jest coś do sprzedania? Przez nich przechodziło wszystko za drobne grosze z getta na stronę aryjską.
289.1942-10-00 -
0000-00-00
Niemcy gnębią nieludzko nie tylko Żydów, ale również Polaków. Wytrzebili inteligencje polską. Nie ma rodziny, aby kogoś nie zamordowano. Niemcy łapią ludzi na ulicach, jak hycle łapią psy i wysyłają ich nie wiadomo dokąd. Polaków Niemcy traktują jak ludzi niższego gatunku – „Untermanschen”(tłum. Podludzie), a Żydów w ogóle nie traktują jak ludzi.
290.1942-10-00 -
0000-00-00
Idąc ulicą po stronie polskiej, widać ładne sklepy o pięknie urządzonych wystawach, ludzi porządnie ubranych – zwłaszcza kobiety są eleganckie. Można tam nosić futra, zegarki, pierścionki, biżuterię, można mieć dywany. Po mieście kursują tramwaje i dorożki. Ludzie tam mają ładnie urządzone mieszkania z łazienkami. Widać dużo zieleni i kwiatów. Na ulicach jest pełno dzieci. Można jeździć na wieś. Natomiast Żydów zagnano do brudnych, nędznych lochów. Pozbawiono ich mebli, urządzeń, zakazano nosić biżuterię, futra. Usunięto ich z przedsiębiorstw, warsztatów, stanowisk. Rozbito ich rodziny. Zakazano im nawet wychodzić na ulice.
291.1942-10-00 -
0000-00-00
Za przyjęcie Żyda po stronie aryjskiej żądano horrendalnych sum i to za szereg miesięcy z góry. Zdarzało się jednak też tak, że po otrzymaniu pieniędzy, mistyfikowano „wykrycie”, a wtedy pieniądze i rzeczy przepadały, a Żyd szedł na ulicę lub pod mur.
292.1942-10-00 -
0000-00-00
W mniejszych osiedlach lub na wsi trudno było się ukryć, gdyż z powodu rzadszego zaludnienia było się „na oku” i podlegało się większej kontroli.
293.1942-10-00 -
0000-00-00
Polscy policjanci gorliwie wyławiali Żydów. W całym znaczeniu tego słowa sprawdzało się stare przysłowie: „Homo, domini lapus est” (tłum. Człowiek człowiekowi wilkiem).
294.1942-10-00 -
0000-00-00
W Niemieckim Urzędzie Pracy brakuje kart pracy, podobno na tej podstawie zostanie sporządzona lista osób do wysiedlenia.
295.1942-10-00 -
0000-00-00
Po Krakowie krąży plotka, że K oglądał plac Zgody, tak jakby coś mierzył - budzi to podejrzenia, że rozpoczną się wysiedlenia.
296.1942-10-00 -
0000-00-00
Członkowie prezydium ŻSS otrzymują zaświadczenia, że ich wysiedlenie może nastąpić jedynie po wcześniejszym porozumieniu się z BuF.
297.1942-10-00 -
0000-00-00
W sprawie pracowników KOPu i KOMu Weichert interweniuje wspólnie z prezesem KOMu w Wydziale BuF Gubernatora Dystryktu Krakowskiego, który obiecuje załatwić tę sprawę z odpowiednią władzą.
298.1942-10-00 -
0000-00-00
Postępowanie wobec wyselekcjonowanych do wysiedlenia jest niejednolite. Niektórym Niemcy pozwalają wrócić do getta po bieliznę i żywność innych od razu zabierają.
299.1942-10-00 -
0000-00-00
Niemcy zaczęli likwidować obóz w Kuflewie k/Mrozów.
300.1942-10-00 -
0000-00-00
Do mieszkania na Pradze Marian Woźniak przywiózł Kornblumównę (Borkowską Annę).
301.1942-10-00 -
0000-00-00
Po tygodniu od przyjazdu Kornblumówny Marian Woźniak przywiózł na Pragę jej siostrę Perlę.
302.1942-10-00 -
0000-00-00
„Danka” została przeniesiona przez Stanisława Woźniaka z ul. Bródnowskiej na ul. Zaokopową 6 do 71-letniej staruszki Stachórskiej.
303.1942-10-00 -
0000-00-00
Irena Schultz uratowała żonę i dwie asystentki profesora Witwickiego oraz dr Mayera Adama.
304.1942-10-02 -
0000-00-00
W czasie likwidacji getta w „Sosnówce” Fania Stecher uciekła do Marii Maliszewskiej, mieszkającej w Warszawie, która przyjęła ją chorą i bez grosza. Wkrótce wywiozła ją na wieś do swojej rodziny, gdyż jej przyjaciel został aresztowany na Pawiaku, a mieszkanie „spalone”.
305.1942-10-20 -
Przywódcą Żydowskiej Organizacji Bojowej został Mordecgaj Anielewicz.
306.1942-10-20 -
Przed powstaniem w getcie prawie wszystkie wysiłki i energia ŻKK skupiane były na uzbrojeniu Organizacji Bojowej. Po upadku powstania ocaleni przywódcy żydowscy poświęcali się pomocy tym, którzy w cudowny sposób ocaleli.
307.1942-10-20 -
Komitet Koordynacyjny po aryjskiej stronie nawiązał kontakt z zagranicą. Wysyłał raporty, listy i prośby o pomoc przez polską delegację; ta przekazywała je Polskiemu Rządowi na Uchodźstwie w Londynie. Po pewnym czasie drogą tą zaczęły przychodzić pieniądze. Pierwsze pieniądze docierały głównie z Żydowskiego Komitetu Pracy w Stanach Zjednoczonych, następnie pieniądze zaczęły też napływać od innych żydowskich organizacji, i , w pewnej mierze, od Polskiego Rządu na Uchodźstwie. Pieniądze pozwalały organizacji na działalność. Pieniądze Komitet Koordynacyjny dostawał w amerykańskich dolarach, które zamieniał na złotówki na czarnym rynku.
308.1942-10-20 -
Istaniało kilka organizacji pomocy, takich jak Żydowski Komitet Narodowy, Bund, Żydowski Komitet Koordynacyjny i specjalnie utworzone Rada Pomocy Żydom, zorganizowana przez polskie podziemie. Przedstwiciele różnych żydowskich frakcji politycznych należeli do Komitetu Koordynacyjnego, a przedstawiciele Komitetu działali w polskiej Radzie Pomocy.
309.1942-10-24 -
0000-00-00
Wydano zarządzenie, że Żydom nawet w getcie nie wolno chodzić w pojedynkę, lecz grupami pod wodzą niemieckich Verkschutzów. Każdemu zaś spotkanemu w pojedynkę Żydowi groziło zastrzelenie.
310.1942-10-24 -
0000-00-00
Równocześnie z zarządzeniem o zakazie chodzenia w pojedynkę przez Żydów w getcie, nakazano aby wszystkie budynki, w których Żydzi pracują lub mieszkają zostały obmurowane, bądź otoczone drewnianym parkanem.
311.1942-10-24 -
0000-00-00
Po wydaniu zarządzeń odnośnie poruszania się Żydów po getcie ustał zupełnie ruch. Dopiero po nastaniu ciemności ludzie, o wzroku szczutych zwierząt, pełnym lęku i rozpaczy, chyłkiem przekradali się z bramy do bramy, aby dostać gdzieś kawałek chleba lub kilka kartofli dla zaspokojenia głodu.
312.1942-10-25 -
Autorka wywieziona do obozu w Dąbrowicach pod Łowiczem, ucieka - do Polaków Gillów
313.1942-10-28 -
0000-00-00
Weichert opowiada Hellerowi, że podczas częściowego wysiedlenia getta znalazł się w transporcie. Heller mówi, że gdyby o tym wiedział włożyłby swój mundur generalski i osobiście by go z transportu wyciągnął.
314.1942-10-28 -
0000-00-00
Spieglowa, którj córka leży w szpitalu epidemicznym chora na szkarlatynę widzi, że rodziny zabierają chorych ze szpitala w obawie przed grożącym mu wysiedleniem.
315.1942-10-28 -
0000-00-00
Na placu Zgody jest coraz więcej kobiet i starszych mężczyzn.
316.1942-10-28 -
0000-00-00
Po kilku dniach od selekcja wraca do Krakowa młody chłopak, który wyskoczył w wagonu. Mówi, że transporty jechały w stronę Tarnowa, w wagonie było po 120 osób, które w tym ścisku stały nago, za kubek wody trzeba było zapłacić 50zł.
317.1942-10-29 -
0000-00-00
Komendant S.P. Lejkin został zastrzelony na ul. Gęsiej. Funkcjonariusze S.P. nie brali udziału w akcji kwietniowej, zostali „zlikwidowani”.
318.1942-11-00 -
0000-00-00
Zimą 1942 Mechlis (przyjaciel Lejba Szura) zaczął sporządzać katalog kartkowy biblioteki, którą zgromadzili we wspólnym mieszkaniu na Lesznie 56. Zaczął od poezji żydowskich, których mieli prawie komplet. Nie znając prawideł bibliotecznego katalogowania, wiedziony tylko pietyzmem i miłościa do książek, sporządził go jednak według wszelkich prawideł bibliograficznych. Katalog ten, po niewielkich uzupełnieniach, mógł być podstawą do bibliografii poezji żydowskiej we wszystkich krajach i czasach, bo znajdowały się tam ksiązki z całego świata i z najróżniejszych okresów.
319.1942-11-00 -
0000-00-00
Inspekcja Uzbrojenia informuje, że w sprawie pomocy dla obozów pracy należy się skontaktować z SS und Polizei.
320.1942-11-00 -
0000-00-00
W Warszawie było wiele hołoty, mętów społecznych, którzy żerowali na czyimś nieszczęściu i wydawali ukrywających się po stronie aryjskiej lub próbujących się tam ukryć Żydów w ręce Niemców. Część robiła to dla osiągnięcia korzyści z rabunku, a część dla przyjemności, dla zaspokojenia swoich instynktów.
321.1942-11-00 -
0000-00-00
Henryk G. pracując w Przedsiębiorstwie Niemieckim budowy Stacji Kolejowych otrzymał legitymację cieśli upoważniającą do wykonywania robót na odcinku między Małkinią i Ostrołęką.
322.1942-11-00 -
0000-00-00
O przeniesieniu się ostatecznie na stronę aryjską nie zadecydował Henryk G. ani jego żona, lecz Mikołaj Piotrowski. Ewentualnością było pozostanie w getcie i włączenie się do tej walki.
323.1942-11-00 -
0000-00-00
Piotrowski otrzymał pracę przy budowie stacji (budynków) na linii między Małkinią a Gucinem. Mury tych budynków były już postawione, należało wykonać stropy betonowe, oszalować i przykryć papą po uprzednim wykonaniu konstrukcji docelowej.
324.1942-11-00 -
0000-00-00
Henryk G. i jego żona początkowo czuli się nieoswojeni ze środowiskiem polskim. Do wojny mieli małą styczność z ludnością polską. Henryk G. jako sportowiec, dość często obcował z nimi. Razem z żoną stosunkowo bezbłędnie mówili po polsku. Przy pierwszym zetknięciu się z Polakami czuli się nieswojo. Panicznie bali się chodzić po ulicy. Dopiero ośmielili się trochę, gdy Piotrowski zaczął chodzić z nimi na spacery, jeździć tramwajami. Nauczyli się pacierza i kilku innych religijnych elementów obyczajów tj. prawidłowe przeżegnanie się, klękanie.
325.1942-11-00 -
0000-00-00
Placówki ŻSS są masowo likwidowane a ich działacze przesyłają do prezydium listy, księgi i pieczęci a także osobiste listy, często kreślone przed wejściem do wagonów.
326.1942-11-00 -
0000-00-00
Rada krakowska rozpowiada w getcie o rozwiązaniu ŻSS jeszcze przed nadejściem oficjalnego pisma w tej sprawie.
327.1942-11-00 -
0000-00-00
Kilka dni po przybyciu dwóch Żydówek, na Pragę przyjechała „Danka”, która mieszkała z nimi kilka dni u Stanisława Woźniaka.
328.1942-11-00 -
0000-00-00
Po przekonaniu się, że pobyt na Pradze jest bezpieczny Kornblumówny sprowadziły z Mińska za pośrednictwem Mariana Woźniaka – Furmańską Malę i Grinszpan Reginę.
329.1942-11-00 -
0000-00-00
U Stanisława Woźniaka było już przeludnienie, więc umieścił nowo przybyłe Żydówki w tym samym domu przy ul. Bródnowskiej u sąsiada Fabjanowicza.
330.1942-11-00 -
0000-00-00
„Irka” i „Zofia” po „wsypie” na ul. Targowej zatrzymały się również u Woźniaka.
331.1942-11-00 -
0000-00-00
„Zofia” zamieszkała u Stachórskiej wraz z Irką, skąd przeniosła się do inżyniera na ul. Chłodną, gdzie otrzymała pracę.
332.1942-11-00 -
0000-00-00
Zawadzka z Mrozów uciekła z obozu i zatrzymała się na parę dni u Woźniaka. Przez ten czas, dzięki pomocy Woźniaka i Fabjanowicza, wyrobiła dla siebie i męża kenkarty.
333.1942-11-00 -
0000-00-00
Woźniak i Fabjanowicz znaleźli Zawadzkiej i jej mężowi mieszkanie przy ul. Stalowej 34.
334.1942-11-11 -
Autorka wychodzi na stronę aryjską po śmierci matki i siostry.
335.1942-12-00 -
0000-00-00
Urząd kierownika NCK zostaje połączony unią personalną z godnością Prezydenta Wydziału Głównego Zdrowia.
336.1942-12-00 -
0000-00-00
ZFH zatrudnia 1500 robotników żydowskich.
337.1942-12-00 -
0000-00-00
Żona Henryka G. pozostała na stałe w mieszkaniu Piotrowskich, gdzie pomagała w gospodarstwie. Ponieważ dom był czynszowy i każda sąsiadka wiedziała co się u drugiej dzieje, Nina Piotrowicz wszem i wobec głosiła, że przyjechała do niej kuzynka.
338.1942-12-00 -
0000-00-00
Ok 100 tysięcy złotych na koncie i w kasie ŻSS poszła na pokrycie zaciągniętych długów.
339.1942-12-00 -
0000-00-00
Część pomocy od szwajcarskich organizacji charytatywnych udaje się dzięki pomocy BuF uratować dla celów, na które były przeznaczone mimo rozwiązania ŻSS.
340.1942-12-00 -
0000-00-00
Funkcjonariusz Policji Bezpieczeństwa pozwala pracownikom ŻSS zabrać prywatne rzeczy z biura a następnie je opieczętowuje.
341.1942-12-00 -
0000-00-00
Bezrobotni dawni członkowie ŻSS proszą o przydział pracy w Radzie. Rada wystawia im legitymacje, lecz nikogo nie zatrudnia.
342.1942-12-00 -
0000-00-00
Gutter zostaje Distriktsjudenratem, nosi mundur i czapkę.
343.1942-12-00 -
0000-00-00
Wprowadzone są nowe legitymacje pracy - ze zdjęciem, podpisem pracodawcy. Ludność przezywa je Judenpass.
344.1942-12-00 -
0000-00-00
Zostaje sporządzony rejestr placówek, które mogą zatrudniać Żydów, każda ma wyznaczoną ilość etatów i tyle otrzymuje legitymacji pracowniczych, które musi zatwierdzać w SS.
345.1942-12-00 -
0000-00-00
Po doświadczeniach poprzednich wysiedleń Żydzi nie wierzą już w wartość legitymacji pracowniczych.
346.1942-12-00 -
0000-00-00
Niektórzy rodzice starają się o legitymacje pracownicze dla swoich dzieci w wieku 10-14 lat, mając nadzieję, że uchroni je to od wysiedlenia.
347.1942-12-00 -
0000-00-00
Każdy pracujący Żyd musi na lewej piersi mieć naszywkę : R ( Rustung), W ( Wehrmacht), Z ( Zivil).
348.1942-12-00 -
0000-00-00
Pomiędzy Gutterem a Spirą rozpoczyna się walka o wpływy. Nawzajem odwołują oni swoje zarządzenia.
349.1942-12-00 -
0000-00-00
SS und Polizeifuhrer mieści się na ul. Oleandrów.
350.1942-12-00 -
0000-00-00
Krakowskie getto zostaje podzielone na część A - dla pracujących i B - dla bezrobotnych. Początkowo można swobodnie się między nimi przemieszczać, lecz później O.D przepuszcza tylko w ważnych sprawach.
351.1942-12-00 -
0000-00-00
Wszelkie przepustki uprawniające do wychodzenia z getta zostają zniesione.
352.1942-12-00 -
0000-00-00
Początkowo po krakowskich gettach jeżdżą 3 dorożki z gwiazdą Dawida, później już tylko O.D ma bryczkę do swoich celów.
353.1942-12-00 -
0000-00-00
W wyjątkowych wypadkach Żydzi mogą w asyście ODmana opuścić krakowskie getto.Wcześniej należy się zgłosić do Rady, która wystawia jednorazową przepustkę, wręczając ją ODmanowi.
354.1942-12-00 -
0000-00-00
O.Dnam zabiera wtedy ze sobą do aryjskiego Krakowa grupę ok 6-8 osób, które dostały jednorazowe przepustki. Każdy załatwia w mieście swoje sprawy podczas gdy reszta grupy czeka na niego. Wolno chodzić tylko w dwójkach po jezdni nie po chodniku.
355.1942-12-00 -
0000-00-00
Weichert dostaje zatrudnienie jako zastępca kierownika biura w ZFH a jego żona jako zastępczyni kierownika kuchni.
356.1942-12-00 -
0000-00-00
ZFH zatrudnia 1500 Żydów (mężczyzn i kobiet) a także młodocianych.
357.1942-12-00 -
0000-00-00
W budynku Optimy mieszczą się działy: krawiecki, rymarski, trykotażowy, szewski. W getcie przy Targowej 2 dział kuśnierski i naprawy krawieckie.
358.1942-12-00 -
0000-00-00
Na czele każdego działu w ZFH stoi żydowski kierownik, na czele całej produkcji niemiecki Betriebsleiter.
359.1942-12-00 -
0000-00-00
Największy wpływ na produkcję oraz przyjmowanie i zwalnianie pracowników mają żydowscy kierownicy działów.
360.1942-12-00 -
0000-00-00
Wagner jeździ często do Rzeszy i Austrii po zamówienia dla ZFH. W koordynowaniu pracy w Krakowie wyręcza go Bestriebsleiter - G. i kilku niemieckich funkcjonariuszy.
361.1942-12-00 -
0000-00-00
Kierownicy działów z ZFH urządzają przyjęcia i pijatyki dla niemieckich funkcjonariuszy żeby zaskarbić sobie ich przychylność.
362.1942-12-00 -
0000-00-00
Kierownicy działów robią wśród pracowników składki na organizację przyjęć dla niemieckich funkcjonariuszy.
363.1942-12-00 -
0000-00-00
Kierownicy działów przyjmują opłaty od pracowników, którzy chcą się wykupić od redukcji i zwolnień związanych z wysiedleniem.
364.1942-12-00 -
0000-00-00
W działach ZFH organizowane są składki na chleb i obiady dla najbiedniejszych pracowników.
365.1942-12-00 -
0000-00-00
Autorytet kierowników działów ZFH jest niewielki i nie udaje im się utrzymywać dyscypliny wśród pracowników, co odbija się na wydajności pracy.
366.1942-12-00 -
0000-00-00
Dział lekarski ZFH zajmuje się stwierdzaniem niezdolności do pracy. Posiadają też apteczkę i leki zakupione przez ŻSS.
367.1942-12-00 -
0000-00-00
Weichert utrzymuje stałe kontakty z BuF , Julagiem I ( Płaszów) i Julagiem II ( Prokocim).
368.1942-12-00 -
0000-00-00
Mullerowi zdarza się zastrzelić Żyda za niesubordynację, kradzież, lub uchylanie się od pracy, lecz zabiega także o bieliznę i żywność dla robotników. Jak nie może nic dostać z Rady ani od ŻSS jeździ autem po domach wysiedlonych i zbierał to co po po nich zostało.
369.1942-12-00 -
0000-00-00
Kiedy Muller dowiaduje się o mającym nastąpić wysiedleniu ze Słomnik jedzie tan by namawiać mieszkańców do oddawania odzieży i bielizny dla robotników z obozu, ponieważ jak im mówi : za kilka dni i tak nie będą jej potrzebowali.
370.1942-12-00 -
0000-00-00
Muller urządza w każdą niedzielę uroczysty rozdział ubrań i bielizny pomiędzy robotników obozu, na te uroczystości zaprasza Weicherta i członków Rady krakowskiej.
371.1942-12-00 -
0000-00-00
B. stojący na warcie przy bramie getta mówi Weichertowi, że jak wyjdzie za bramę najpierw zostanie zastrzelony a dopiero później ktoś zapyta go o dokumenty.
372.1942-12-00 -
0000-00-00
Kiedy Weichert chce iść do Julagu prosi telefonicznie Mullera o przysłanie po niego kogoś z O.D.
373.1942-12-00 -
0000-00-00
Idąc do Julagu Weichert wraz z lekarzem zostają zatrzymani i odprowadzeni na posterunek policji, zostają zwolnieni dopiero po telefonicznym potwierdzeniu przez Mullera, że czeka na nich.
374.1942-12-00 -
0000-00-00
Po ucieczce z getta lwowskiego Emanuela Nadel wraz z matką przedostała się do Warszawy, gdzie schroniły się u Elżbiety Szapiro, którą poznała przelotnie w czasie jej pobytu we Lwowie.
375.1942-12-01 -
Amnestia dla Żydów ukrywających się po aryjskiej stronie.
376.1942-12-01 -
0000-00-00
Weichertowi udaje się wynegocjować z BuF by resztę darów z magazynu i leków rozdzielić pomiędzy okoliczne getta.
377.1942-12-01 -
0000-00-00
Następuje całkowite wysiedlenie z Częstochowy - jedynie 4000 osób zostaje umieszczonych w obozie w Częstochowie.
378.1942-12-05 -
Uzupełnienie: str 104-105. Władka i Michał idą do szpitala, gdzie czeka żona Klepfisza, Ruszka Perczykow. Próbuje powstrzymać łzy. Martwa Gina jest owinięta w biel. Jako pracownica szpitala, pomagała wyciągać Żydów z Umschlagplatzu, ryzykując życie. Kiedyś przyłapał ją żydowski policjant: swojej odwadze zawdzięcza ratunek, ale została pozbawiona pracy. Z bratem, bratową i rocznym dzieckiem przeszła na aryjską stronę.
379.1942-12-05 -
Autorka wraz z innymi robotnikami na mrozie czeka na kontrolę. Niektórzy Żydzi zostają cofnięci do getta z poranionymi twarzami - każdy z nich miał jakąś zakazaną rzecz. Ktoś skacze boso po śniegu - Niemcowi spodobały się jego buty. Kilku Żydów na wpół rozebranych trzęsie się na mrozie, gdy ciepło ubrany Niemiec niespiesznie ich przeszukuje.
380.1942-12-05 -
Rankiem ulice getta zapełniają ludzie, spieszący do pracy. Tym prowadzonym na aryjską stronę mieszkańcy getta znoszą ostatni nędzny dobytek - parę starych butów, spódnicę, palto. Wymieniają to na porcję czarnego chleba. Robotnicy szmuglują rzeczy na aryjską stronę. Grupa Władki przy bramie miesza się z tysiącami innych robotników. Żydzi tłoczą się wokół w nadziei prześliźnięcia się na aryjską stronę, podania czegoś, zdobycia jedzenia. Rozpoczyna się kontrola.
381.1942-12-05 -
Autorka szuka sposobu wydostania się z getta. Niemieckie straże zostały wzmocnione. Jedynym sposobem było wyjście z grupą robotników. Brygadzista mógł dokonać "zamiany", jeśli ktoś z robotników był niebecny. Taka możliwość zdarzała się rzadko i była bardzo kosztowne. Autorka jednak opłaca swoje przejście. Bierze z sobą ostatni numer podziemnej gazety, zawierającą dokładny opis i mapę obozu zagłady w Treblince. Schowała to w butach. Pożegnanie mieszkańców wspólnego pokoju jest smutne - nie wiedzą, czy się kiedykolwiek zobaczą. Władka odnajduje swoją, 40-osobową grupę. Jel brygadzista obiecał przeprowadzić ją za 500 złotych. Jest jedyną kobietą w brygadzie.
382.1942-12-05 -
Na cmentarzu katolickim podczas pogrzebu Giny Władka, Muchał i Ruszka spotykają Jankiela Celemeńskiego i Hankę Aleksandrowicz. Celemeński aktywnie działa jako Polak po aryjskiej stronie w Krakowie. Przed kilkoma dniami uratował z krakowskiego getta 13-letnią córkę Hanki. Obecny jest także Zygmunt (Zalman Friedrich). Gina ma dziwny pogrzeb: na dziesięciu żałobników jedynie Anna Wonchalska i Marysia Sawicka są chrześcijankami.
383.1942-12-05 -
Jako pacjentka Gina występowała w szpitalu pod nazwiskiem Kazimiera Juźwiak. Na łożu śmierci wyznała katolickiemu księdzu, że jest Żydówką. Ksiądz dochował sekretu. Miała być chowana jako chrześcijanka.
384.1942-12-06 -
Władka w odróżnieniu od przyjaciół ma autentycznie aryjskie rysy. To atut po aryjskiej stronie - minusem jest fakt, że nie ma niezbędnych dokumentów i mieszkania. Bez powodzenia chodzi z miejsca w miejsce. Kilka pierwszych dni spędza w mieszkaniu, gdzie mieszkała Gina - ale inni mieszkańcy przestraszyli się, że kręci się tam zbyt wielu obcych. Na kilka dni Władka wprowadza się do piwnicy Machajów.
385.1942-12-06 -
Autorka musi używać starego dokumentu na nazwisko Władysławy Kowalskiej: przestaje być Fajgele, ludzie nazywają ją Władką. Bardzo potrzebuje nowych dokumentów, które umożliwiłyby jej zadomowienie się po aryjskiej stronie.
386.1942-12-09 -
Likwidacja gheta w Mławie. Autor ucieka do Warszawy z siostrzenicą
387.1942-12-11 -
0000-00-00
Firmy zatrudniające Żydów przestają wypłacać im pensje a wpłacają po 5zł. od mężczyzny a 4zł. od kobiety dziennie do kasy SS, potrącając po 1,20zł. dziennie na wyżywienie i leczenie pracownika.
388.1942-12-11 -
0000-00-00
Kuchnia dla robotników ZFH wydaje raz dziennie zupę, czasem jarzyny, lub mięso. Robotnicy dopłacają do posiłku różnicę ponad 1,20zł.
389.1942-12-17 -
1942-01-18
Opowieść brata autora. Życie z dnia na dzień po śmierci rodziny. Brak chęci ratowania się: „On również stracił żonę i syna. Żył z dnia na dzień, nie myśląc o obronie, nie próbując ujść swemu losowi.”
390.1942-12-17 -
1942-01-18
Opuszczenie przez autora szczotkarki i przeniesienie się do brata: „Postanowiłem - mimo przyjaznego nastroju na szczotkarni - przenieść się do niego. Nie byłem zdolny do pracy, a u niego mogłem liczyć na wypoczynek. W dwa dni później opuściłem ponownie, tym razem na zawsze szczotkarnię.”
391.1942-12-20 -
1942-01-14
Przed kilku dniami Sąd Okręgowy w W. dokonał zarejestrowania Spółdzielni p.f. „Bank Spółdzielczy Dzielnicy Żydowskiej w Warszawie z.o.o.” oparta na zatw. przez władze statucie, ma na celu pieczę nad obrotem gospodarczym jej członków oraz popieranie działaln wytw DZŻ Działalność: przyjmowanie wkładów, udzielanie kredytów, inkaso weksli i inynch dokumentów, załatwianie różnych czynn w zakresie bankowo.ci. Udział członkowski - 200 zł rada banku - 15 osób wybranych przez Zebranie Organizacyjne 20-12-41. Placówka przejmuje wszelkie dotychm. czynn. Biura Rozrachunku Bankowego - rozpocznie działalność w najbl czasie
392.1943-00-00 -
0000-00-00
Z dużych firm nie zabrano żadnej osoby. Natomiast od tzw. szczotkarzy, gdzie zatrudnione były przede wszystkim kobiety, zabrano ponad 600 osób, mimo wcześniejszych zapewnień Brandta, że sprawdzane będą tylko dokumenty.
393.1943-00-00 -
0000-00-00
Herr von Eupen przyjeżdża na plac. Wybiera dwójkę Żydów, najporządniej ubranych. Prowadzi ich do oddzielnego pokoju, gdzie wydaje polecenie nakrycia do stołu. Spożywają wspólnie obfity posiłek, następnie Herr von Eupen wyjmuje rewolwer i osobiście strzela do swoich gości.
394.1943-00-00 -
0000-00-00
Wszyscy pracownicy towarowej części placu przeładunkowego zostają przesiedleni. Pułkownik Denk wywozi szereg osób własnym samochodem na aryjską stronę, a w ślad przesiedlonych już żon, wysyła mężów, uważając, że małżeństwa nie powinny być rozdzielane.
395.1943-00-00 -
0000-00-00
Polacy często pomagają Żydom, a przynajmniej starają się im nie szkodzić. W miasteczku, w którym przebywa autor przez kilka miesięcy mieszkał młody chłopak - Leonek. Ukrywał się przed Gestapo. Mimo że nie cieszył się zbyt dobra opinią, to jednak wszyscy starali się mu pomagać. Donosili jedzenie, przyjmowali pod swój dach. W tej samej okolicy któregoś dnia znaleziono 4-letnią dziewczynkę. Była Żydówką, której rodzice prawdopodobnie zginęli. Bezdzietne małżeństwo przyjęło ją pod swój dach, traktując jak własne dziecko.
396.1943-00-00 -
0000-00-00
Pewna Żydówka oddaje pod opiekę swoją 3-letnią córkę żonie pewnego tramwajarza. Opłaca jej pobyt za trzy miesiące z góry. Gdy wyjawia, że ona sama nie zamierza się ratować, żona tramwajarza ofiarowuje jej dokumenty kuzynki, która wyjeżdżając z kraju nie wymeldowała się. Dokumenty takie przedstawiają ogromną wartość pieniężna, mimo to Żydówka dostaje je za darmo. Na terenie Warszawy ukrywa się 20 000 Żydów, około 20% ludności wie o tym lecz nie wykorzystuje swojej wiedzy przeciwko Żydom. Zatem Polacy pomagali Żydom, jesli nie, to przynjamnije byli neutralni.
397.1943-00-00 -
0000-00-00
Kryjówka na ulicy Żelaznej w fabryce gilz i papierosów p. Goszczyńskiego. Autorka przechodzi ostrą anginę z wysoką gorączką, bardzo długo nie może wyzdrowieć. Opuszcza kryjówkę na krótko przed jej odkryciem, dzieki pomocy p. Czesława Nowińskiego, u którego przebywa przez jakiś czas.
398.1943-00-00 -
0000-00-00
Wizyta szmalcownika, który w zamian za dochowanie tajemnicy o fałszywych papierach żąda ogromej sumy pieniędzy. Zostaje zbyty historią o mężu oficerze, dzieki któremu znajdą się osoby, które rozliczą się w odpowiedni sposób z szantażystą. Wizyta ta spowodowała przenosiny autorki i jej matki do Otwocka. Szmalcownikiem okazał się współpracujący z Niemcami pracownik komisariatu Policji Państwowej, sąsiad z tego samego domu.
399.1943-00-00 -
0000-00-00
Zakład im. świętego Józefa na Sewerynowie - stołówka. Jak opisuje ją Basia Temkin-Bermanowa, było to doskonałe miejsce spotkań i samo tylko przychodzenie tam na obiady stanowiło przyjemność odprężenie w ówczesnym życiu. Lokal byl idealnie czysty, jasny, estetyczny, ozdobiony pięknymi roślinami, było tam ciepło i spokojnie. Samo jedzenie było bardzo tanie i dość obfite, jakkolwiek jałowe i niesmaczne, co zauważyła z mężem w czasach późniejszych. Zupę można było dostać już za dwa złote, kawę za złotówkę, dtrugie danie: sporo jarzyn, kartofli i "zrazik z kaszy" za cztery złote.
400.1943-00-00 -
0000-00-00
W obozie w Lublinie podszedł do Bryskiera Untersturmführer Moorwinkel i przeegzaminował go z zagadnień technicznych. Po pomyślnym „egzaminie” skierował go do grupy, która miała być skierowana do pracy. Bryskier musiał opuścić robotników z firmy Brauera, z którymi przybył z getta warszawskiego i którzy liczyli na jego pomoc.
401.1943-00-00 -
0000-00-00
Obóz w Lublinie jest podzielony na 3 samodzielne obozy stanowiące jedną całość, administrowaną przez SS Polizeiführera w Lublinie Globocnika, a eksploatowaną przez spółkę z o.o. „DAW” G.m.b.H (Deutsche Ausrüstungswerke niemieckie zakłady zbrojeniowe). „DAW” korzystało ze zrabowanych przez SS surowców, półfabrykatów i artykułów technicznych magazynowanych na terenie obozu; przyjmowało zamówienia na wyroby stolarskie, ciesielskie, stelmachowskie, kowalskie, ślusarskie, krawieckie, szewskie, blacharskie i wystawiało swoje rachunki. W pierwszym obozie, Majdanku, mordowano ludzi w komorach gazowych, a ciała palono w krematoriach. Druga część obozu zwana „Flugplatzem” znajdowała się na terenie dawnej fabryki samolotów, Autor nazywa tę część „obozem etapowym”, tu dokonywano selekcji i zatrudniano robotników przez jakiś czas, a potem przeznaczano ich na śmierć lub do dalszej pracy. Trzeci obóz - „obóz na Lipowej”, był obozem jeńców Żydów z byłej armii polskiej. Tu znajdowały się właściwe warsztaty, do których wysyłano fachowców zatrudnianych obok jeńców, którzy przebywali tu od 1940. „Flugplatz”, dokąd na początku skierowano Bryskiera, podzielony był na wzór szachownicy zasiekami z drutu kolczastego. Miedzy polami na wys. 4 m ustawione były strażnice, z których Ukraińcy, Litwini lub rzadziej Niemcy mieli za zadanie strzelać przy próbie ucieczki lub w przypadku buntu. Na każdym polu stało od kilku do kilkunastu baraków o dł. ok. 30m, szer. 12 m i wys. 3 m. Barak mógł pomieścić około 1000 osób, prycze ustawione w podwójnym dwuszeregu miały po 4 kondygnacje.
402.1943-00-00 -
0000-00-00
W warsztatach szewskich , na „Flugplatzu” w obozie w Lublinie Bryskier spotyka znajomego z Warszawy adwokata J. Kernera, którego żona zginęła kilka miesięcy wcześniej. Kerner od 8 miesięcy przybywa w Lublinie. W warsztatach tych pracują więźniowie z poprzednich transportów. Nie produkuje się tu obuwia, lecz rozpruwa się buty, które zostały po zamordowanych Żydach w poszukiwaniu kosztowności.
403.1943-00-00 -
0000-00-00
W Lublinie na „Flugplatzu” Bryskiera przydzielono do grupy składającej się z inżynierów i techników różnych specjalności. Stolarze, polerownicy i 8 techników, w tym Bryskier otrzymało przydział do pracy przy ul. Lipowej. Grupa ta przed rozpoczęciem pracy musiała udać się do Łaźni przy ul. Unickiej, gdzie wszyscy zostali ostrzyżeni i otrzymali obozowe ubrania. Personel łaźni stanowili Polacy i żydowscy jeńcy, którzy wykorzystując sytuację i nastroje żydowskich więźniów wyłudzali od nich bieliznę i obuwie w zamian za żywność i papierosy, których wartość była znacznie zawyżona. „ …pleciona bułka w cenie 6 zł kosztowała 25 zł, a jajko w cenie rynkowej 5 zł kosztowało 15 zł.”
404.1943-00-00 -
0000-00-00
Po przybyciu do obozu przy ul. Lipowej grupa robotników, w której znajdował się Bryskier została sterroryzowana i zmuszona do oddania kosztowności. Między esesmanami był łodzianin nazwiskiem Warwas – Unterscharführer SS. Żydów z Warszawy traktowano ze szczególną podejrzliwością, jak potencjalnych buntowników.
405.1943-00-00 -
0000-00-00
W Lublinie w obozie na Lipowej Bryskiera przydzielono do 19 kampanii sypiającej w baraku 11. Barak ten różnił się od pozostałych. Właściwa sala mieściła się na półpiętrze, na dole był warsztat krawiecki i szewski, ambulatorium, apteka, izba chorych i fryzjernia. Barak ten miał wymiary ok. 30x12x4,5m Pobudka odbywała się o 3:45, śniadanie wydawano 4:30-5:00, o 5:30 apel i wymarsz do pracy trwającej do 18:00. Śniadanie składało się zależnie od dnia z czarnej, lekko słodzonej kawy i mehlzupy lub wody zagotowanej na brukwi. Uwagi:
406.1943-00-00 -
1940-00-00
Bryskiera przydzielono jako inżyniera spawacza do warsztatu ślusarskiego. Oddział ten nie był pod bezpośrednim nadzorem SS, lecz cywilów Volksdeutschów i Polaków. Kierownikiem warsztatów był Volksdeutsch Paucha, a jego zastępcą Volksdeutsch Roman. W baraku były warsztaty spawania, kuźnia, ślusarnie, blacharnia, warsztat mechaniczny. Za każdy dział odpowiedzialny był tzw. Vorarbeiter, przodownik, Polak, nad przodownikami był również Polak, majster Goluch. Ogólny nadzór nad wymienionymi sprawował zastępca kierownika Roman, szczególnie gorliwy i brutalny. W warsztacie panowały względnie dobre warunki i praca nie była bardzo ciężka. Po pewnym czasie okazało się, że Bryskier, jak każdy inny więzień musi zapłacić wkupne, aby móc zostać w warsztacie. Stanowiło to dla autora duży problem, ponieważ niczego nie posiadał i nie mógł liczyć na niczyją pomoc. Udało mu się zyskać kilka dni zwłoki, a w tym czasie okazał się bardzo przydatnym pracownikiem, tak, że majster Polak wstawił się za nim. Bryskier mógł więc pozostać w warsztacie mimo, że nie uiścił wkupnego. Warsztaty mieściły się w baraku, którego ściany stanowił mur pruski, dł. hali wynosiła ok. 100 m , szer. ok. 12 m, budynek posiadał duże okna.
407.1943-00-00 -
0000-00-00
Bryskier przekazuje przez jeńca list swojej córce, w którym informuje ją o miejscu swojego pobytu. Po kilku tygodniach otrzymał od córki list i pieniądze za pośrednictwem żony jednego z przodowników. Autor przygotowuje się do ucieczki z obozu.
408.1943-00-00 -
0000-00-00
Weichert jako kierownik wznowionej Centrali pomocy dla Żydów w GG nawiązuje kontakt z NCK.
409.1943-00-00 -
0000-00-00
Teitge interesuje się lekami zza granicy, które przychodzą do JUSu.
410.1943-00-00 -
0000-00-00
Po wysiedleniu Żydów tarnowskich liczba pracowników firmy Madritscha rośnie do 1800 osób.
411.1943-00-00 -
0000-00-00
Podczas likwidacji getta warszawskiego Toebbens przenosi swoje warsztaty do Poniatowej a Schultz do Trawnik ( obie miejscowości w dystrykcie lubelskim).
412.1943-00-00 -
0000-00-00
Henryk G., jego żona i Anatol Piotrowski któregoś dnia poszli do kina Defy na Nowym Świecie, róg ul. Chmielnej.
413.1943-00-00 -
0000-00-00
Z wagonów zdobywano buraki cukrowe i wygotowując je otrzymywali syrop. Co stanowiło ważny środek odżywczy dla ludzi.
414.1943-00-00 -
0000-00-00
Część odzieży i żywności po ŻSS otrzymuje JUS po ponownym uruchomieniu.
415.1943-00-00 -
0000-00-00
Od naczelnego lekarza S. Weichert dowiaduje się, że jego podpis ( który został wzięty z zaproszenia do Rady) i pieczątka ŻSS były potrzebne żebyO.D mogła przejąć 15 ton darów zagranicznych, które przyszły już po rozwiązaniu ŻSS.
416.1943-00-00 -
0000-00-00
Zlikwidowany zostaje dom sierot a wychowankowie zostają przeniesieni do Bursy Rzemieślniczej, gdzie do tej pory zamieszkiwali starsi chłopcy pracujący w warsztatach i fabrykach. Polecenie to wydaje Spira.
417.1943-00-00 -
0000-00-00
Gutter uzyskuje pozwolenie władz na stworzenie ochronki dla dzieci rodziców pracujących w warsztatach i na placówkach.
418.1943-00-00 -
0000-00-00
Budowa baraków dla Żydów w Płaszowie posuwa się bardzo wolno z powodu barku drzewa na budowę i powołania architekta nadzorującego budowę do wojska. Budową zarządza SS.
419.1943-00-00 -
0000-00-00
Muller przejmuje kontrolę nad budową baraków w Płaszowie.
420.1943-00-00 -
0000-00-00
Muller poleca żydowskiemu architektowi, który jest w Julagu I sporządzenie planu obozu w Płaszowie. Obok normalnych baraków maja tam być, budynki gospodarcze, szpital, łaźnia, odwszalnia, baraki dla 160 zasłużonych Żydów ( Kopfzimmer). Kopfzimmer są dla całych rodzin a ogólne baraki osobne dla kobiet i mężczyzn. Dzieci miały zamieszkać w ochronce położonej w parku.
421.1943-00-00 -
0000-00-00
W obozie w Płaszowie ma zamieszkać 15000 osób, wszystkie pozostałości Żydów z dystryktu krakowskiego. Komendantem obozu zostaje Gott.
422.1943-00-00 -
0000-00-00
Budowa obozu w Płaszowie przechodzi z rąk Rady do rąki firm niemieckich, które zobowiązują się wybudować obóz jak najszybciej.
423.1943-00-00 -
0000-00-00
Gott nakazuje stawiać baraki obozowe jak najszybciej bez oglądania się na plany budowy a także pomimo zimy rozpoczyna przesiedlanie do obozu.
424.1943-00-00 -
0000-00-00
Rabini cieszą się szacunkiem ODmanów, którzy są przesądni i w ten sposób chcą sobie zapewnić pomoc rabinów na tamtym świecie.
425.1943-00-00 -
0000-00-00
Do więzienia O.D trafiają także Żydzi na aryjskich papierach, Polki i Polacy podejrzewani o żydostwo, Żydzi obcy poddani. Niemiecka policja przeprowadza wstępne śledztwo i odprowadza ich do aresztu, dalszy ciąg postępowania odbywa się w areszcie O.D.
426.1943-00-00 -
0000-00-00
Obcy poddani są zwykle w grupach zwalniani z więzienia. Zwolnień dokonuje H.
427.1943-00-00 -
0000-00-00
Przesłuchań w więzieniu O.D dokonują K, Spira, Susser.
428.1943-00-00 -
0000-00-00
Susser przepytuje młodą Polkę podejrzaną o to, że jest Żydówką. Każe jej odmówić Ojcze Nasz, Zdrowaś Mario, wymienić przykazania kościelne, opisać kościół i księdza, u którego pobierała naukę religii. Pomimo bezbłędnych odpowiedzi kobiety stwierdza, że jest ona Żydówką.
429.1943-00-00 -
0000-00-00
Susser przesłuchuje Rowida podejrzanego o bycie Żydem. Susser stwierdza, że Rowid jest Żydem.
430.1943-00-00 -
0000-00-00
Badania na aryjskość przeprowadza na O.D Armer, który w zamian za to mógł pozostać z rodziną w Krakowie.
431.1943-00-00 -
0000-00-00
Podczas przesłuchać O.Dmani odwołują się do poczucia solidarności narodowej Żydów i mówią, że w obozach co prawda pracuje się, ale nie trzeba, tak jak na aryjskich papierach żyć w ciągłym strachu.
432.1943-00-00 -
0000-00-00
O.Dmani nie mają wpływu na to co stanie się z więźniami z ich więzienia, część jest od razu rozstrzeliwana, część selekcjonowana do pracy.
433.1943-00-00 -
0000-00-00
O.Dmani chcą także zwykle dowiedzieć się gdzie jest ukryty mają tek aresztowanego. Mówią mu, że on już z niego nie skorzysta i czy woli żeby wzbogacili się na nim Polacy czy też inni Żydzi. Dają też do zrozumienia, że wskazanie gdzie znajdują się kosztowności może przyczynić się do zwolnienia z więzienia.
434.1943-00-00 -
0000-00-00
Ukryte majątki żydowskie ODmani nazywają "cap".
435.1943-00-00 -
0000-00-00
O.D nie tropi Żydów na aryjskich papierach w Krakowie. Wyjątki stanowią agenci władz dewizowych.
436.1943-00-00 -
0000-00-00
Borodman za pośrednictwem znajomych aryjskich Żydów organizuje wyjazdy na Słowację i Węgry i w ten sposób łapie Żydów, którzy chcą się wydostać z Polski.
437.1943-00-00 -
0000-00-00
Brodman, Hochwald, Steinfeld chcą z pieniędzmi uciec za granicę. Zostają wydani przez własnych konfidentów i wraz z rodzinami rozstrzelani w Płaszowie.
438.1943-00-00 -
0000-00-00
Po ulicach Krakowa grasuje Auberbach i wskazuje Żydów policji.
439.1943-00-00 -
0000-00-00
H. wizytuje dom Rady. Zastaje żonę Weicherta przy kuchni i każe jej pokazać co jest w garnkach by sprawdzić czy nie ukrywa gdzieś mięsa.
440.1943-00-00 -
0000-00-00
Radcy krakowscy pracują w obozie w Płaszowie, lub placówkach ZFH, Madritsch. Po pracy wracają do domu Rady. Wszyscy uważają, że zostaną w Krakowie, aż do całkowitego oczyszczenia getta.
441.1943-00-00 -
0000-00-00
Gutter próbuje się z kancelarii obozu połączyć telefonicznie, zostaje za to niemiłosiernie zbity.
442.1943-00-00 -
0000-00-00
Kierownikom żydowskiej kolumny oczyszczającej, która czuwa nad wykonywaniem rozkazów przez pracujących przy oczyszczaniu pozwolono zamieszkać z rodzinami w dawnym getcie.
443.1943-00-00 -
0000-00-00
Weichert dostaje od K. przepustkę upoważniającą do opuszczania getta - ważną na miesiąc, później K. przedłuża z własnej woli Weichertowi przepustkę na kolejne 14 dni.
444.1943-00-00 -
0000-00-00
Córka Weicherta załatwia czasem za niego sprawy poza gettem, ma na to ustne pozwolenie K.
445.1943-00-00 -
0000-00-00
K. namawia Weicherta żeby dla uratowania siebie i swojej rodziny przeprowadził dowód aryjskości. Weichert nie zgadza się.
446.1943-00-00 -
0000-00-00
Weichert zwraca uwagę K., że wiele cennych księgozbiorów po wywiezionych Żydach niszczeje na ulicy i na dworcach.
447.1943-00-00 -
0000-00-00
Keller i Reichsicherheitsamt zwracają się do Weicherta z prośbą by zajął się segregacja książek po wysiedlonych.
448.1943-00-00 -
0000-00-00
Weichert odmawia osobistego zajęcia się pozostawionymi księgozbiorami, lecz poleca utworzenie 15-20 osobowej grupy, która by się tym zajęła. Segregacją książek na języki zajmują się osoby z kolumny oczyszczającej.
449.1943-00-00 -
0000-00-00
około 100000 Żydów ze wszystkich dystryktów zostało skierowanych do obozów.
450.1943-00-00 -
0000-00-00
Informacji na temat osób, które nie zostały wysiedlone do obozów nie ma. Weichert przypuszcza, że część została skierowana do obozów pracy w Rzeszy np. Oświęcimia.
451.1943-00-00 -
0000-00-00
Wysiedlani Żydzi mogą ze sobą zabrać jedynie niewielkie tobołki, pozostawione przez nich przedmioty użytku, maszyny, meble, kosztowności, odzież, bielizna przechodziły na własność SS.
452.1943-00-00 -
0000-00-00
Oczyszczanie gett i zbieranie pozostawionych przedmiotów przeprowadzane jest przez Radę, lub O.D wykonują tę pracę pozostawieni Żydzi ( Tarnów, Bochnia, Rzeszów), lub pracownicy najbliższego obozu pracy ( Kraków). Nadzór nad akcją ma SS.
453.1943-00-00 -
0000-00-00
Lepsze meble pozostawione przez Żydów przewożone są do Krakowa i rozprowadzane wśród Niemców, goresz sprzedawane są na miejscu Polakom.
454.1943-00-00 -
0000-00-00
Lepsza odzież i bielizna pozostawiona przez wysiedlonych Żydów jest przewożona do Krakowa i dalej do zbombardowanych miejscowości w Rzeszy. Zniszczone ubrania sprzedawane są jako nieużytki.
455.1943-00-00 -
0000-00-00
Pieniądze, złoto, kosztowności po wysiedlonych Żydach przekazywane są SS.
456.1943-00-00 -
0000-00-00
Rewizje kolumny oczyszczającej są robione bez zapowiedzi, jeśli SS znajdzie przy kimś koszulę, lub ręcznik, lub inny przedmiot pochodzący z oczyszczanego getta bije złodzieja.
457.1943-00-00 -
0000-00-00
Przedmioty wartościowe znalezione w mieszkaniach wysiedlonych zabiera O.D. Prawdopodobnie część zatrzymuje dla siebie zanim odda je SS.
458.1943-00-00 -
0000-00-00
Po wysiedleniu gett O.D nie może już ściągać świadczeń i haraczy z mieszkańców więc tym energiczniej poszukuje kosztowności pozostawionych przez wysiedlonych.
459.1943-00-00 -
0000-00-00
Zlikwidowany zostaje obóz w Szebni, aresztowany jest jego komendant i zdymisjonowani funkcjonariusze SS.
460.1943-00-00 -
0000-00-00
Po likwidacji obozu w Szebni, jego komendant wywozi z niego skrzynię do Rzeszy. Jego kierowca, który nie jest mu przychylny powoduje defekt auta w Krakowie i zwraca się o pomoc do Policji Bezpieczeństwa. Policja zwraca uwagę na skrzynię, w której okazuje się, że są kosztowności, komendant zostaje aresztowany.
461.1943-00-00 -
0000-00-00
Krąży po Krakowie plotka, że wywożone z obozów przez ich komendantów przedmioty wartościowe były przerabiane na pozłacane żeby Policja Bezpieczeństwa ich nie złapała.
462.1943-00-00 -
0000-00-00
Wiele złota zostało dostarczonego na SS, co pomogło w podtrzymaniu mitu o olbrzymich bogactwach, które posiadają Żydzi.
463.1943-00-00 -
0000-00-00
Równolegle z wysiedleniami z Krakowa toczyły się wysiedlenia w Tarnowie.
464.1943-00-00 -
0000-00-00
Tarnów znajduje się początkowo na liście miast, w których zostaną utrzymane dzielnice żydowskie. Jednak i to nie uchroniło jego mieszkańców przed całkowitym wysiedleniem.
465.1943-00-00 -
0000-00-00
Wysiedlenie z Tarnowa obejmuje kilka akcji, każdorazowo wysiedlanych jest 4-7 tysięcy Żydów, bez względu na status, stan rodzinny i pracę.
466.1943-00-00 -
0000-00-00
Dyrektorzy firmy Madritsch w Tarnowie są obecni przy wysiedleniu i udaje im się uratować kierowników ze swoich fabryk, jednak na uratowanie nawet najlepiej wykwalifikowanych robotników nie mają szans.
467.1943-00-00 -
0000-00-00
W porównaniu z Krakowem w Tarnowie więcej osób zginęło ma miejscu podczas wysiedlenia.
468.1943-00-00 -
0000-00-00
Podczas pierwszej selekcji w Tarnowie, oddzielane są dzieci. Niektóre wyrywają się, biegną do rodziców i trzymają się ich kurczowo - wtedy zabierani są także rodzice. Niektórzy rodzice dobrowolnie idą z dziećmi do transportu.
469.1943-00-00 -
0000-00-00
Kierownik warsztatów w Tarnowie, trzyma kurczowo swoje dzieci i nie chce ich puścić do transportu, zostaje zabity na miejscu.
470.1943-00-00 -
0000-00-00
Reiss zostaje zastrzelony podczas akcji wysiedleńczej z Tarnowa.
471.1943-00-00 -
0000-00-00
Podczas wysiedlenia nie wolno wyglądać z okien budynków aryjskich wychodzących na ulice getta, jeden Polak w Tarnowie zostaje zastrzelony za swoją ciekawość.
472.1943-00-00 -
0000-00-00
W Tarnowie getto zostaje podzielone na A - dla ludności pracującej na niemieckich placówkach i B - dla bezrobotnych.
473.1943-00-00 -
0000-00-00
W Tarnowie getto B jest przez pewien czas zwolnione z obowiązku pracy, lecz lepiej zaopatrywane w artykuły spożywcze. Przy podziale na getta A i B ludzie płacą za dostanie się do getta B. Później płaci się za przeniesienie do A kiedy wiadomo, że mieszkańców B czeka zagłada a mieszkańców B obóz pracy.
474.1943-00-00 -
0000-00-00
JUS wysyła do tarnowskiego getta leki, środki wzmacniające i opatrunkowe dla pracowników 2 większych i 4 mniejszych firm zatrudniających Żydów.
475.1943-00-00 -
0000-00-00
Ostatnie wysiedlenie z Tarnowa obejmuje 1500 Żydów. Zostają oni przewiezieni do obozu w Płaszowie i rozlokowani w warsztatach Madritscha i innych.
476.1943-00-00 -
0000-00-00
150 Żydów zostaje w Tarnowie żeby oczyszczać miasto, później zostają oni przewiezieni do Płaszowa.
477.1943-00-00 -
0000-00-00
JUS wysyła transport leków i środków wzmacniających do obu gett rzeszowskich.
478.1943-00-00 -
0000-00-00
Następuje wysiedlenie z obu gett rzeszowskich. Część Żydów zostaje przeniesiona do fabryki motorów lotniczych ( zatrudniającej 350 a później 400 Żydów).
479.1943-00-00 -
0000-00-00
JUS wysyła leki, środki opatrunkowe, wzmacniające i papierosy do fabryki motorów lotniczych pod Rzeszowem. Po dary przyjeżdża autem przedstawiciel firmy.
480.1943-00-00 -
0000-00-00
Z Przemyśla Żydzi są wysiedlani w 2 etapach. Na miejscu pozostaje 60 Żydów do oczyszczania getta, którzy są później przewiezieni do Płaszowa.
481.1943-00-00 -
0000-00-00
Ku zaskoczeniu Rady i kierownictwa bocheńskich warsztatów w pierwszej turze wysiedlenia zostaje wysiedlonych 3000 Żydów, w tym kilkuset pracowników warsztatów.
482.1943-00-00 -
0000-00-00
Razem z transportem odchodzi prezes bocheńskiej Rady, starszy, schorowany mężczyzna, żołnierz austriacki z I wojny światowej.
483.1943-00-00 -
0000-00-00
Greiwer wraz z rodziną zostaje oskarżony o ukrywanie w warsztatach towarów należących do jego rodziny. Przetrzymywani są w krakowskim więzieniu a później odesłani z transportem.
484.1943-00-00 -
0000-00-00
Podczas akacji wysiedleńczej w jednym z budynków warsztatów wybucha pożar. Jest to uważane za akcję sabotażową i egzystencja warsztatów jest zagrożona.
485.1943-00-00 -
0000-00-00
Bocheńskie warsztaty zostają oddane ZFH. Braki personalne zostają uzupełnione bocheńskimi Żydami oraz Żydami z innych miejscowości.
486.1943-00-00 -
0000-00-00
Kolejne wysiedlenie z Bochni jest całkowite, w mieście pozostaje jedynie kilkudziesięciu Żydów w kolumnie oczyszczającej, kilku członków Rady i kilkudziesięciu członków O.D.
487.1943-00-00 -
0000-00-00
Bocheńscy Żydzi zostają wysiedleni w nieznane, część do obozu w Szebni gdzie ZFH ma otworzyć swoje warsztaty.
488.1943-00-00 -
0000-00-00
Kierownicy bocheńskich warsztatów decydują się odjechać transportem ze swoim dziećmi. Transport zostaje przez władze i dyrekcję ZFH wstrzymany na chwilę by nakłonić ich do pozostania - bezskutecznie.
489.1943-00-00 -
0000-00-00
Podczas wysiedlenia z Bochni zostaje wysiedlonych w nieznane ok1000 Żydów obcych poddanych.
490.1943-00-00 -
0000-00-00
Policja Bezpieczeństwa w Bochni wydaje zaświadczenia stwierdzające przynależność do państw obcych. Posiadacze tych zaświadczeń mogą mieszkać poza gettem.
491.1943-00-00 -
0000-00-00
Bocheńscy obcokrajowcy zostają wezwani na Polciję Bezpieczeństwa celem wymiany ich na niemieckich poddanych z innych krajów. Zgłasza się tylko 5 osób, wobec tego Policja Bezpieczeństwa zarządza przyłączenie obcych poddanych do transportu w nieznane.
492.1943-00-00 -
0000-00-00
JUS wysyła pomoc dla 600 Żydów i 300 Polaków z obozu w Pustkowiu.
493.1943-00-00 -
0000-00-00
Pracownicy firmy Toebbensa zostają wysiedleni do obozu w Potowej, pracownicy Schultza do obozu w Trawnikach.
494.1943-00-00 -
0000-00-00
JUS zaczyna udzielać pomocy Żydom pracującym w warsztatach firmy Hasag (Częstochowa): Apparatenbau, Eisenhutte, Warthewerk. Pracuje tam ok. 4500 Żydów, głównie z Warsztatów Miejskich zorganizowanych przez Stadthauptmanna przed wysiedleniem.
495.1943-00-00 -
0000-00-00
Niemka, która utrzymuje z ramienia Hasag kontakty z JUS zabiega bardzo o regularnie dostawy leków, środków opatrunkowych i wzmacniających, żywności i ubrań.
496.1943-00-00 -
0000-00-00
Mała płytka nagrobna Sternbacha, którego popioły przesłano z Oświęcimia długo wala się po obozie w Płaszowie.
497.1943-00-00 -
0000-00-00
Obóz się rozrasta, niwelowane są tereny pod budowę, powstają kolejne baraki i budynki administracyjne.
498.1943-00-00 -
0000-00-00
Za daną drużynę odpowiedzialny jest, wyznaczany przez władzę Capo, za utrzymanie porządku i ustawienie drużyny w 5 odpowiada Betriebsordner.
499.1943-00-00 -
0000-00-00
Przed każdą placówką gdzie zatrudnieni są Żydzi siedzi członek żydowskiej służby porządkowej obozowej, a przez pewien czas polski policjant, który pod osobistą odpowiedzialnością czuwa nad tym by Żydzi nie kontaktowali się ze światem zewnętrznym.
500.1943-00-00 -
0000-00-00
H. spotyka Polkę wychodzącą z firmy Madritsh, która mówi, że rozmawiała z robotnikiem St. Na rozkaz H. St. zostaje odprowadzony do O.D gdzie otrzymuje 25 kijów.
501.1943-00-00 -
0000-00-00
Żydzi kupują w zakładach pracy chleb, kiełbasę, ser od Polaków, z którymi pracują.
502.1943-00-00 -
0000-00-00
Robotnicy obozowi pracują 10-12 godzin dziennie i otrzymują wodnistą zupę, kawę i 12dkg. chleba dziennie.
503.1943-00-00 -
0000-00-00
Towar dostarczany robotnikom żydowskim przez Polaków jest bardzo drogi.
504.1943-00-00 -
0000-00-00
Polacy znajomi przekazują czasem paczki żywnościowe Żydom z obozu. Właściciele zakładów pracy - ZFH, Madritsch - we własnym dobrze pojętym interesie, by nie pomarli im z głodu pracownicy, patrzą przez palce na handel żywnością w zakładach.
505.1943-00-00 -
0000-00-00
Żydom pracującym w obozie trudniej jest pozyskać dodatkową żywność.
506.1943-00-00 -
0000-00-00
Zbliżanie się do drutu okalającego obóz kilka osób przypłaciło życiem.
507.1943-00-00 -
0000-00-00
Jedzie do obozu szmuglują na handel polscy wozacy przywożący zaopatrzenie dla obozu a także żydowska obsługa wozowa. Jeśli towar został odkryty Polak trafiał do obozu na kilka miesięcy a Żyd miał zakaz opuszczania obozu i był przydzielany do kolumny transportowej ( najcięższych robót obozowych).
508.1943-00-00 -
0000-00-00
Często mieszkający w tym samym baraku Żydzi donoszą na siebie wzajemnie jeśli ktoś otrzyma jedzenie z poza obozu.
509.1943-00-00 -
0000-00-00
Towar szmuglowany do obozu kosztuje o 100% więcej niż poza obozem, w obozie jest rozprowadzany po cenie o 400% wyższej niż był zakupiony.
510.1943-00-00 -
0000-00-00
Pracujący na placówkach poza obozem przemycają chleb, jajka, ser, masło dla rodziny w obozie. Podczas rewizji chleb, jeśli jest czarny, jest zostawiany, reszta konfiskowana.
511.1943-00-00 -
0000-00-00
U kilku osób wracających z placówki poza obozem podczas rewizji znaleziono białe pieczywo, jabłka i pomidory. Cała drużyna została rozstrzelana.
512.1943-00-00 -
0000-00-00
Żeby uniemożliwić zakup żywności poza obozem podczas każdej rewizji odbierane sa wszelkie pieniądze i przedmioty wartościowe.
513.1943-00-00 -
0000-00-00
W nocy z baraków wolno wychodzić jedynie w bieliźnie, wyjście w ubraniu jest jednoznaczne z rozstrzelaniem.
514.1943-00-00 -
0000-00-00
Gdy komendant karze rozstrzelać za przewinienie 2 ODmanów, Chilowicz mówi żeby i jego z nimi rozstrzelać.
515.1943-00-00 -
0000-00-00
Dzięki interwencji Chilowicza w obozie są tolerowane dzieci.
516.1943-00-00 -
0000-00-00
Komendant obozu wydaje rozkazy nie licząc się z możliwościami ludzi. Do przenoszenia baraków O.D spędza cały obóz w nocy żeby zgodnie z rozkazem zdążyć do następnego poranka.
517.1943-00-00 -
0000-00-00
Chilowicz zabiega u komendanta by za dobrze wykonane zadanie robotnicy otrzymywali dodatkowe racje chleba, lub zupy a członkowie O.D mięso.
518.1943-00-00 -
0000-00-00
O.D ma obowiązek dbać o to by komendantowi jego gościom podczas urządzanych przyjęć niczego nie brakowało.
519.1943-00-00 -
0000-00-00
Warsztat krawiecki w obozie otrzymuje zamówienie na kostiumy balowe na sylwestrowy bal u komendanta.
520.1943-00-00 -
0000-00-00
OD zakupuje dla funkcjonariuszy obozowych upominki z okazji urodzin, wyjazdów na urlop etc.
521.1943-00-00 -
0000-00-00
ODmani w Płaszowie krzyczą, biją po twarzy szpicrutą, pałką. Najbrutalniejszy w stosunku do robotników jest Finklstein, szczególnie okrutny jest w stosunku do kobiet.
522.1943-00-00 -
0000-00-00
ODman, który przyłapuje kobiety palące papierosy w obozie każe im połykać palące się papierosy.
523.1943-00-00 -
0000-00-00
Lekarz w państwowym szpitalu pyta Weicherta, czy to prawda, że ODmani znęcali się tak nad Żydami w obozie, ponieważ tak opowiadali mu Niemcy. Weichert odpowiada, że wiele jest w tych opowieściach przechwałek.
524.1943-00-00 -
0000-00-00
ODmani różnią się między sobą statusem i zakresem władzy w obozie.
525.1943-00-00 -
0000-00-00
Jeśli jakaś placówka zostanie rozwiązana, lub ktoś zwolniony zostanie z pracy, musi natychmiast ubiegać się o przydział pracy. Na przydział pracy ma zawsze wpływ OD.
526.1943-00-00 -
0000-00-00
Po rozwiązaniu obozowej OD Goldberg cały czas zarządza przydziałami do pracy i pobiera świadczenia w gotówce, kosztownościach, żywności ( likierach, konserwach, czekoladzie) za pozostawienie na dotychczasowym miejscu pracy, nie przenoszenie do robót terenowych.
527.1943-00-00 -
0000-00-00
Plagą baraków mieszkalnych i warsztatów jest donosicielstwo. Donosy kierowana są do OD, lub bezpośrednio do komendanta, lub niemieckiego kierownika.
528.1943-00-00 -
0000-00-00
14 letni chłopak z Tarnowa jest ulubionym konfidentem komendanta obozu, który zawsze go wysłuchuje. Chłopak donosi też OD o tym gdzie w Tarnowie ukryte są majątki po wysiedlonych.
529.1943-00-00 -
0000-00-00
Przed 14 letnim konfidentem drży nawet Chilowicz. OD obawia się konfidentów komendanta obozu i stara się ich umieszczać w transportach żeby pozbyć się konkurencji.
530.1943-00-00 -
0000-00-00
OD udowadnia przed komendantem bezzasadność donosu na Hilfsteina, Rowida, Biebersteina, którzy mieli jakoby z mapą omawiać położenie frontu niemieckiego.
531.1943-00-00 -
0000-00-00
W pracowni papierniczej w obozie pracują przeważnie starsi zasłużeni działacze.
532.1943-00-00 -
0000-00-00
Dwa razy w tygodniu przychodzi do obozu Taubman, który od swoich informatorów odbiera raporty dla Policji Bezpieczeństwa poza obozem.
533.1943-00-00 -
0000-00-00
Przepracowanie, brak miejsca, prywatności i higieny osobistej powoduje ciągłe animozje w obozie.
534.1943-00-00 -
0000-00-00
Kradzieże spowodowane zawiścią o ubranie, kosztowności, jedzenie zdarzają się w niektórych barakach nagminnie. Komendanci i komendantki baraków nie dają sobie rady z upilnowaniem porządku.
535.1943-00-00 -
0000-00-00
OD zajmuje oddzielny barak z izbami dla poszczególnych rodzin, umeblowany w stoły i ławy.
536.1943-00-00 -
0000-00-00
Gross zostaje lekarzem obozowym.
537.1943-00-00 -
0000-00-00
Lekarz obozowy ma obowiązek dbać o stan sanitarny obozu. Leczeni chorych odbywa się w 3 barakach w obozie, aparatura pochodzi ze szpitali getta krakowskiego. Do ambulatorium zawsze ustawiają się kolejki.
538.1943-00-00 -
0000-00-00
Gross decyduje o tym kto zostanie przyjęty do szpitala, o niezdolności do pracy, zwolnieniach z pracy, a także zatrudnia lekarzy.
539.1943-00-00 -
0000-00-00
Orzeczona niezdolność do pracy oznacza odesłanie transportem, lub rozstrzelanie, dlatego większość pracowników obozu unika baraków szpitalnych.
540.1943-00-00 -
0000-00-00
Władze zarządzają konfiskatę całej bielizny osobistej i pościelowej pracowników obozu.
541.1943-00-00 -
0000-00-00
Rottenfuhrer zarządza rewizję w gmachach ZFH i Madritscha. Rewizja odbywa się nocą, pracownicy pilnujący fabryk zostają wyprowadzeni z budynku. Znaleziono pieniądze ( kilkanaście tysięcy), kosztowności,żywność ( chleb, masło, jajka, kiełbasę), odzież. Wszystko zabiera OD.
542.1943-00-00 -
0000-00-00
Hurtownia Grossa zajmuje się konserwowaniem jajek i dostarczaniem ich do Landwirtschaftliche Zentralstelle i niektórych urzędów niemieckich. Ma ona pozwolenie na funkcjonowanie po wysiedleniu. Zatrudnia 20 pracowników.
543.1943-00-00 -
0000-00-00
Rottenfuhrer robi w nocy rewizję w mieszkaniu Gross, które mieści się przy prowadzonej przez niego hurtowni. Po niedługim czasie hurtowania upada.
544.1943-00-00 -
0000-00-00
Gross proponuje SS, że podejmie się sprzedaży księgozbiorów talmudycznych z getta za żywność zagraniczną, lub walutę.
545.1943-00-00 -
0000-00-00
Rottenfuhrer bardzo goni podległych sobie Żydów do pracy, często używając pałki, lub szpicruty. Nie uznaje świąt ani niedziel.
546.1943-00-00 -
0000-00-00
Podczas rewizji w mieszkaniu Rowida Rottenfuhrer ciska na ziemię obraz z Chrystusem ze słowami: Precz z tym starym Żydem.
547.1943-00-00 -
0000-00-00
Spelman przesyła Rottenfuhrerowi 2 razy w tygodniu duży sernik. Gdy raz z braku potrzebnych składników spóźnia się z podarunkiem, Rottenfuhrer obija jego syna do krwi, pod pozorem jakiegoś przewinienia.
548.1943-00-00 -
0000-00-00
W obozach Julag I, II, III pracuje łącznie 2500 Żydów, pracują oni przeważnie przy budowie dróg, torów kolejowych dla Ostbahn a także firm prywatnych.
549.1943-00-00 -
0000-00-00
Obozy Julag I, II, III zostają połączone jako filie do obozu w Płaszowie, którego komendantem jest Rottenfuhrer.
550.1943-00-00 -
0000-00-00
Pracujący w obozie muszą Rottenfuhrerowi sprawić powóz za sumę ok. 20000 zł.
551.1943-00-00 -
0000-00-00
Rottenfuhrer zostaje przeniesiony do obozu żydowskiego we Lwowie, jednak ze względu na miłe wspomnienia często odwiedza obóz w Płaszowie.
552.1943-00-00 -
0000-00-00
Julag I i II pomimo, że otoczone podwójnym drutem kolczastym, rowem i z wieżami strażniczymi uważane są ze względu na mniejszą ilość robotników, lepsze jedzenie, ceny artykułów spożywczych za obozy lżejsze i znośniejsze niż na Jerozolimskiej.
553.1943-00-00 -
0000-00-00
W Julagu I sporadyczne są rozstrzelania i są to egzekucje na 3-4 osobach a nie masowe jak na Jerozolimskiej.
554.1943-00-00 -
0000-00-00
W Julagu I zostaje rozstrzelanych 30 młodych chłopaków oskarżonych o sabotaż na tory kolejowe. Jednemu z podejrzanych udaje się uciec nago przed egzekucją, komendant daruje mu życie i po załapaniu każe wydać mu ubranie i powrócić do pracy.
555.1943-00-00 -
0000-00-00
Komendant Julagu I ukrywa przed władzami szerzący się w obozie tyfus i wysyła robotników do łaźni w getcie a później buduje łaźnie w obozie.
556.1943-00-00 -
0000-00-00
Na tyfus umiera 2/3 pracujących w Julagu I.
557.1943-00-00 -
0000-00-00
Komendant obawiając się rozstrzelania chorych i rozwiązania obozu ukrywa przed władzami, że w Julagu I panuje epidemia tyfusu.
558.1943-00-00 -
0000-00-00
K. udaje się wynegocjować by jednostki O.D pozostawione do oczyszczania krakowskiego getta zostały wysłane do Julagów I, II, III a nie na Jerozolimską. Sam spędza 1 noc w towarzystwie funkcjonariuszy O.D w obozie.
559.1943-00-00 -
0000-00-00
W obozie jest ok. 300 dzieci. Część została przeszmuglowana, część przybyła legalnie z członkami Rady, lub O.D ( przygarniali oni często także dzieci swoich wysiedlonych krewnych i sprawdzali do obozu jako swoje własne).
560.1943-00-00 -
0000-00-00
Dzieci w obozie wszyscy starają się kryć w barakach, by nie rzucały się w oczy Niemcom, którzy mogliby chcieć je wtedy wysiedlić.
561.1943-00-00 -
0000-00-00
W obozie powstają specjalne warsztaty dla dzieci, które mają ponad 10 lat, czasem zatrudniane są też młodsze dzieci.
562.1943-00-00 -
0000-00-00
Dzieci otrzymują w obozie dodatkowe porcje chleba, marmolady i środków wzmacniających od JUS.
563.1943-00-00 -
0000-00-00
Bogatsi robotnicy dbają i dokarmiają dzieci, których rodzice zginęli w obozie.
564.1943-00-00 -
0000-00-00
Pod obóz Deutsche Emailwerke podjeżdża auto z Jerozolimskiej i funkcjonariusze żądają wydania pracujących tam dzieci. Wydanych zostaje 16 z 22. Następnego dnia po odebraniu donosu funkcjonariusze przyjeżdżają po pozostałe 6 dzieci.
565.1943-00-00 -
0000-00-00
Masowe egzekucje w obozie są karą za ucieczkę. W pierwszej kolejności za ucieczkę ponosi karę Capo, następnie 5 w której maszerował uciekinier ( jeśli uciekł podczas marszu), i najbliżsi pracujący ( jeśli uciekł podczas pracy).
566.1943-00-00 -
0000-00-00
Na jednego uciekającego rozstrzeliwano zwykle ok 50 Żydów - 10-20 z załogo placówki, 30-40 z pozostałych pracujących w obozie ( w pierwszej kolejności idą na śmierć osoby starsze, niezdolne do pracy).
567.1943-00-00 -
0000-00-00
Chcąc wysiedlić w nieznane osoby starsze z obozu O.D sporządza listę. Osoby będące na liście zabiegają u lekarza o ponowy przydział do pracy i wykreślenie z listy niezdolnych do pracy.
568.1943-00-00 -
0000-00-00
Chcąc wysiedlić osoby starsze w obozu O.D zamyka je w osobnym baraku, lub zabiera prosto z miejsca pracy. Za każdym razem akcja trwa kilka dni i dokonywane są podmianki i wykupywanie się poszczególnych osób.
569.1943-00-00 -
0000-00-00
Zarządzony zostaje przegląd lekarski podczas apelu. Następnego dnia osoby wyznaczone przez lekarzy zostają wsadzone do aut i natychmiast wywiezione do Oświęcimia.
570.1943-00-00 -
0000-00-00
Z obozu odchodzą małe transporty fachowców do obozów pracy w Rzeszy i duże transporty, często kobiet, do innych obozów w GG.
571.1943-00-00 -
0000-00-00
Komendant daje przemówienie do robotników odjeżdżających transportem do innych obozów, żeby się nie lękali ponieważ nic złego ich nie czeka, będą pracowali w innych obozach.
572.1943-00-00 -
0000-00-00
H. pokazuje Weichertowi pokwitowania z innych obozów za przyjęcie odpowiedniej ilości robotników z Płaszowa.
573.1943-00-00 -
0000-00-00
Do Płaszowa dochodzą ustne wiadomości od robotników przewiezionych do innych obozów. Skarżą się oni na ciężkie warunki pracy, brak jedzenia, ubrania etc.
574.1943-00-00 -
0000-00-00
W obozie obowiązuje zakaz wysyłania i przyjmowania korespondencji.
575.1943-00-00 -
0000-00-00
Polacy przewożą między obozami paczki, listy, pieniądze ( za 30-40% sumy). Czasem giną całe paczki. Ustne wiadomości przekazują Żydzi przyjeżdżający po leki do JUSu.
576.1943-00-00 -
0000-00-00
Podczas rewizji zostają znalezione listy na sienniku Hupperta.
577.1943-00-00 -
0000-00-00
Bajrach zostaje wysiedlony w obozu.
578.1943-00-00 -
0000-00-00
Sztencel zostaje aresztowany pod zarzutem przyjmowania listów od polskich obozowiczów i przenoszenia ich do miasta.
579.1943-00-00 -
0000-00-00
P. podkochuje się w żydowskiej dentystce. Chcąc wydostać się z getta ucieka ona z synkiem kanałami. Jej synek zostaje rozstrzelany ona sama pod opieką P trafia na O.D. Kiedy zostaje przetransportowana do obozu P. zawsze o nią pyta. Dentystka zażywa truciznę i umiera w mękach - P płacze po jej śmierci.
580.1943-00-00 -
0000-00-00
Rabi zostaje zastrzelony podczas apelu ponieważ przechodzi z jednej grupy do drugiej.
581.1943-00-00 -
0000-00-00
Komendant zatrzymuje wychodzącą z obozu kolumnę oczyszczającą, pyta jednego z Żydów czy podoba mu się w obozie, gdy ten dwukrotnie nie może z siebie wydobyć głosu z przerażenia zostaje zastrzelony. Zastrzelony też zostaje stojący obok robotnik, który wydaje się komendantowi też niezadowolony z obozu. Resztę ratuje ODman, który odpowiada za resztę, że są zachwyceni obozem.
582.1943-00-00 -
0000-00-00
Komendant zabija swojego chłopca stajennego i następnego dnia szuka go.
583.1943-00-00 -
0000-00-00
Reiterowna zostaje zastrzelona za to, że ściana projektowanego przez nia baraku się zawala podczas burzy.
584.1943-00-00 -
0000-00-00
Streimer wraz z żoną zostają rozstrzelani za to, że podobno w jego biurku znaleziono kiełbasę.
585.1943-00-00 -
0000-00-00
Klebabanow przenosi od kobiety z obozu do jej córki pracującej w obozie Kabelswerk złoty łańcuszek. Wszyscy troje zostają rozstrzelani.
586.1943-00-00 -
0000-00-00
ODman, który kupował w towarzystwie niemieckiego funkcjonariusza kawę dla swojego komendanta zostaje aresztowany stracony, razem z komendantem OD, stracona zostaje także żona ODmama, z którą od lat był w separacji.
587.1943-00-00 -
0000-00-00
Zostaje rozstrzelanych 60 Żydów zatrudnionych na niemieckiej placówce Bauhof. Podczas przesiedleń Niemcy o nich zapomnieli i nie prowadzili ich ewidencji, dopiero kiedy jeden z pracowników Bauhofu przesłał paczkę rodzinie na Jerozolimskiej przypomniano sobie o nich i rozstrzelano wszystkich.
588.1943-00-00 -
0000-00-00
W obozie dokonywane są egzekucje więźniów z miasta, także Polaków.
589.1943-00-00 -
0000-00-00
W obozie częste jest powiedzenie:" Tak mogiła i tak mogiła" od kiedy ofiary egzekucji zamiast zakopywać zaczęto zasypywać bagrem, powiedzenie zostało zmienione na: "Tak bagier i tak bagier"
590.1943-00-00 -
0000-00-00
Grunberg chodzi stale z opuchniętą od pobicia twarzą.
591.1943-00-00 -
0000-00-00
W obozie zdarza się szczucie psami, które czasem zagryzają na śmierć uciekającego.
592.1943-00-00 -
0000-00-00
Za opieszałość w pracy baraków kobiecych, komendant zarządza publiczną chłostę. Pewna ilość kobiet z każdego baraku musi się rozebrać na placu apelowym i liczyć otrzymane razy, jeśli się któraś pomyli w liczeniu, chłosta zaczyna się od nowa. Córka dobrowolnie zgłasza się za matkę - matka nie zostaje zwolniona, a córka otrzymuje podwójną ilość razów.
593.1943-00-00 -
0000-00-00
Landesdorfer zawsze chodzi z gumową pałką ukrytą w rękawie i bije robotników bez uprzedzenia. Chętnie wykonuje także odbywające się w obozie egzekucje.
594.1943-00-00 -
0000-00-00
Staeub bije robotników z obozu specjalnie po oczach a kobiety po piersiach.
595.1943-00-00 -
0000-00-00
Madritsch otrzymuje pozwolenie SS na przeniesienie warsztatów do obozu.
596.1943-00-00 -
0000-00-00
ZFH otrzymuje pozwolenie na otworzenie swoich warsztatów w obozie w Szebni, jednak, niedługo później obóz zostaje zlikwidowany.
597.1943-00-00 -
0000-00-00
Żydzi, którzy pracowali na placówkach poza obozem zostają przydzieleni do warsztatów obozowych : krawieckiego, szewskiego, trykotarskiego, rymarskiego, papierniczo-introligatorskiego, metalowego, zegarmistrzowskiego, samochodowego, ślusarskiego oraz do robót budowlanych i ziemnych.
598.1943-00-00 -
0000-00-00
W warsztatach obozowych w kierownictwie, administracji, zamówieniach pracują Żydzi.
599.1943-00-00 -
0000-00-00
Wszystkie mniejsze obozy otrzymują chleb, marmoladę i produkty dla kuchni dietetycznych od JUS.
600.1943-00-00 -
0000-00-00
W Kablach OD wytropiło kilku młodych chcących rzekomo uciec z obozu. Zostali oni rozstrzelani za "zamiar ucieczki".
601.1943-00-00 -
0000-00-00
Obóz na Jerozolimskiej przysyła mniejszym obozom w razie zapotrzebowania dodatkowych robotników, lub pobiera dodatkową siłę roboczą dla swoich potrzeb.
602.1943-00-00 -
0000-00-00
Mniejsze obozy przysyłają na Jerozolimską opieszałych robotników na wymianę, jednak gdy się okazuje, że ci robotnicy są natychmiast rozstrzeliwani, rezygnują z dalszych "wymian" i starają się nadgonić tempo pracy we własnym zakresie.
603.1943-00-00 -
0000-00-00
Część więźniów jest zamiast do transportu kierowana do pracy na Jerozolimskiej.
604.1943-00-00 -
0000-00-00
JUS dostaje 11000zł. od Komitetu Pomocy dla Żydów Europejskich ze Sztokholmu, 85 skrzyń leków, 160 skrzyń mleka skondensowanego od RGO jako udział (16%) w darach od MCK.
605.1943-00-00 -
0000-00-00
Weichert prosi o możliwość zlokalizowania biur JUS w getcie tak by uniknąć usuwania lokatorów z budynku ( co byłoby konieczny w wypadku budynków po stronie aryjskiej).
606.1943-00-00 -
0000-00-00
Scherner zatrzymuje auto, którym jedzie i woła Weicherta po nazwisku pytając czy dostał on podpisaną przez niego zgodę na swobodne poruszanie się po mieście. Ten widoczny znak łaski jest szeroko komentowany i od tej pory zawsze kiedy Weichert załatwia coś z SS, H jest dla niego uprzejmy.
607.1943-00-00 -
0000-00-00
Budynek JUS ma 15 pomieszczeń, 2 ubikacje na podwórzu, murowaną piwnicę. Odnawianiem budynku zajmuje się 11 robotników z Płaszowa pod kierownictwem Morgenbessera, a wykorzystywane są materiały pozostałe w getcie. Remont trwa 5 tygodni.
608.1943-00-00 -
0000-00-00
Do nowego budynku JUS jest także przniesiona rozdzielna leków i urządzenia biurowe z dawnego budynku ŻSS.
609.1943-00-00 -
0000-00-00
JUS napotyka trudności przy zatrudnieniu personelu.
610.1943-00-00 -
0000-00-00
6 pracowników JUS jest przyprowadzanych przez straż ukraińską do pracy razem z pracownikami Madritscha.
611.1943-00-00 -
0000-00-00
JUS musi przesyłać kopie swojej korespondencji do BuF.
612.1943-00-00 -
0000-00-00
Przepisy pocztowe wymagają by wysyłając list zagraniczny okazać przy okienku pocztowym dowód osobisty, ilość listów zagranicznych, które można wysłać jest ograniczona.
613.1943-00-00 -
0000-00-00
BuF wysyła korespondencję JUS ( na papierze firmowym JUS) w razem ze swoją korespondencja zagraniczną w rządowym urzędzie pocztowym.
614.1943-00-00 -
0000-00-00
Turk czyta korespondencję JUS przed wysłaniem, i później opieczętowuje kopertę swoją pieczątką urzędową i pieczątką "gesehen".
615.1943-00-00 -
0000-00-00
W ciągu 16 miesięcy działalności JUS wysłanych zostaje 1000 listów zagranicznych, tylko 2 razy stają w nich zakwestionowane przez cenzurę pojedyncze słowa.
616.1943-00-00 -
0000-00-00
Korespondencja przychodząca do JUS jest wyjmowana ze skrytki przez funkcjonariusza BuF, dostarczana Turkowi do czytania a następnie 2 razy w tygodniu dostarczana do JUS.
617.1943-00-00 -
0000-00-00
Korespondencja prywatna pisana do członków JUS jest także czytana przez BuF.
618.1943-00-00 -
0000-00-00
Turk pokazuje Weichertowi zawiadomienie o palestyńskich affidavitach dla Żydów, które nadeszło ze Szwajcarii i komunikuje, że kieruje je do władz policyjnych.
619.1943-00-00 -
0000-00-00
Turk wręcza Weichertowi 500 listów dotyczących poszukiwania przez zagranicznych Żydów krewnych w kraju, radzi Weichertowi by nie odpowiadać na nie. Weichert przekonuje go by wysłać informacje dotyczące to, iż JUS nie zajmuje się takimi sprawami.
620.1943-00-00 -
0000-00-00
Weichert opisuje wstrząsające wrażenie jakie robią listy zza granicy w poszukiwaniu krewnych i bliskich. Z listów wyziera rozpacz i i bezradność bliskich, którym urwal się kontakt z Żydami polskimi.
621.1943-00-00 -
0000-00-00
Początkowo BuF odbiera także paczki kierowane do JUS, później upoważnienie ( każdorazowo na piśmie, podpisane przez funkcjonariusza BuF upoważnionego do obioru poczty) do ich odbierania otrzymuje Weichert.
622.1943-00-00 -
0000-00-00
Paczki z darami wysyłane są pocztą, przeważnie wysyłka do jednego obozu obejmuje 6-12 paczek po 20kg.
623.1943-00-00 -
0000-00-00
W związku z zakazem wysyłania paczek przez Żydów, na paczkach z darami BuF figuruje jako nadawca. Daje on JUSowi ostemplowane druki paczkowe, które należy później tylko uzupełnić danymi odbiorcy.
624.1943-00-00 -
0000-00-00
Tylko jedna paczka z lekami zostaje okradziona w trakcie działalności JUS, co jest dużym sukcesem ponieważ za leki i środki wzmacniające płaci się zawrotne sumy.
625.1943-00-00 -
0000-00-00
Weichert początkowo jest sceptyczny co do znaczenia jakie może mieć niesiona pomoc dla Żydów w obozach, jednak później przekonuje się, że dary JUSu moga przyczynić się do podniesienia standartów sanitarnych i uratowania wielu osób.
626.1943-00-00 -
0000-00-00
JUS chce rozszerzyć swoją działalność o zakup leków na miejscu a nie tylko rozdzielanie darów.
627.1943-00-00 -
0000-00-00
lekarze obozowi w zamówieniach przesyłanych do JUSu proszą o ligninę, plastry i bandaże.
628.1943-00-00 -
0000-00-00
Pomimo, iż plastry są artykułem kontyngentowym, udaje się JUSowi uzyskać w krakowskiej hurtowni Nemetschke prawie co miesiąc spory przydział Jansa i Leukoplastrów.
629.1943-00-00 -
0000-00-00
JUS bandaże, gazę i watę pozyskuje na drodze wymiany. Ligninę i bandaże papierowe otrzymuje ze Składnicy Sanitarnej Waffen SS i ze Szwecji.
630.1943-00-00 -
0000-00-00
JUS stara się obozom wysyłać takie lei, których nie mogą one pozyskać z SS, lub Składnicy Sanitarnej Waffen SS, których obowiązkiem jest zaopatrywanie obozów w leki.
631.1943-00-00 -
0000-00-00
Tynktury ( T-ra jodi, opii, walerianę) JUS pozyskuje z zagranicy a w kraju w częściowo w kraju w drodze wymiany.
632.1943-00-00 -
0000-00-00
Na wolnym rynku 1l. spirytusu kosztuje kilkaset złotych, 1l. denaturatu kilkadziesiąt złotych.
633.1943-00-00 -
0000-00-00
JUS otrzymuje z Państwowego Monopolu, dzięki poparciu BuF oraz działu aptekarskiego Wydziału Głównego Zdrowia, przydział 15l. spirytusu za 10zł. i denaturatu za 1,20zł. Pokrywa to całkowicie zapotrzebowanie JUSu.
634.1943-00-00 -
0000-00-00
Na bazie wazeliny z darów zagranicznych JUS wytwarza maści: ichtiolową, siarkową.
635.1943-00-00 -
0000-00-00
Obozy zgłaszają duże zapotrzebowanie przyrządów chirurgicznych, którego JUS nie jest w stanie w pełni pokryć.
636.1943-00-00 -
0000-00-00
JUS zwraca się do organizacji w Szwecji i Szwajcarii o przysłanie strzykawek, termometrów.
637.1943-00-00 -
0000-00-00
JUS zamawia w firmie Drobner narzędzia chirurgiczne i w firmie Lejbowicz narzędzia stomatologiczne, obie firmy wysyłają zamówienia prosto do obozów.
638.1943-00-00 -
0000-00-00
Krakowskie firmy Drobner i Lejbowicz przed wojna należały do Żydów a obecnie należą do Polaków.
639.1943-00-00 -
0000-00-00
JUS zawiadamia stowarzyszenia charytatywne żydowskie w krajach neutralnych, sprzymierzonych z Niemcami oraz okupowanych o wznowieniu swojej działalności i prosi o przesyłanie darów, szczególnie żywności i odzieży.
640.1943-00-00 -
0000-00-00
JUS rozpoczyna starania u władz krakowskich o zezwolenie na przesyłanie do obozów żywności i odzieży.
641.1943-00-00 -
0000-00-00
JUS za zgodą BuF i SS przesyła do obozów produkty pierwszej potrzeby pochodzące z wymiany sardynek, herbaty, kawy, kakao, które przesyła Relico.
642.1943-00-00 -
0000-00-00
JUS wymienia otrzymane luksusowe dary na mąkę, grysik, owsiankę, jaglankę, kaszę, fasolę, zupy w proszku.
643.1943-00-00 -
0000-00-00
Z mąki JUS wypieka chleb dla obozów położonych pod Krakowem a także przydziela obozom fabrycznym w dystrykcie radomskim.
644.1943-00-00 -
0000-00-00
Kasza, grysik, owsianka z JUSu pozwalają na zorganizowanie w podkrakowskich obozach kuchni dietetycznych dla chorych.
645.1943-00-00 -
0000-00-00
Fasolę i zupy w proszku JUS przydziela mniejszym obozom, oraz niektórym firmom.
646.1943-00-00 -
0000-00-00
JUS za zgodą BuF wykupuje z RGO po konkurencyjnych cenach część odzieży amerykańskiej, która była zastawem pod pożyczkę zaciągniętą wcześniej przez ŻSS.
647.1943-00-00 -
0000-00-00
JUS rozsyła kilkaset sztuk odzieży amerykańskiej do obozów.
648.1943-00-00 -
0000-00-00
MCK odmawia JUSowi zezwolenia na przywóz żywności i ubrań z zagranicy powołując się na brak zgody Niemieckiego Czerwonego Krzyża i władz policyjnych Rzeszy.
649.1943-00-00 -
0000-00-00
JUS namawia BuF do pertraktacji z NCK w GG oraz z władzami policyjnymi w sprawie zgody wwozu żywności i ubrań z zagranicy.
650.1943-00-00 -
0000-00-00
JUS wymienia przy pomocy RGO otrzymane puszki fig i migdałów na mąkę i produkty mączne, co pozwala na zaopatrywanie obozów w chleb.
651.1943-00-00 -
0000-00-00
JUS otrzymuje od gminy żydowskiej w Bratysławie dżem i marmoladę, które przekazuje do obozów.
652.1943-00-00 -
0000-00-00
JUS otrzymuje z MCK wiadomość, że ubrania, które zawierają najmniejszą choćby domieszkę wełny, lub bawełny nie mogą być wywożone ze Szwajcarii. MCK awizuje więc dla JUSu 1000 sztuk odzieży z tkaniny papierowej, których jednak JUS nigdy nie otrzymuje.
653.1943-00-00 -
0000-00-00
Razem z transportem ligniny JUS otrzymuje ze Sztokholmu 100 papierowych kołder i 200 kamizelek papierowych.
654.1943-00-00 -
0000-00-00
Z Portugalii JUS dostaje 55kg. odzieży używanej.
655.1943-00-00 -
0000-00-00
JUS od RGO kupuje jutę pochodzącą z opakowań transportów zagranicznych i wyrabia z nich spodnie dla robotników Emailwarenfabrik i Kabelwerk.
656.1943-00-00 -
0000-00-00
JUS zwraca się do Meyera o przeznaczenie nieużytków, ścinków, zniszczonej bielizny zwożonej z gett w GG na bieliznę i odzież dla robotników.
657.1943-00-00 -
0000-00-00
Meyer mówi, że SS z własnej inicjatywy przekazuje 20 jedwabnych kapot i kilka tysięcy sztuk innej odzieży dla robotników dystryktu radomskiego. Przydzielenia odzieży i bielizny robotnikom krakowskim odmawia.
658.1943-00-00 -
0000-00-00
Meyer zamawia dla robotników w krakowskich obozach 10000 ubrań płóciennych i papierowych w partiach po 6000 i 4000. Weichert zwraca mu uwagę, że ta ilość jest niewystarczająca nawet dla pracowników obozu na Jerozolimskiej.
659.1943-00-00 -
0000-00-00
W związku z finansowymi zobowiązaniami ZFH wobec ŻSS, JUS otrzymuje 150 par drewniaków i kilkaset par spodów drewnianych.
660.1943-00-00 -
0000-00-00
Koenemenn obiecuje, że z najbliższego transportu z Rzeszy, obozy w dystrykcie krakowskim dostaną drewniaki.
661.1943-00-00 -
0000-00-00
JUS za pośrednictwem RGO kupuje 6000 par spodów drewnianych.
662.1943-00-00 -
0000-00-00
Obozy, które przyjeżdżają autami po odbiór leków i żywności zabierają także odzież i obuwie.
663.1943-00-00 -
0000-00-00
W razie potrzeby Weichert wozi sam przydziały odzieży do obozów krakowskich.
664.1943-00-00 -
0000-00-00
JUS nie wysyła przydziałów odzieży koleją z uwagi na nagminne kradzieże.
665.1943-00-00 -
0000-00-00
JUS wysyła odzież koleją dla obozu lubelskiego. Skrzynie z ubraniami są pozabijane i są okute obręczami żelaznymi, transport ubezpieczony jest od kradzieży w firmie spedycyjnej Schenker i Sp, transportowi towarzyszy konwojent. Po otwarciu okazuje się, że fachowcy kolejowi podmienili część ubrań na cegły owinięte w papier.
666.1943-00-00 -
0000-00-00
Ubrania i bielizna są bardzo ważne dla robotników w obozach ponieważ często byli ładowani na transporty bez żadnego bagażu i nie mieli ze sobą własnych ubrań.
667.1943-00-00 -
0000-00-00
Robotnicy w obozach śpią stłoczeni na siennikach, lub słomie w tych warunkach brak bielizny ma bardzo negatywne skutki dla zdrowia.
668.1943-00-00 -
0000-00-00
Kierownicy obozów, którym zależy na utrzymaniu swoich pracowników w dobrym zdrowiu zabiegają o przydziały bielizny, odzieży, lub samowolnie jeżdżą w miejsca po wysiedlonych Żydach zbierać pozostałe ubrania i bieliznę.
669.1943-00-00 -
0000-00-00
Obozy fabryczne dystryktu radomskiego otrzymują od Działu Opieki Fabrycznej Wydziału Głównego "Praca" kilka tysięcy par drewniaków, niektóre obozy dostają także ubrania w pasy z tkaniny papierowej.
670.1943-00-00 -
0000-00-00
Racja dzienna chleba w obozie to 180gr, później zostaje ona podwojona, lecz dla ciężko pracujących robotników jest to ilość dalece niewystarczalna.
671.1943-00-00 -
0000-00-00
Często do zup w obozie brakuje kartofli ( źle konserwowane gniją), lub kaszy uciera się zwyczaj wymieniania cukru na różne rodzaje kasz.
672.1943-00-00 -
0000-00-00
Racja miesięczna cukru na jednego robotnika obozu to 30dkg.
673.1943-00-00 -
0000-00-00
Kuchnie szpitalne istnieją w większości obozów, nie otrzymują one osobnych przydziałów tylko korzystają z przydziałów ogólnoobozowych ze szkodą dla reszty robotników.
674.1943-00-00 -
0000-00-00
OD w obozach przydziela sobie wielokrotnie większe racje żywnościowe, podobnie jest z ich rodzinami, pracownikami biurowymi, pracownikami kuchni, magazynów, lekarzami.
675.1943-00-00 -
0000-00-00
Specjalną kuchnię w obozach mają też funkcjonariusze straży obozowej, otrzymują oni osobne przydziały, jednak te wydają im się niewystarczające i zabierają część przydziałów z kuchni dla robotników.
676.1943-00-00 -
0000-00-00
Kuchnia kierownictwa obozu pochłania większość produktów kuchni obozowej takich jak mięso, tłuszcze, jajka, a także nabywane sa dla niej towary luksusowe jak wino, likiery, sardynki.
677.1943-00-00 -
0000-00-00
Robotnicy składają się na zakup towarów luksusowych dla kierownictwa obozu. Kiedy robotnicy nie maja pieniędzy sprzedawane są na ten cel niektóre artykuły z ogólnych przydziałów np. cukier.
678.1943-00-00 -
0000-00-00
OD dokonuje zakupów artykułów luksusowych dla kierownictwa obozu, licząc że w ten sposób uda się uchronić obóz od nieszczęść.
679.1943-00-00 -
0000-00-00
OD jest często zbyt hojną dla komendanta obozu w darach a na wystawne uczty zapraszani są krewni i znajomi kierownika.
680.1943-00-00 -
0000-00-00
Władze widząc nadużycia w obozach zakazują używania przydziałów dla robotników w innych celach i wprowadzając żołnierskie wyżywienie dla straży obozowej.
681.1943-00-00 -
0000-00-00
W obozach fabrycznych nie ma przywilejów kuchennych dla OD i straży obozowej oraz dla wybranych grup Żydów.
682.1943-00-00 -
0000-00-00
Firmy dbają o to by w nagrodę za dobrze wykonywaną pracę robotnicy żydowscy dostawiali dodatkowe przydziały żywnościowe.
683.1943-00-00 -
0000-00-00
Właściciel Emailarenfabrik dopłaca z własnych funduszy po 50gr dziennie dla każdego żydowskiego pracownika.
684.1943-00-00 -
0000-00-00
Dyrektorzy Kabelwerk decydują się przeznaczyć pewną kwotę jako stały zasiłek na zakup produktów dla kuchni żydowskiej w fabryce. Mają jednak problem ze znalezieniem sposobu księgowania tych kwot.
685.1943-00-00 -
0000-00-00
Pomoc żywnościowa JUSu jest zwykle ograniczona do pewnej kategorii robotników obozów.
686.1943-00-00 -
0000-00-00
JUS daje przede wszystkim przydziały dla: chorych, rekonwalescentów, niedożywionych, dzieci, młodzieży. Kilkakrotnie zdarza się, że przydziały otrzymuje cały obóz.
687.1943-00-00 -
0000-00-00
Obóz na Jerozolimskiej dostaje od JUS kilka tysięcy kilogramów chleba tygodniowo.
688.1943-00-00 -
0000-00-00
Polskie piekarnie cierpią na brak pracowników.
689.1943-00-00 -
0000-00-00
Chleb dla JUS wypiekają 3 piekarnie.
690.1943-00-00 -
0000-00-00
MCK pierwszym transporcie przesyła środki wzmacniające: mleko skondensowane, Navitol-Malt, Navitol-Oil.
691.1943-00-00 -
0000-00-00
JUS propaguje stosowanie Navitol-Oilu u dzieci, młodzieży, rekonwalescentów, niedożywionych.
692.1943-00-00 -
0000-00-00
MCK przesyła dla JUS: mleko w proszku ( Guigoz, Lactissa), Ovomaltinę, ekstrakt słodowy.
693.1943-00-00 -
0000-00-00
Do używanych środków wzmacniających należą preparaty cebionowe:Redoxon, Ferro-Redoxon, Ferro-Phitin.
694.1943-00-00 -
0000-00-00
Leki, których nie można dostać na rynku JUS pozyskuje z transportów MCK dla ludności nieniemieckiej oraz z Ose genewskiego.
695.1943-00-00 -
0000-00-00
Na wolnym rynku jedna tabletka Cibazolu kosztuje 4 do 5 złotych.
696.1943-00-00 -
0000-00-00
JUS stara się nawiązywać kontakty osobiste z obozami.
697.1943-00-00 -
0000-00-00
Weichert jako jedyny z JUSu ma możliwość swobodnego poruszania się, więc w miarę możliwości stara się wizytować obozy.
698.1943-00-00 -
0000-00-00
Weichert odwiedza obóz na Jerozolimskiej 2 razy w tygodniu, obozy pod Krakowem raz w tygodniu, lub raz na 2 tygodnie.Podczas wizyt rozmawia z lekarzami, ODmanami, robotnikami.
699.1943-00-00 -
0000-00-00
W każdym obozie jest osoba odpowiedzialna wobec JUSu za rozprowadzanie darów.
700.1943-00-00 -
0000-00-00
Weichert w trakcie swoich wizyt w obozach sprawdza sprawność działania aparatu rozdawnictwa darów a także negocjuje zwiększenie, lub rozszerzenie przydziału darów.
701.1943-00-00 -
0000-00-00
Weichert bezskutecznie stara się o zezwolenie na wyjazd do obozów poza Krakowem.Jego status prawny i swoboda poruszania się poza Krakowem nie zostają uregulowane.
702.1943-00-00 -
0000-00-00
JUS uzależnia zwiększenie przydziałów od osobistego kontaktu z wydelegowanymi z obozów osobami. W ten sposób chce zachęcić obozy poza dystryktem krakowskim do przysyłania lekarzy do biura JUSu.
703.1943-00-00 -
0000-00-00
Do JUSu przyjeżdżają z obozów w dystrykcie krakowskim i radomskim lekarze żydowscy, lub żydowscy delegaci w asyście Niemców. Przyjeżdżają samochodami ciężarowymi w związku z odbiorem przydziału. Z niektórych obozów przyjeżdżają niemieccy, lub polscy funkcjonariusze.
704.1943-00-00 -
0000-00-00
W obozie wojskowym w dystrykcie lubelskim, pod nadzorem władz kierownikiem obozu jest żydowski robotnik.
705.1943-00-00 -
0000-00-00
Weichert od rana chodzi po urzędach załatwiając przydziały ( na wszystko potrzebuje zezwolenia Bezugacheine). Popołudniu odwiedza obozy, lecz jest w ciągłym telefonicznym kontakcie z biurem by w razie przyjazdu kogoś z obozu natychmiast wrócić.
706.1943-00-00 -
0000-00-00
Weichert jest często poza biurem kiedy przyjeżdżają z obozów delegaci po przydziały, czekają oni wtedy na niego i się niecierpliwią.
707.1943-00-00 -
0000-00-00
Rzmieślnicy pracujący dla Policji Bezpieczeństwa - zwani rzemieślnikami z Pomorskiej - nie pozostają w łączności z obozem na Jerozolimskiej. Podobno mogą oni wychodzić na miasto i jest ich kilkuset.
708.1943-00-00 -
0000-00-00
W spisie obozów dystryktu krakowskiego, który JUS otrzymuje od SS nie ma rzemieślników z Pomorskiej - wskazywałoby to na ich bardzo uprzywilejowaną pozycję i niepodleganie SS.
709.1943-00-00 -
0000-00-00
Sch. z Policji Bezpieczeństwa zgłasza się do JUS po leki dla zatrudnionych u niego 60 Żydów.
710.1943-00-00 -
0000-00-00
Weichert pyta Sch co się stało z pozostałymi zatrudnianymi przez Policję Bezpieczeństwa Żydami. Sch odpowiada, że nigdy nie było zatrudnionych więcej Żydów.
711.1943-00-00 -
0000-00-00
Okazuje się, że Żydzi zatrudnienie przez Sch. to nie rzemieślnicy z Pomorskiej, lecz pracownicy Sonderkommando.
712.1943-00-00 -
0000-00-00
Weichert razem z O. idzie na Policję Bezpieczeństwa, gdzie wyższy urzędnik administracyjny obiecuje porozumieć się ze zwierzchnikami rzemieślników z Pomorskiej w sprawie przydziału leków dla nich.
713.1943-00-00 -
0000-00-00
Weichert dowiaduje się, że grupa 170 rzemieślników z Pomorskiej korzysta z pomocy polskiego lekarza więziennego, ma pod dostatkiem chleba i żywności.
714.1943-00-00 -
0000-00-00
Weichert idzie się spotkać z M. w sprawie ewentualnego wyjazdu z kraju Żydów otrzymujących palestyńskie affidavity.
715.1943-00-00 -
0000-00-00
Weichert zabiega stale w BuF na przydział personelu dla JUSu, jednak BuF musi w tej sprawie czekać na decyzję władz policyjnych w Berlinie.
716.1943-00-00 -
0000-00-00
Weichert ma wrażenie, że władze berlińskie mogą tolerować istnienie żydowskiej organizacji JUS, ale nie będą chciały usankcjonować jej istnienia na piśmie.
717.1943-00-00 -
0000-00-00
JUS otrzymuje od BuF 6 pracowników (byłych członków ŻSS), jednak SS nie chce przyznać im oficjalnego przydziału.
718.1943-00-00 -
0000-00-00
Wobec braku pracowników Weichert przyciąga do pracy w JUS syna i córkę, polski aptekarz uczy ich rozdziału leków i sprawuje kontrolę nad zestawami leków.
719.1943-00-00 -
0000-00-00
Wbrew obowiązującemu zakazowi, że Żydom nie wolno zatrudniać aryjczyków, JUS otrzymuje pozwolenie na zatrudnienie polskiego aptekarza.
720.1943-00-00 -
0000-00-00
Dla JUSu pracuje aptekarz, który może poświęcić jedynie 3-4 godziny 5 razy w tygodniu. Jest to niewystarczające dla potrzeb rozdzielni leków.
721.1943-00-00 -
0000-00-00
Córka Weicherta zajmuje się rozdzielnia leków na stałe, syn Weicherta zajmuje się sekretariatem JUS ( przepisuje po niemiecku korespondencję). Żona Weicherta zajmuje się przydziałami żywności i odzieży.
722.1943-00-00 -
0000-00-00
Rodzina Weicherta pracuje od wczesnego ranka do nocy, dzięki temu w rozdawnictwie leków ani w korespondencji nie ma opóźnień i zaległości.
723.1943-00-00 -
0000-00-00
Weichert nie chce przemęczać swojej rodziny i zabiega zarówno w BuF jak i w SS o przydział dawnych pracowników.
724.1943-00-00 -
0000-00-00
Pomimo początkowych deklaracji ze strony H., że w zamian za zwolnienie polskiego aptekarza pracownik JUS zostaje zwolniony z obozu, nic takiego nie ma miejsca, gdyż zachodzą zmiany personalne w SS.
725.1943-00-00 -
0000-00-00
Weichertowi udaje się załatwić przeniesienie Hilfsteina do obozu fabrycznego Emailwerke, gdzie jest lekarzem i gdzie Weichert może pozostawać z nim w kontakcie i omawiać sprawy JUSu.
726.1943-00-00 -
0000-00-00
JUS nawiązuje kontakty z obozami w dystrykcie lubelskim, warszawskim, lwowskim, radomskim.
727.1943-00-00 -
0000-00-00
Weichert musi być osobiście przy odbiorze towaru na kolei i na poczcie. Udaje mu się wytargować w BuF przydzielenie polskiego pracownika do magazynowania i księgowania towarów.
728.1943-00-00 -
0000-00-00
Jedynym pismem w poczekali BuF jest antysemickie pismo "Służba światowa", jest ono także wysyłane do polskich i ukraińskich delegatur.
729.1943-00-00 -
0000-00-00
Weichert stara się ciągle nie stracić z trudem uzyskanego zaufania zadeklarowanego antysemity Turka.
730.1943-00-00 -
0000-00-00
Turk proponuje zredukowanie przydziału dla JUS z darów MCK dla ludności nieniemieckiej. Swoją propozycje uzasadnia dużym ubytkiem Żydów w GG.
731.1943-00-00 -
0000-00-00
Weichert uważa, że mniejsza ilość Żydów nie może być podstawą do zmniejszenia przydziałów dla nich ponieważ są w położeniu dużo gorszym niż inne narody GG. Inne narodowości dzięki przejętym żydowskim przedsiębiorstwom podniosły swoja stopę życiową.
732.1943-00-00 -
0000-00-00
Weichert opisuje jak zmieniło się położenie Żydów od 1940: zostali pomordowani, wyrugowani z życia społecznego i gospodarczego, pracują w obozach, stracili majątki.
733.1943-00-00 -
0000-00-00
JUS nie może organizować wśród Żydów zbiórek na biednych ponieważ Żydzi, którzy coś posiadali, albo stracili to podczas wysiedlenia, lub sprzedali za jedzenie, albo oszczędzają na wykupienie się z obozu.
734.1943-00-00 -
0000-00-00
Weichert czuje, że mimo, iz pomoc JUS to kropla w morzu potrzeb, to należy walczyć o każdą puszkę mleka kondensowanego.
735.1943-00-00 -
0000-00-00
Weichert proponuje by udział JUS w darach MCK dla ludności nieniemieckiej wynosił 10%. Turk odpowiada mu, że przydział będzie wynosił 2%.
736.1943-00-00 -
0000-00-00
Weichert oświadcza Turkowi, że jeśli BuF nie podniesie przydziału dla JUS, JUS będzie zmuszony zrezygnować w całości ze swojego przydziału i zabiegać jedynie o dary od żydowskich organizacji zagranicznych.Turk uważa, że może to zostać odebrane jako sabotaż.
737.1943-00-00 -
0000-00-00
RGO na polecenie BuF ma wydać JUSowi 2% leków i środków wzmacniających z drugiego transportu MCK, a 8% zostawić jako rezerwę na wypadek podniesienia przydziałów. JUS pobiera po 4% najbardziej potrzebnych leków, a innych nie pobiera wcale.
738.1943-00-00 -
0000-00-00
JUS postanawia się zwrócić do MCK za pośrednictwem NCK i RGO.
739.1943-00-00 -
0000-00-00
Heidemann, do którego zwraca się Weichert w sprawie przydziałów MCK nie jest w stanie poświęcić więcej czasu sprawom żydowskim, które wydają mu się zbyt błahe.
740.1943-00-00 -
0000-00-00
Ronikier z Tchórznickim piszą list do MCK w pełni popierający 10% przedział z darów dla JUSu.
741.1943-00-00 -
0000-00-00
Turk pyta Weicherta czy JUS ma wystarczającą ilość miejsca w magazynach ponieważ został poniesiony przydział z darów MCK do 10%.
742.1943-00-00 -
0000-00-00
BuF nakazuje RGO wydać JUSowi 8% z drugiego transportu, które wcześniej zostały zatrzymane jako rezerwa.
743.1943-00-00 -
0000-00-00
Zdarza się, że prezes Rady nastawi jedną władzę niemiecką przeciwko drugiej, co zawsze kończy się dla niego tragicznie.
744.1943-00-00 -
0000-00-00
JUS o wszelkich swoich posunięciach informuje zarówno BuF oraz SS, a także je nawzajem o swoich stanowiskach.
745.1943-00-00 -
0000-00-00
JUS prosi BuF o poparcie wniosku do Urzędu Telefonicznego o wznowienie jednej z dawnych linii telefonicznych ŻSS.
746.1943-00-00 -
0000-00-00
Żeby uruchomić połączenie telefoniczne należy złożyć zaświadczenie o ważności wojennej ubiegającej się o zezwolenie instytucji.
747.1943-00-00 -
0000-00-00
Turk i Weirauch mówią, że : zwycięstwo Niemiec nie jest zależne od telefony JUSu, i odmawiają przyznania zezwolenia na linię telefoniczną.
748.1943-00-00 -
0000-00-00
Turk pozwala Weichertowi skontaktować się z H w sprawie przydzielenia telefony dla JUSu.
749.1943-00-00 -
0000-00-00
H zaświadcza ważność wojenną JUS i JUS otrzymuje linię telefoniczna z dawnym numerem ŻSS.
750.1943-00-00 -
0000-00-00
Turk ma żal do Weicherta, że zgłosił się on do SS o przydzielenie linii telefonicznej po wcześniejszej odmowie BuF.
751.1943-00-00 -
0000-00-00
Pokwitowanie otrzymania darów od organizacji międzynarodowych JUS musi przesyłać bezpośrednio do tych organizacji.
752.1943-00-00 -
0000-00-00
Przesyłki przychodzące za pośrednictwem MCK ( wszystkie przesyłki kolejowe) JUS musi kwitować w 6 egzemplarzach przesyłanych za pośrednictwem NCK.
753.1943-00-00 -
0000-00-00
Podczas gdy JUS nie istnieje a ŻSS jeszcze nie powstało przychodzi: duży transport z MCK, transport leków z Ose, transport papierowych środków opatrunkowych, paczki z herbatą, kawą, sardynkami, 11000 zł. w gotówce od Komitetu Pomocy w Sztokholmie.
754.1943-00-00 -
0000-00-00
Przed powstaniem JUS : BuF przejmuje przychodzącą gotówkę i paczki pocztowe, RGO przejmuje transport leków z MCK, SS przejmuje transport leków z Ose. Zarówno BuF jak i RGO oddają przejęte dary po powstaniu JUS, SS darów ani pokwitowań nie oddaje.
755.1943-00-00 -
0000-00-00
BuF zapewnia, że SS rozprowadziło po obozach pracy dla Żydów leki przejęte w trakcie zawieszenia działalności JUSu.
756.1943-00-00 -
0000-00-00
S zostaje wydelegowany jako mediator pomiędzy JUS a SS w sprawie pokwitowań za leki przejęte przez SS.
757.1943-00-00 -
0000-00-00
Weichert nie wierzy, że SS rozdało wszystkie przejęte leki, proponuje więc by SS oddało JUSowi część leków w naturze, a za część oddało inne leki na wymianę. W pokwitowaniu dla organizacji zagranicznej miało być to opisane.
758.1943-00-00 -
0000-00-00
S. oświadcza Weichertowi, że SS nie może znaleźć placówki, która gotowa byłaby oddać część leków dla JUSu.
759.1943-00-00 -
0000-00-00
NCK domaga się od JUS pokwitowania dla MCK za leki przejęte przez SS.
760.1943-00-00 -
0000-00-00
Hilfstein i Tisch uważają, że należy podpisać pokwitowanie za leki przejęte przez SS i nie przeciągać struny.
761.1943-00-00 -
0000-00-00
Weichert nie chce podpisać pokwitowania za leki przejęte przez SS ponieważ obawia się precedensu.
762.1943-00-00 -
0000-00-00
2 mężczyzn ze Składnicy Sanitarnej Waffen SS przyjeżdża obejrzeć rozdzielnię leków JUSu.
763.1943-00-00 -
0000-00-00
B. mówi, że leki przejęte przez SS rozdzielił dla obozów pracy dla Żydów dystryktów krakowskiego, warszawskiego, lubelskiego, lwowskiego.
764.1943-00-00 -
0000-00-00
B oferuje oddanie środków opatrunkowych, lekarstw na wymianę a część darów z przejętego przez SS transportu oddaje w naturze.
765.1943-00-00 -
0000-00-00
JUS przejmuje statut po ŻSS, więc na czele stoji prezydium ( 7 osób), działalność należy do KOPów, KOMów, delegatur. Jednak w praktyce działalność jest wykonywana centralnie, jednoosobowo.
766.1943-00-00 -
0000-00-00
Działalność JUS nie opiera się na żadnej pisemnej podstawie prawnej.
767.1943-00-00 -
0000-00-00
Weichert jest przyjmowany na spotkaniach roboczych w BuF 1-2 razy w tygodniu.
768.1943-00-00 -
0000-00-00
W urzędach i firmach, z którymi Weichert nie miał kontaktu podczas działania ŻSS, napotyka on opór spowodowany tylko ustnymi zaświadczeniami o działalności JUS a brakiem prawnych dokumentów.
769.1943-00-00 -
0000-00-00
Polscy właściciele i kierownicy firm nie mogą zrozumieć jak można istnienie JUSu pogodzić z polityka niemiecką wobec Żydów.
770.1943-00-00 -
0000-00-00
JUS uzyskuje zgodę BuF na dostarczanie większej ilości chleba do obozu na Jerozolimskiej.
771.1943-00-00 -
0000-00-00
JUS zwraca się do BuF, SS, Policji Bezpieczeństwa i Hirscha o wydanie spisu Żydów zagranicznych zamieszkałych w Krakowie w celu pociągnięcia ich do dobrowolnych składek na rzecz JUSu.
772.1943-00-00 -
0000-00-00
Część zagranicznych Żydów, mieszkających poza gettem, wspiera swoich znajomych w obozie, lecz na rzecz ogólnej opieki społecznej - JUS- nie wpłacają nic.
773.1943-00-00 -
0000-00-00
Spis zagranicznych Żydów obejmuje ok100 przeważnie poddanych: węgierskich, słowackich, rumuńskich, tureckich i państw Ameryki Południowej.
774.1943-00-00 -
0000-00-00
JUS chce wysłać do zagranicznych Żydów zaproszenie do biura JUS i namówić ich do dobrowolnego opodatkowania się na rzecz robotników z obozu przy Jerozolimskiej.
775.1943-00-00 -
0000-00-00
JUS jest upoważniony przez władze do przymusowego opodatkowywania Żydów będących na wolności.
776.1943-00-00 -
0000-00-00
Hilfstein przeglądając listę zagranicznych Żydów mówi, że część z nich opuściła już Kraków, nie zawiadamiając policji, część zmieniła adresy i trudno będzie do nich dotrzeć, część to biedacy i osoby aspołeczne.
777.1943-00-00 -
0000-00-00
2 węgierskich Żydów do czasu swojego wyjazdu zakupuje czasem chleb dla JUSu.
778.1943-00-00 -
0000-00-00
Kilku pozostawionych w Krakowie ODmanów, ma podobno na podstawie wystawionych im papierów wyjechać za granicę.
779.1943-00-00 -
0000-00-00
ODmani pozostawieni w Krakowie przekazują 2-3 razy w tygodniu chleb do obozu dla swoich rodzin ( według listy), 10% z każdego transportu muszą przeznaczyć do ogólnego rozdziału.
780.1943-00-00 -
0000-00-00
Firma Madritsch wysyła codziennie do obozu kilkaset chlebów po 2kg., dla swoich pracowników.
781.1943-00-00 -
0000-00-00
Pośrednicy kupują u piekarzy chleb po 11zł. i sprzedają go firmie Madritsch za 15-16zł.
782.1943-00-00 -
0000-00-00
W obozie na Jerozolimskiej jest 1500 Polaków.
783.1943-00-00 -
0000-00-00
JUS stara się w RGO o przydział chleba dla Polaków z Jerozolimskiej. RGO przysyła codziennie 3000kg chleba, po 2 kg. chleba, dla każdego Polaka.
784.1943-00-00 -
0000-00-00
JUS stara się by obóz dostawał stale 2000kg. chleba dziennie.
785.1943-00-00 -
0000-00-00
Polski piekarz, właściciel 2 piekarni zgadza się wypiekać dla JUS 2000kg. chlebów dziennie, jednak w ostatnim momencie wycofuje się z interesu.
786.1943-00-00 -
0000-00-00
Piekarz Gądek obawia się, że Weichert, jako Żyd, który chodzi bez opaski, poza obozem jest kapusiem i nie chce piec chlebów dla JUSu.
787.1943-00-00 -
0000-00-00
Vmann, skrót od Vertrauensmann, czyli konfident.
788.1943-00-00 -
0000-00-00
Zdrojewski uważa, że Weichert jest konfidentem niemieckim.
789.1943-00-00 -
0000-00-00
Weichert i jego rodzina otrzymują od SS zaświadczenia upoważniające do swobodnego poruszania się po Krakowie i zwalniające z noszenia opaski.
790.1943-00-00 -
0000-00-00
Godzina policyjna w Krakowie obowiązuje od 20 do 5. Dyrektor Policji wydaje odnawialne co miesiąc przepustki nocne. Weichert ma przepustkę nocną.
791.1943-00-00 -
0000-00-00
Kilkakrotnie w odwecie za napad na osoby na służbie niemieckiej, godzina policyjna przesuwana jest z 20 na 18.
792.1943-00-00 -
0000-00-00
Weichert dostaje od H pismo, które głosi, że jeśli zostanie Weichert spotkany po godzinie policyjnej to patrol, który go spotka ma napisać pismo z godziną i miejscem spotkania i wysłać do SS.
793.1943-00-00 -
0000-00-00
Pomimo, iż Weichert wielokrotnie wraca po godzinie policyjnej, nigdy nie zostaje zatrzymany przez patrol.
794.1943-00-00 -
0000-00-00
Weichert zwraca uwagę H, że nieposiadając dokumentu stwierdzającego jego stan prawny nie może się zameldować na policji, wynająć mieszkania etc.
795.1943-00-00 -
0000-00-00
W BuF zdania na temat przebywania Weicherta poza obozem są podzielone, część urzędników uważa, że mógłby on pełnić swoje obowiązki z kancelarii obozu na Jerozolimskiej.
796.1943-00-00 -
0000-00-00
JUS nie mógłby działać z obozu na Jerozolimskiej ponieważ nikomu z obozu poza zarządem nie wolno działać na zewnątrz, przyjmować i wysyłać korespondencję, zakupować towarów, zawierać umów, wypłacać i wypłacać pieniędzy.
797.1943-00-00 -
0000-00-00
Często firmy i placówki niemieckie rezygnują z zamówień w warsztatach obozowych żeby nie zabiegać o przepustki, zezwolenia i i nie narażać się na inne formalne utrudnienia.
798.1943-00-00 -
0000-00-00
Gdyby JUS działał na terenie obozu rozdział darów byłby niesprawiedliwy i inne obozy dostawałyby produkty gorszej jakości i mniej potrzebne.
799.1943-00-00 -
0000-00-00
Komendant obozu strzeże bardzo uważnie by nikt z obozu nie kontaktował się z żadną władzą zewnętrzną.
800.1943-00-00 -
0000-00-00
H mówi Weichertowi, że prędzej czy później trafi on do obozu.
801.1943-00-00 -
0000-00-00
Weichert obawia się, że trafi do obozu. Gdy nie wraca z pracy po godzinie policyjnej jego rodzina umiera ze strachu, że został siłą zatrzymany w obozie.
802.1943-00-00 -
0000-00-00
Odwiedzając obóz Weichert spędza tam ok 4-5 godzin, razem z dojazdem z Krakowa zajmuje mu to 6 godzin.
803.1943-00-00 -
0000-00-00
W obozie kilkakrotnie pojawiają się plotki, że Weichert został rozstrzelany, lub przewieziony do obozu razem z ODmanami.
804.1943-00-00 -
0000-00-00
Weichert czeka na komendanta obozu w końcu kiedy udaje mu się z nim porozmawiać ma stać, a komendant trzyma 2 wielkie psy.
805.1943-00-00 -
0000-00-00
Weichert ma prawo rozmawiać z nimieckimi funkcjonariuszami obozowymi i przychodzenia do obozu bez przepustki, po obozie jednak wolno mu się poruszać jedynie w asyście ODmana.
806.1943-00-00 -
0000-00-00
Dyżurny najpierw wyprowadza z gabinetu komendanta 4 wielkie psy a dopiero później pozwala Weichertowi wejść. Rozmowa Weicherta z komendantem trwa 15 minut.
807.1943-00-00 -
0000-00-00
Komendant ma zwyczaj załatwiania wszelkich spraw spacerując po obozie.
808.1943-00-00 -
0000-00-00
Weichert zawsze odczuwa lęk kiedy rozmawia z komendantem obozu, pomimo, iż przed wojną i w czasie wojny miał w wielu trudnych sprawach kontakt z różnymi urzędnikami.
809.1943-00-00 -
0000-00-00
Komendant obozu zwalnia Weicherta z obowiązkowej asysty ODmana w trakcie chodzenia po obozie. Później o tym zapomina i widząc Weicherta samego robi awanturę wartownikowi, że nie przydzielił mu asysty.
810.1943-00-00 -
0000-00-00
Komendant w sprawach JUSu idzie na dalekie ustępstwa: pozwala wyjeżdżać wozom po dary 2-3 razy w tygodniu, pozwala na korzystanie z wozów obozowych przy przewożeniu darów do JUSu, zwalnia łącznika JUSowego z innych prac w obozie.
811.1943-00-00 -
0000-00-00
Niemieccy funkcjonariusze, nawet tacy, który biją i dręczą robotników obozowych, odnoszą się do Weicherta życzliwie.
812.1943-00-00 -
0000-00-00
Kiedy robotnicy z Jerozolimskiej są masowo wysyłani do obozów w dystrykcie radomskim, komendant żeby uniknąć wyludnienia i likwidacji obozu oddaje warsztaty obozowe DAW.
813.1943-00-00 -
0000-00-00
DAW płaci SS za żydowskiego robotnika 3zł, podczas gdy inne firmy płaca po 6 zł.
814.1943-00-00 -
0000-00-00
Mohwinkel mówi Weichertowi, że u niego w obozie ma nosić opaskę na ramieniu.
815.1943-00-00 -
0000-00-00
Mohwinkel widząc Weicherta bez opaski chwyta go za krawat i zaczyna jego górną szczęką uderzać o dolną. Później Mohwinkel zabiera Weichertowi zaświadczenie upoważniające do swobodnego poruszania się.
816.1943-00-00 -
0000-00-00
K. nakazuje Mohwinklowi oddać zaświadczenie Weichertowi.
817.1943-00-00 -
0000-00-00
Kiedy przychodzą paczki z Portugalii, urzędniczka pocztowa wkłada je do skrytki JUSu, urzędnik BuF dzwoni do Weicherta, że może on odebrać przesyłki.
818.1943-00-00 -
0000-00-00
Kierownik poczty krzyczy na Weicherta, że żydowskie paczki zabierają mu miejsce, że on nie chce ich pilnować, że Żydzi dostają paczki sardynek a dla Niemców nie ma mięsa. Kierownik oskarża, że Weichert zamierza się na niego laską.
819.1943-00-00 -
0000-00-00
Urzędnikiem pocztowym, jest Niemiec z Bukowiny, który od 40 lat pracuje na poczcie w Krakowie. Podczas wojny stracił jedynego syna pastora ewangelickiego.
820.1943-00-00 -
0000-00-00
K odwiedza często dawne getto, wiedziony tam czy to pięknymi wspomnieniami czy wyrzutami sumienia. Spotkawszy raz Weicherta wita go słowami: To Pan jeszcze żyje?!
821.1943-00-00 -
0000-00-00
Marian Toporowski odwołuje się do Raportu Delegatury Rządu w sprawie prześladowań Żydów w 1943 roku. Na podstawie obfitego materiału zebranego przez BIP (Wolumski), broszur, m.in. relacja prof. Małowska.
822.1943-00-00 -
0000-00-00
Stachórska zmarła nagle w tramwaju, jadąc z żywnością w towarzystwie „Danki”.
823.1943-00-00 -
0000-00-00
Wspólne przeżycia i tragiczna śmierć ukochanych zbliżyły jeszcze bardziej Stanisławę Dębowską i Dorotę Miler. Wspomnienia przeżytych tragicznie chwil złączyły ich na dozgonną przyjaźń.
824.1943-00-00 -
0000-00-00
Zaczynało być zimno i Henryka Filipkowska dawała dzieciom ukrywającym się w Kolonii Staszica ciepłe rzeczy na noc, które rano jej odnoszono.
825.1943-00-00 -
0000-00-00
Pewnego razu najmłodszy dzieciak przyszedł do Henryki Filipkowskiej i zaczął płakać, że jest ogłoszenie, że kto da Żydom jeść będzie rozstrzelany.
826.1943-00-00 -
0000-00-00
Kiedy stało się jasne, że Niemcy zlikwidują całe getto, Genia Troman zwróciła się do Ireny Kucharzak z prośbą o wynajęcie mieszkania i urządzenie skrytki dla kilku osób.
827.1943-00-00 -
0000-00-00
Kolejny punkt kontaktowy Ireny Kucharzak z Tadeuszem Bednarczykiem znajdował się na ul. Chłodnej 6.
828.1943-00-00 -
0000-00-00
Sytuacja w domu jest trudna to wytrzymania. Lydii i chłopców cały czas nie ma. Janina nie ma co robić. Czyta, więc leżące w domu modlitwy i biblię. Postanawia zostać katoliczką. Religia katolicka fascynowała ją od dzieciństwa. Sama wychowała się w domu bez religii.
829.1943-00-00 -
0000-00-00
Eric znowu przyjeżdża, tym razem z chłopcami. Przynosi wieści o ojcu, dostał od niego parę listów. Pisze, że ukrywa się w małym miasteczku, w jakiejś piwnicy. Chorował na zapalenie płuc, ale już się czuje lepiej, W każdym liście pyta o Celię. Czy jest z nimi? Eric nie umie odpowiedzieć na to pytanie, gdzie jest Celia i szybko zmienia temat. Janina nigdy nie miała wątpliwości, że jej rodzice żyją i teraz zaczyna się zamartwiać. Gdzie jest jej matka? Nazwa miasta, z którego pisze ojciec jest niepokojąco blisko jednego z największych obozów koncentracyjnych. Czy ojciec na pewno pisze z miasteczka?
830.1943-00-00 -
0000-00-00
Siostra Margaret podejrzewa, że Janina może nie mieć chrztu, że jej rodzice mogli być innego wyznania niż katolickie. Każe Janinie wypytać o to Erica ( który rzekomo jest jej wujkiem). Inaczej nie będzie mogła przystąpić do komunii.
831.1943-00-00 -
0000-00-00
Do grupy dołącza nowa dziewczyna. Starsze uczennice robią z niej kozła ofiarnego. Używają wobec niej przemocy i wymyślają różne tortury - prowadzą ją na smyczy, każą jej klęczeć z rękoma w górze, aż do zemdlenia, popychają ją i biją.
832.1943-00-00 -
0000-00-00
Władysław Świętochowski - za namową teścia, Józefa Pera - przyjmuje do siebie dwie Żydówki, znajome teścia, Malwinę i Bronisławę Grosbard.
833.1943-00-00 -
0000-00-00
Rodzinie pani Frenkel udało się uciec z getta lwowskiego i po przybyciu do Warszawy ukrywali się u Elżbiety Szapiro, aż do załatwienia sobie innego schronienia.
834.1943-00-00 -
0000-00-00
Pani Mendys, siostra Frenkla, zwróciła się z prośbą do Elżbiety Szapiro o pomoc w przewiezieniu jej matki z resztą rodziny z getta lwowskiego. Elżbiecie udało się wydostać tylko matkę.
835.1943-00-00 -
0000-00-00
Po likwidacji getta Elżbieta Szapiro zaczęła być codziennie szantażowana. Pewnego dnia przyszła do niej elegancko ubrana kobieta i oświadczyła, że wie, iż przechowuje ona Żydów, w tym swojego męża, nie chce ona jej zrobić krzywdy, więc prosi aby Elżbieta poszła do baru i złożyła opłatę, a będzie wolna.
836.1943-00-00 -
0000-00-00
Z prośbą o ukrycie przez tydzień swoich rodziców zwrócił się do Elżbiety Szapiro pan Feldmanow. Musiała mu odmówić, gdyż szantażyści przychodzili do niej codziennie, a ona nie chciała narażać nikogo na niebezpieczeństwo.
837.1943-00-00 -
0000-00-00
Po otrzymaniu kenkarty Tadeusz Romański otrzymał polecenie, aby starał się przedostać na stronę aryjską z grupą Żydów tam pracujących. Gdy mu się to udało, znalazł się u pani Zielkowskiej zamieszkałej przy ul. Długiej 37, gdzie przebywał kilka miesięcy.
838.1943-00-00 -
0000-00-00
Gdy sąsiedzi pani Zielkowskiej zaczęli podejrzewać, że ukrywa ona Żyda, Tadeusz Romański musiał się stamtąd wyprowadzić. Postanowiono wtedy, że będzie się ukrywał w mieszkaniu córki pani Zielkowskiej. Na żądanie pani Zielkowskiej Tadeusz ochrzcił się i poślubił jej córkę.
839.1943-00-00 -
0000-00-00
W konspiracyjnym gimnazjum i liceum przy ul. Jasnej 10 u Jana Michała Langiewicza ukrywało się ośmioro Żydów, m.in. Krystyna Świerczyńska, Marek z żoną Lolą, Jadzia Hurkowska, małżeństwo Rowińskich, Felka.
840.1943-00-00 -
0000-00-00
W szkole przy ul. Jasnej 10 również dyrektor Jędraszko pomagał Żydom. Przychodziła do niego przez pewien czas młoda kobieta z 4 letnim synkiem, która po zapoznaniu z profesorem Langiewiczem została przeniesiona w bezpieczne miejsce.
841.1943-00-00 -
0000-00-00
Halina Bełchatowska i jej mąż Boruch Szpigiel ukrywali się (przez długi czas) w mieszkaniu Władysława Świętochowskiego.
842.1943-00-00 -
0000-00-00
Irena Szultz zgłosiła się do Wincentego Ferstera o pomoc w wyrobieniu fałszywych dokumentów i opiekę dla rodziny redaktor Mirosławy Parzyńskiej.
843.1943-00-00 -
0000-00-00
Matka Mirosławy Parzyńskiej, ukrywająca się jako Teofilia Doragostajska, została przewieziona karetką sanitarną pod opieką Ireny Schultz, do kliniki reumatologicznej przy ul. Oczki.
844.1943-00-00 -
0000-00-00
Ciotkę pani Mirosławy Parzyńskiej Irena Schultz umieściła w Zakładzie Św. Franciszka Salezego przy ul. Solec 36.
845.1943-00-00 -
0000-00-00
Pan Azkin z bratem zamieszkał u przyjaciela Grosińskich, pana Reida. Jednakże nie było to bezpieczne miejsce, gdyż pan Reid prowadził tajne ćwiczenia wojskowe.
846.1943-00-00 -
0000-00-00
Pewnego dnia pani Grosińska otrzymała telefon od swojej bratowej, która pracowała w teatrze wraz z panem Reidem. Ostrzegła ona, że Gestapo zatrzymało pana Reida i trzeba natychmiast zawiadomić Azkina i jego brata. Agnieszka Wróbel mimo wielkich obaw przed spotkaniem Niemców, poszła ratować braci pani Grosińskiej.
847.1943-00-00 -
0000-00-00
Z Lwowa do Warszawy przyjechał do pani Grosińskiej pewien pan, który powołując się na wspólnych znajomych prosił o możliwość zamieszkania na pewien czas u niej. Nie było jednak u niej bezpiecznie. Agnieszka Wróbel zaprowadziła go więc do swoich znajomych kolejarzy prosząc ich, aby go na krótki czas przyjęli. Po dwóch miesiącach musiał się wyprowadzić z powodu szantażów ze strony sąsiadów.
848.1943-01-00 -
0000-00-00
Sophie jest chora i musi zostać w łóżku przez dwa tygodnie. Może odpocząć od trudu pracy w fabryce. Jej mąż snuje plany o ucieczce z getta.
849.1943-01-00 -
0000-00-00
Na ulicy Nowiniarskiej 16 Karol Wierzbicki wraz z żoną ukrywali żonę Binema Motyla po jej przejściu na stronę aryjską. W ich mieszkaniu schronienie znajdowało wielu Żydów, dla których był to pierwszy punkt zaczepienia po przekroczeniu murów getta.
850.1943-01-00 -
0000-00-00
Wyciąganie z getta Józefa Gitler-Barskiego - przykład rozmów telefonicznch z gettem w tamtych dniach. Gdy po kilku dniach ostateczna akcja wysiedlania getta została zahamowana zaczęło się wyciganie ludzi. Piewrsza wyszła żona z córką, potem on sam. Adres gdzie miała się zgłosić żona podał mu Adolf Berman następującym sposobem (przez telefon). Była to ulica Wileńska. A więc :-Czy pamięta pan Szalita i miasto, gdzie pracował (Wilno)? Niech Celina [Gitler] tam się wybierze! On zrozumiał od razu i powiedział:-To ma coś wspólnego ze stolicą Czechosłowacji, prawda (Praga)?
851.1943-01-00 -
0000-00-00
W połowie stycznia 1943 r. przyszedł do nas, do bazy bojowników Droru na ul. Zamenhofa.
852.1943-01-00 -
0000-00-00
Henryk G. miał być włączony do przygotowań do zbrojnego oporu w getcie.
853.1943-01-00 -
0000-00-00
W styczniu Henryk G. ukrywający się po stronie aryjskiej, ostatni raz odwiedził getto. Zabrał resztę tego co mógł zabrać i przeniósł się ostatecznie na stronę polską.
854.1943-01-00 -
0000-00-00
Niemcy ponownie rozpoczęli łapanki w getcie i wywożenie Żydów do Treblinki.
855.1943-01-00 -
0000-00-00
Żydzi są przesiedlani do obozu w Płaszowie pomimo, iż budowa nie jest jeszcze ukończona, brakuje światła, wody, latryn, kuchni, budynki są nie opalane.
856.1943-01-00 -
0000-00-00
Rada ulega naciskom firm niemieckich i zmienia kolejność przesiedleń do Płaszowa - ZFH i Julius Madritsch mają obietnicę, iż ich pracownicy będą przenoszeni do obozu na samym końcu.
857.1943-01-00 -
0000-00-00
Chorzy pracownicy przenoszeni do obozu w Płaszowie otrzymują od lekarzy odroczenia i powracają do swoich mieszkań w krakowskim getcie.
858.1943-01-00 -
0000-00-00
Do obozu w Płaszowie mają się przenieść tylko mieszkańcy getta A - pracujący Żydzi.
859.1943-01-00 -
0000-00-00
Gutter uzyskuje odroczenie przeniesienia do obozu w Płaszowie o 3 tygodnie.
860.1943-01-00 -
0000-00-00
Fabryki, których pracownicy zostali już przesiedleni do Płaszowa uzyskują pozwolenie na przeniesienie ich do baraków na terenach fabryk.
861.1943-01-00 -
0000-00-00
Przy budowaniu baraków mieszkalnych na terenach fabrycznych pracują żydowscy pracownicy fabryk w godzinach nadliczbowych, bez wynagrodzenia.
862.1943-01-00 -
0000-00-00
Dzięki rozmieszczenia pracowników fabryk w barakach na terenie fabryki zaoszczędzono czas godzinnego ( a zimą dwugodzinnego) marszu, straconych godzin podczas czekania na zbiórkę i apelu. Ponad to w przyfabrycznych osiedlach są kuchnie i sklepy.
863.1943-01-00 -
0000-00-00
Bogatsi z pracujących w fabrykach oferują pokrycie kosztów budowy przyfabrycznych baraków, jednak nie spotyka się to z akceptacją.
864.1943-01-00 -
1942-01-00
W szopie szczotkarzy funkcjonuje nielegalny telefon, który zakłada się na kilka dni, potem likwiduje i zakłada w innym miejscu szopu. Można było z tego telefonu dzwonić na aryjską stronę.
865.1943-01-00 -
1942-01-00
W styczniu 1943 roku pojawiła się plotka, jako że władze niemieckie zażądały, by przenieść szopy z getta warszawskiego do Poniatówka, gdzieś tam w Lubelskim.
866.1943-01-00 -
1942-01-00
Po zaskakująco zwycięskim starciu z Niemcami w punkcie na Zamenhofa grupa bojowców udała się do zaimprowizowanej bazy na Muranowskiej 44. Po przybyciu na miejsce rozdzielili się i zajęli pozycje w nieznanych mieszkaniach i na schodach. Szans na odpoczynek nie było, bo i tutaj dotarli Niemcy. Zupełnie nie spodziewali się ataku uzbrojonych Żydów i dzięki temu bojowcy zaliczyli kolejne zwycięstwo.
867.1943-01-14 -
Niemcy rozsierdzeni niepowodzeniami frontowymi i okazywaną z tego powodu radością społeczeństwa polskiego rozpoczęli łapanki w całej Warszawie. Miała trwać bez przerwy trzy dni. Dużo aryjczyków schroniło się do getta. W tych ciężkich dniach doszło jeszcze do jednego więcej paradoksu; opaska żydowska,najgroźniejsze piętno stała się raptem znakiem ochronnym, asekuracją, Żydów bowiem nie łapano
868.1943-01-15 -
Po naciskach Adlera na przyspieszenie prac przy budowie schronu, zostają ukończone prace murarskie, lecz nie funkcjonuje jeszcze cała zaplanowana przez Adlera instalacja.
869.1943-01-15 -
Napiecie w getcie sięga zenitu. Warszawę wizytuje wysoki niemiecki urzędnik prawdopodobnie sam Himmler. Po gettcie szerzy się plotka o likwidacji. Pracownicy Rady zostają wezwani do władz niemieckich na spotkanie, jego ywniki zostają zachowane w kompletnej tajemnicy, lecz pracownicy Rady nie mają szczęśliwych wyrazów twarzy.
870.1943-01-17 -
Wieczorem 17-01-43 oblano kwasem niemieckiego Werkschutza (strażnika) w zakładach meblowych Hellmanna.
871.1943-01-17 -
Straże zaaresztowały Zandmana - młodego pracownika warsztatów meblowych i członka Żydowskiej Organizacji Bojowej. Znaleźli przy nim butelkę kwasu i mieli go wydać w ręce Gestapo. W tym momencie zamaskowana grupa pod przewodnictwem Mordechaja Anielewicza , w niej Gabriel Frishdorf i Boruch Spiegiel, weszła do warsztatu. Związali straże, zniszczyli ich raport i wyszli z Zandmanem, ostrzegając strażników, żeby nie ruszali się przez 15 minut.
872.1943-01-17 -
Przez cały dzień długie sznury ciężarówek przewożą Aryjczyków do slekcji, jadą w stronę więzienia na Pawiaku.
873.1943-01-17 -
Adler po godzinach swojej służby spotyka się z Trokenheimem i Schipperem by zastanowić się jak ratować książki po osobach wysiedlonych.
874.1943-01-17 -
Wieczór Adler spędza z Lolą, która została wezwana do dużego getta do chorego dziecka w rejonie szopu szczotkarzy. Jest zbyt późno żeby wracać więc od niedzielnej nocy do poniedziałku zostaje na Miłej.
875.1943-01-18 -
18 stycznia 1943 rozpoczyna się druga akcja. Trwała ona ,,tylko" cztery dni. Zniszczyła całkowicie życie pozostałych w getcie ludzi. Nikt nie wierzy obiecankom hitlerowców, nikt nie idzie z własnej woli, idą tylko ludzie wyciągnięci siłą z bunkrów.Jest około 6-7 tysięcy zabitych na miejscu lub wyprowadzonych z bunkrów.Ale są pierwsze próby sprzeciwu, pierwsze trupy Niemców, którzy padli od żydowskich kul. Po drugiej akcji nie było już śladu zorganizowanego życia w getcie. Jedynym wyjściem dla pozostałych przy życiu był bunkier lub strona aryjska
876.1943-01-18 -
Lewinsom zakłada czapkę funkcjonariusza S.P i wychodzi ze schronu na rekonesans.
877.1943-01-18 -
Adler traci w ciemności swetry,które przyniósł, bardzo marznie a szczególnie w nogi.
878.1943-01-18 -
Milejkowski został złapany w łapance na Kupieckiej. W tym samym czasie złapano jego syna.
879.1943-01-18 -
Wywózki - zginęło wielu działaczy społecznych mroźny, chmurny poranek poniedziałkowy , wywiezieni: wszyscy troje zażyli - jakoby - cyjankali w wagonie
880.1943-01-18 -
O 4.30 - biegnie do domu - ostrzega w ZZ - ale jej nie wierzą w domu - także zabiera męża i dziecko na teren szpitala
881.1943-01-18 -
Ukrywają się w piwnicy pod sklepem - schodzi się po drabinie wiele osób tam ulkrytych. Ona wraca jeszcze na oddział - chowa część chorych w różnych miejscach w piwnicy: 3 pomieszczenia wypełnione po brzegi ludźmi. Autorka siedzi razem w kąxcie musiało być cicho - Niemcy latali po szpitalu, dopytywali się, gdzie reszta personelu Stabholz chodził z nimi i mówił, że w domach - informował ich, co sie dzieje dzieciom ,- małe dawki morfiny sen
882.1943-01-18 -
Zabrali personel szpitala: i inne siostry
883.1943-01-18 -
Następnego dni - otoczeni chcą kryć się u sąsiadów Zelmans piętro niżej w zamaskowanej alkówce - nie ma czasu część rodziny Loni - w Białymstoku, jedna z sióstr - z mężem i dzieckiem - zabrana w czasie I akcji. Lonia - młodsza od Poli - zajmuje się starymi rodzicami, dzielna - handluje zastawiają wejście z kuchni do pokoju kredensem - pola na zewnątrz - wchodzą żandarmi - każą jej zejść ale nie idą za nią - chowa się w piwnicy. Wyjmują wszystkich z ich mieszkania. Lonia z rodzicami - schodzi do piwnicy . o 16 wraca na górę - jej rodzina żyje.
884.1943-01-18 -
4 dni w kryjówce, nie ma jedzenia koniec akcji: wujek Srulek przyszedł - przeżyli (on i ciocia Dora) na Muranowskiej ciocia Roma - zabrani wszyscy - Miła 19 - ukryci na strychu - zabrali wszystkich rozpacz po stracie dzieci - Peska i Szlamek
885.1943-01-18 -
Dom, w którym mieszka Adler zostaje otoczony- to blokada.
886.1943-01-18 -
Z rodziny zginęli : matka, 2 siostry, brat z żoną i dzieckiem, szwagier dr Lipsztadt - mieszkający na Franciszkańskiej na terenie ZZ
887.1943-01-18 -
Znowu akcja- najpierw wzięci zostali zaskoczeni placówkarze, którzy jak codzień zbierali się do pracy. Akcja o wiele brutalniejsza, chorzy i opierający się zostają natychmiast zastrzeleni. Wszyscy pozostali prowadzeni są na Umschlagplatz.
888.1943-01-18 -
Brand kieruje łapanką na ukrywających się Żydów (walczących). Zrobił selekcję w warsztatach na Sto-jerskiej, Franciszkańskiej i Wałowej (4 000 pracowników). Brand obiecał, że nie zabierze tych, którzy mają zaświadczenia o pracy. Kobiety i dzieci od razu wysłał na Umschlagplatz - między innymi żonę i córkę Lipsztejna. Lipszetjn usiłował protestować, powołując się na dane słowo. Brand powiedział, że dał słowo Żydom, a dla nich nie ma słowa honoru Niemca. Lipszetjn dołączył do swojej żony.
889.1943-01-18 -
18 stycznia Szlengel napisał wiersz Kontratak który w ciągu paru dni w odpisach obiegł całe getto
890.1943-01-18 -
Zaczęła się strzelanina. Tłum deportowanych rzucił się na niemieckich żołnierzy, walcząc rękami, nogami, zębami i łokciami. Zaczęła się bitwa. Zanim Niemcy zdali sobie sprawę z powagi sytuacji i zwiększyli swój ogień, prawie wszyscy z grupy deportowanych uciekli, znajdując schronienie w pobliskich budynkach. Martwi i ranni Niemcy i Żydzi, leżeli na ulicach.
891.1943-01-18 -
Starcie zostało wywołane przez grupę Żydowskiej Organizacji Bojowej, która znalazła się wśród deportowanych. Oddziałem dowodził Mordechaj Anielewicz. Był to pierwszy raz kiedy Żydzi stawili opór i odmówili wsiadania do wagonów.
892.1943-01-18 -
Tylko niewielu mężczyzn z ŻOB bierze udział w walkach podczas II akcji: gettu brakuje broni. Mimo to Niemcy zostają zmuszeni do przerwania wywózek. Jednak kilka tysięcy Żydów z Małego getta i warsztatów pracy trafia do transportu.
893.1943-01-18 -
Getto jest dumne ze styczniowych potyczek. Ludzie wciąż na nowo opowiadają sobie, jak zaskoczeni i przerażeni byli Niemcy. Zdają sobie sprawę, że Niemcy wrócą. ŻOB jest świadomy, że ma niewiele czasu na przygotowanie się do ostatecznej walki. Żydowska Organizacja Bojowa w wyniku styczniowych akcji zbrojnych otrzymała od Armii Krajowej pięćdziesiąt rewolwerów i pięćdziesiąt granatów. Władka uważa, że niektórzy aktywiści po aryjskiej stronie spoczęli wówczas na alurach - zamiast pozyskać więcej broni, dynamitu czy granatów.
894.1943-01-18 -
Autorka wraz z przyjaciółmi spotyka się na Górnośląskiej 3- i marzą, jak by to było dobrze gdyby sami mogli robić granaty. Przedsięwzięcie jest trudne: mają niewiele znajomości, możliwości są nikłe.
895.1943-01-18 -
Wszyscy kryją się do schronu, zabierając ze sobą w pośpiechu tylko to co wpadnie im pod rękę. W zupełnej ciszy schodzą do piwnicy, jednak zamaskowane wejście do kryjówki nie chce się otworzyć, Adler musi użyć tasaka, który zabrał z kuchni. Do ich grupy dołączają kolejne osoby chcące się skryć- w sumie jest ich ok.50. Osoby, które mieszkają na wyższych piętrach nie mają wystarczająco wiele czasu by zejść do kryjówki. Gdy dowiadują się o blokadzie SSmani są już na podwórzu- większość mieszkańców wyższych pięter ginie na miejscu, lub zostaje deportowana.
896.1943-01-18 -
Adler opisuje jak dostały się do schronu pozostałe osoby, nie mieszkające w jego mieszkaniu. Adler opisuje zachowanie ludzi w kryjówce- kobiety płaczą i proszą o ciągłe zapewnienia, że ich mężowie żyją, dzieci popadają w stan odrętwienia. Adler nie wiem co robić. Światło w kryjówce zostaje zreperowane i ukrywający się odkrywają na ziemi ekskrementy a także fakt że są w śród nich 3 osoby zarażone tyfusem plamistym.
897.1943-01-18 -
Słychać śmiech na korytarzu to wraca dyrektor H. a niedługo potem Teofila B.- udało im się uciec z konwojów na Umschlag.
898.1943-01-18 -
Akcja rozpoczęła się o 6 rano- placówkarze zostali przetrzymani w miejscu zbiórki pod pretekstem kontroli dokumentów, żeby nie mogli ostrzec Żydów przed blokadami. Jedynymi domami oszczędzanymi w akcji są domy pracowników S.P i Werterfassung.
899.1943-01-18 -
Niektóre domy stawiają opór przeciw Niemcoom strzelając z pistoletów. 2 Niemców jest zabitych i 11 rannych. Strzelający rekrutują się przeważnie z Haluzim- organizacji młodych szkolonych do prac rolniczych w Palestynie.
900.1943-01-18 -
Niektórym udaje się uciec ul. Niską na tereny zajmowane przez Werterfassung.
901.1943-01-18 -
Radni i najstarsi urzędnicy Gminy zostają przeniesieni na ul. Muranowską.
902.1943-01-18 -
Tego dnia zostało zabranych i wywiezionych bardzo wielu intelekualistów, radnych oraz ich rodziny.
903.1943-01-18 -
Podczas pierwszego dnia akcji ok. 3500 osób zostaje złapanych.
904.1943-01-18 -
Adler wychodzi nocą ze schronu. Idzie do swojego mieszkania żeby się umyć, przebrać, odpocząć oraz zabrać trochę jedzenia.
905.1943-01-18 -
Do schronu przychodzi bardzo wiele osób- Adler ma wrażenie, że budowniczy schronu stanowią zdecydowaną mniejszość bo oto cała dzielnica przyszła do schronu. Panuje hałas, małe dzieci płaczą, dorośli rozmawiają.
906.1943-01-18 -
Adler jest przerażony tym że może się zarazić tyfusem. Miał być zaszczepiony przecie tyfusowi, lecz lekarz został zabity.
907.1943-01-18 -
Niemiec konwojujący transport na Umschlag pyta Altera czemu podtrzymuje swego ojca. Alter tłumaczy, że jego ojciec jest ślepy- Niemiec od razu strzela do starca i nakazuje Alterowi biec. Alter nie słucha go gdyż domyśla się, że tym sposobem Niemiec chce go zabić pod pozorem ucieczki.
908.1943-01-18 -
Dzięki hojnym łapówkom Alter jest przetrrzymany na Umschlagplatz przez 24 godziny . Widzi jak najznamienitsi Żydzi ładowani są do wagonów.
909.1943-01-18 -
0000-00-00
2 żandarmów i 1 SS-man zostają zamordowani.
910.1943-01-18 -
0000-00-00
Mieszkańcy getta zostają obudzeni przez okrzyki, są otoczeni ze wszystkich stron przez strażników ukraińskich. 4000-5000 osób, to liczba ofiar tego dnia. Odmiennym zdarzeniem jest jedynie to, że tym razem ze strony żydowskiej padają strzały. Akcja jest krwawa.
911.1943-01-19 -
Znowu akcja tym razem nie ma już przerażonej i zadziwionej publiczności- wszyscy są w kryjówkach.
912.1943-01-19 -
W dzień po likwidacji Domu Sierot przy Zamenhoffa, 19-go stycznia 1943, w odwecie za wznowienie "akcji" następują pierwsze potyczki z żydowskimi bojowcami. Padają zabici i ranni. Akcja zostaje przerwana.
913.1943-01-19 -
Bluma Babic na prośbę mamy Halinki Czamarki przeprowadza się do nich, piętro niżej. Jest załamana, wstrząśnięta, nie może spać, ma myśli samobójcze. Nie może się pogodzić ze stratą dzieci i myślą, że sama je oddała do Domu Sierot. Pani Czamarka czuwa przy niej przez wiele nocy.
914.1943-01-19 -
W schronie znajduje się ok.300 osób i napływają ciągle nowe. Adler wraz z przyjaciółni postanawiają przenieść się do starego schronu.
915.1943-01-19 -
M. zabiera kilka listów Loli adresowanych do warsztatów Schulca zawierały one prośby o przysłanie po nią jednaj z firmowych ciężarówek. Chciała wrócić do Schulza ponieważ w schronie nie czuła się bezpicznie.
916.1943-01-19 -
Do schronu zostaje wprowadzona dyscyplina ludzie mają zachowywać ciszę, nie wałęsać się z kąta w kąt, nie stać w drzwiach i zachowywać zasady higieny.
917.1943-01-19 -
W domach pojawiają się złodzieje kradnący to co pozostało. Jednak nawet fakt, że tracą swoją ostatnią własność nie jest w stanie zmusić przebywających w schronie do reakcji.
918.1943-01-19 -
Wszyscy są pochowani w schronach, i niewiele osób jest złapanych tego dnia.
919.1943-01-19 -
Grabarze mają zadanie zbierania ciał z ulic, jednak nie mogą wozić ich na cmentarz ponieważ jest on poza granicami miasta.
920.1943-01-19 -
Ocalali członkowie Rady znów zmieniają siedzibę. Na rozkaz Brandta zostają aresztowani pozostali radni.
921.1943-01-19 -
SS rozpoczyna blokadę domów S.P. przestają gdy Szeryński grozi rezygnacją.
922.1943-01-19 -
Adler przenosi się do starego schronu, zabiera ze sobą tylko kilka rzeczy, gdyż większość z nich została przywłaszczona sobie przez ludzi w schronie. Rozpoczyna się urządzanie i sprawdzanie kryjówki.
923.1943-01-19 -
M. otrzymuje polecenie pojechania na aryjską stronę po ciało.
924.1943-01-20 -
Pojawiają się plotki o pierwszych próbach oporu przed Niemcami.
925.1943-01-20 -
Akcja słabnie trochę, po kolejnych próbach oporu.
926.1943-01-20 -
Listy jakie nadeszły do getta przez Czerwony Krzyż. Listy są z całego świata. Pytania o bliskich, rodziny. Te listy leżą w Gminie w styczniu 43
927.1943-01-20 -
Ustawieni w szeregi, eskortowani przez policjantów wracamy do domu, mieszkanie jest splądrowane. Zginęły jednak tylko rzeczy Gliksbergów, Szereszewskim zginął tylko plecak z ubraniami córki. Kto zabrał rzeczy? Pewnie beznumerkowi, czyli dzicy. Przychodzą znajomi którzy przeżyli. Przychodzą i odchodzą, niektórzy po dwa razy. Odnosimy wrażenie, że nie mamy już własnego mieszkania. Należy do wszystkich
928.1943-01-20 -
Dom jest przeczesywany przez Niemców, Werterfassung i zwykłych złodziei. Lila jednak cały czas nie traci nadziei, że firma Schultza przyśle po nią ciężarówkę.
929.1943-01-20 -
Adler i Lola obmyślają plan ucieczki z getta- po przeanalizowaniu wielu możliwości postanawiają przedostać się przez mur w karawanie, datę ucieczki ustalają na piątek, lub sobotę.
930.1943-01-20 -
Akcja rozpoczyna się w rejonie szopów. Szop Schultza stawia opór Niemcom strzałami z rewolwerów, 2 Niemców zostaje zabitych. W szopach zostaje złapanych 2000 osób.
931.1943-01-20 -
Kiedy J.Lewinson zapytał przewodniczącego Rady czy Adler i H. mają się zgłosić do Rady- otrzymał otpowiedź, że mają pozostać w ukryciu ponieważ Rada nie może już zapewnić im bezpieczeństwa.Lewinson spędza noc w swoim mieszkaniu a nie w kryjówce.
932.1943-01-21 -
W mieszkaniu Fabiana G. znalezione są 3 ciała.
933.1943-01-21 -
Lokatorzy ZZ - zabrani, splądrowane mieszkają na terenie szpitala
934.1943-01-21 -
Na ulicach ghetta pojawiają się auta wojskowe, Czerwony Krzyż, żołnierze w pełnym ekwipunku, opancerzenia, blachy obronne, kuchnia polowa, łącznicy na rowerachi motocyklach, sztab na placyku przed Gminą. Porządkowi otrzymują polecenie bycia w gotowości- pełnią rolę tarcz, przy wchodzeniu do budynku idą przed żandarmami. Akcja jednak nie idzie gdyż ludzie są pochowani a porządkowi coraz mniej chętni do współpracy.
935.1943-01-21 -
Niemcy chcą wykurzyć Żydów z kryjówek wysadzając w powietrze podejrzanie wyglądające piwnice i strychy. Do piwnicy wchodzą żandarmi i poszukują kryjówek- opukują ściany, przerzucają sprzęty.
936.1943-01-21 -
Do getta wkracza 610 Waffen-S.S ma ich ochraniać 250 funkcjonariuszy S.P. Przeszukują podejrzane miejsca zanim wejdą do nich Niemcy. Funkcjonariusze S.P starają się nie znajdować kryjówek.
937.1943-01-21 -
0000-00-00
Z panem P. Franciszka umówiła się, że przygotuje chłopca w ciągu dwóch dni i zadzwoni.
938.1943-01-21 -
0000-00-00
Tęgi mężczyzna, podobny do Niemca wszedł do fabryki, gdy Franciszka kończyła rozmawiać z panem P. Był to właściciel fabryki, który zrobił awanturę Żydom, że nie pracują, tylko stoją na schodach i rozmawiają.
939.1943-01-21 -
0000-00-00
Osoby, które były obecne w fabryce i zamiast pracować- rozmawiały, dyrektor kazał się ustawić na przeciwko siebie na podwórku. Obiecywał, że wszystkich odda do gestapo.
940.1943-01-21 -
0000-00-00
Dyrektor rezygnuje z postanowienia oddania ludzi gestapo, na skutek działań męża pani P. oraz jeszcze jednego mężczyzny.
941.1943-01-21 -
0000-00-00
Dyrektor fabryki nakazał spisać nazwiska osób, które przebywają w fabryce i które tu nie pracują.
942.1943-01-21 -
0000-00-00
Franciszka Grunberg wróciła do męża. Zaczęła pakować syna do wyjścia z getta.
943.1943-01-21 -
0000-00-00
Franciszka umówiła się z Ludwikiem, że następnego dnia o 3:00 spotkają się na rogu ulicy Złotej, przy biurze ekspedycyjnym.
944.1943-01-21 -
0000-00-00
Franciszka Grunberg wraz z mężem, po odjeździe samochodu z jej dzieckiem ustawia się w kolejce do telefonu, by dowiedzieć się, czy wszystko jest w porządku.
945.1943-01-21 -
0000-00-00
Spocony, przestraszony i zdenerwowany syn Franciszki Grunberg wraca do matki. Okazuje się, że samochód został zatrzymany, gdy dojechał do wachy. Ludwik pojechał.
946.1943-01-21 -
0000-00-00
Franciszka Grunberg dzwoni do pani P. z wiadomością, że syn jej nie mógł być 'dostarczony'. Za pierwszym razem pani P. nie było w domu. Po 30 minutach Franciszka wykonała kolejny telefon, tym razem udało się porozmawiać. Kobiety umówiły się na rozmowę następnego dnia.
947.1943-01-21 -
0000-00-00
Pojawiają się plotki o śmierci kilkunastu Niemców.
948.1943-01-22 -
Do szpitala - nowi chorzy w szpitalu pracują:
949.1943-01-22 -
Rozkaz Gestapo nakazujący redukcję S.P do 75 osób.
950.1943-01-22 -
Departament Zaopatrzenia ma prawo zatrudniać tylko 100 osób.
951.1943-01-22 -
Lola w towarzystwie 2 policyjnych lekarzy udaje się do Rady by zadzwonić i dowiedzieć się czegoś o losie swojego brata.
952.1943-01-22 -
Adler jedzie w karawanie do Rady i spotyka się z T.
953.1943-01-22 -
Adler uważa swoją pracę w S.P za zakończoną co ostatecznie przekonuje go do ucieczki z getta.
954.1943-01-22 -
Adler w czapce S.P i Lola przechodzą na teren małego getta. Na ul. Nowolipie jest tłum mimo, że jest zakaz poruszania się po mieście w godzinach pracy- ludność getta zwątpiła w ochronę jaką daje im praca i ignoruje rozkaz.
955.1943-01-22 -
W pokoju Loli czeka na nich bardzo wiele osób, zaimprowizowane jest przyjęcie z kiełbasą i wódką.
956.1943-01-23 -
Miało się ukazać zarządzenie ,że wszyscy pozostali mieszkańcy getta mają się przeprowadzić na parzystą stronę Niskiej i Muranowskiej. Wiele osób przeprowadziło się, lecz zarządzenie to nagle cofnięto i getto nie zostało tym razem zmniejszone
957.1943-01-23 -
Adler otrzymuje niespodziewany telefon z żądaniem by stawił się w Radzie. Adler jest ostrzeżony przed noszeniem czapki S.P dla ochrony na ulicy, ponieważ tego dnia Niemcy zastrzelili kogoś kto nosił nienależące mu się odznaki S.P.
958.1943-01-23 -
Adler otrzymuje propozycję dokonania przesiedlenia pracowników Rady na ul. Muranowską, a pracujących poza gettem na ul. Miłą- ma na to 48 godzin.
959.1943-01-24 -
Szeryński ma zniekształconą twarz po zamachu na jego życie - sąd podziemny wydał na niego wyrok z powodu jego działalności w okresie wysiedlenia. Szeryński popełnia samobójstwo połykając cyjanek.
960.1943-01-24 -
Adler przystępuje do pracy. Przydziela organizacjom budynki i ich zarządców. Adler pisze pismo do władz niemieckich i udaje mu się przesunąć termin przesiedlenia pracowników szopów i Rady o kilka niezbędnych dni.
961.1943-01-24 -
Adler odbudowuje struktury Biura Kwaterunkowego. Adlera ogarniają wątpliwości moralne czy praca w Biurze Kwaterunkowym nie jest pomaganiem Nazistom odciągnąć ludzi od schronów, które wybudowali w swoich obecnych domach.
962.1943-01-24 -
Lola w kitlu lekarskim i Adler w czapce grabarza siadają przy woźnicy karawanu i wyjeżdzają z getta.
963.1943-01-27 -
Aprowizacją ukrywających się zajmowała się Alicja. Dolary które dawali Zysermanowie sprzedawała kilku cinkciarzom , co miesiąc innemu. Robiła zakupy w kilku sklepach ,w małych ilościach w każdym aby nie wzbudzać podejrzeń
964.1943-01-27 -
Nasze życie toczyło się zwykłym trybem- śniadania, lektura gazet,obiady,rozmowy na temat sytuacji na frontach, kolacja
965.1943-01-30 -
Zostaliśmy w Miłosnej 18 miesięcy, bez wiedzy reszty mieszkańców i przypadkowych gości gospodarzy. Zajęliśmy ostatni pokój w amfiladzie. Wykopaliśmy według intruktażu Feliksa dwie skrytki w ziemi - jedną w naszym pokoju w razie nagłego alarmu, a drugą większą w kuchni przy drzwiach wejściowych. Obie się przydały, przetwaliśmy w nich trzy przypadkowe rewizje niemieckie.
966.1943-01-31 -
Mieszkanie na Chłodnej kosztuje 1000 zł- tyle płacą Żydzi
967.1943-01-31 -
Każdego wieczoru płacimy matce Zenoa za trzy obiady na następny dzień. Obiad kosztuje 35 zł. Każdego ranka matka Zenona przynosi nam bochenek chleba i pół litra mleka. Obiady musimy jadać u niej.
968.1943-02-00 -
0000-00-00
Komisarz ds. przesiedlenia szopów Schulz ustalił porządek przesiedlenia. Firma H. Brauer miała zostać przeniesiona do Przemyśla.
969.1943-02-00 -
0000-00-00
Komisarz ds. przesiedlenia szopów Schulz ustalił porządek przesiedlenia. Firma N.G. Többens miała zostać przeniesiona do Poniatowej.
970.1943-02-00 -
0000-00-00
Autorka wychodzi z getta. Matka podprowadza ją pod wyjście. Strażnik coś mówi, ale przepuszcza przez bramę. Za murami czeka już nieznajoma do tej pory opiekunka. Zabiera autorkę do siebie do mieszkania na ulicę Towarową.
971.1943-02-00 -
0000-00-00
Henryk G. jadąc na miejsce pracy między Małkinią a Gucinem był świadkiem makabrycznych scen. Przez drogę od okolic podwarszawskich do Małkini droga co kilkadziesiąt metrów usłana była nagimi trupami lub ze szczątkami odzieży. Byli to uciekinierzy z wagonów, którzy spodziewając się ratunku, ginęli od kul konwojentów lub być może ludzkich hien grasujących na tej drodze.
972.1943-02-00 -
0000-00-00
Jadąc do pracy Henryk G. widział z pociągu siedzącą na kamieniu kobietę z głową miedzy dłońmi. Pociąg przejechał, a ona ani drgnęła. Mróz był w tym czasie bardzo srogi i autor przypuszczał, że może zamarzła w tej pozycji.
973.1943-02-00 -
0000-00-00
Henryk G. w Tłuszczu był świadkiem okropnej sceny. Kierownik pociągu Niemiec zatrzymał Żyda. Wieść rozniosła się o tym po wagonie. Henryk G. wyjrzał oknem (szyb nie było) i o mało nie zetknął się oko w oko ze schwytanym. Okazało się, że dobrze go znał. Młody człowiek pochodził z Włocławka i nazywał się prawdopodobnie Wrocławski. W getcie wyrabiał lub sprzedawał wędliny. Kierownik pociągu oddał go prawdopodobnie w ręce żandarmerii, choć chodziły też pogłoski, że sam go zastrzelił.
974.1943-02-00 -
0000-00-00
Na trasie między Małkinią a Gucinem leżały trupy ludzi, którzy wyskakiwali z pociągów jadących do Treblinki. Ludzie ci byli przeważnie z selekcji wśród ludzi pracujących w szopach i na placówkach. Selekcja była nieskomplikowana. Stał esesman z policjantem i kierował jednych na lewo, drugich na prawo.
975.1943-02-00 -
0000-00-00
Po przyjeździe do Jelonek Henryk G. spotkał bardzo wzburzonego Piotrowskiego, któremu udało się jechać w pociągu w oszklonym wagonie. Piotrowski słysząc w pociągu pogłoskę, że złapano jakiegoś Żyda, był przekonany, że złapano właśnie Henryka G.
976.1943-02-00 -
0000-00-00
Weichertowi udaje się zakupić od ZFH 200 par drewniaków dla Julagu I i II.
977.1943-02-00 -
0000-00-00
Działalność JUS dla obozów pracy ma zostać wznowiona zgodnie z porozumieniem pomiędzy BuF a BdS.
978.1943-02-00 -
0000-00-00
Weichert dostaje przez ODmana zaproszenie na spotkanie w Radzie.
979.1943-02-00 -
0000-00-00
Zaproszenie od Rady na spotkanie ma zostać podpisane imieniem i nazwiskiem, co budzi podejrzenia Weicherta, ponieważ zawsze zaproszenia były ustne. Obawia się on, że Streimer chce wydostać od niego i Tischa podpisy żeby je później do czegoś użyć.
980.1943-02-00 -
0000-00-00
Weichert zostaje wezwany telefonicznie na O.D. Widzi tam K. i Spirę jak rozmawiają, po chwili Spira odsyła Weicherta i mówi, że nie jest on już potrzebny. Weichert jest pewien, że K. chciał czegoś od niego, ale Spira mu to wyperswadował.
981.1943-02-00 -
0000-00-00
Weichert dowiaduje się, że K. i Spira odpieczętowali biuro ŻSS, przeszukali biurka i opieczętowani je na powrót.
982.1943-02-00 -
0000-00-00
Weichert pyta K. czego szukał w biurze ŻSS, K. odpowiada mu w tajemnicy, że chodziło o pieczątkę ŻSS. Weichert mówi, że zaraz po likwidacji pieczątki oddał do BuF.
983.1943-02-00 -
0000-00-00
Kontakt telefoniczny Weicherta z Jaszuńskim staje się coraz rzadszy, czasem przychodzą od Jaszuńskiego listy. Weichert dowiaduje się od Wielikowskiego, że Jaszuńskiego nie ma, więcej Wielikowski nie chce powiedzieć przez telefon.
984.1943-02-00 -
0000-00-00
Stanisław Nisman będąc przekonanym, że getto ulegnie likwidacji wydostał się z niego i ukrywał się po stronie aryjskiej, dzięki pomocy kolegi Stanisława Rapackiego, który wynajął mu mieszkanie na Walicowie, urządzając jednocześnie tam kryjówkę.
985.1943-02-00 -
0000-00-00
W mieszkaniu na Walicowie była zameldowana służąca rodziców Nismana – Zofia Czarnecka, która zaopiekowała się Stanisławem Nismanem po ucieczce z getta.
986.1943-02-01 -
Stefan Cukier jest uszczęśliwiony propozycją uratowania Lili. Nie mają ani grosza - Marysia jest bezinteresowna. Lila Cukier wraca do pracy, ma nocną zmianę przez tydzień na Okopowej i opuszcza aryjską stronę: jest przekonana, że to znaczy, iż w getcie panuje spokój. Marysia każe jej się przygotować do wyjścia następnej nocy. Wszyscy zazdroszczą Lili możliwości ratunku. Ona sama nie chce ratować się bez ojca. Stefan nalega, by skorzystała z szansy.
987.1943-02-01 -
Lila gotuje zupę dla wszystkich mieszkańców pokoju /woda, kasza jęczmienna, kilka marchewek/. Otrzymuje wiadomość, że ma gościa. Wszyscy są podekscytowani: fabryka jest nowa, po aryjskiej stronie, Lila nikogo nie zna /ci, co mają przyjaciół, otrzymują paczki i widują się z nimi/. Strażników przekupuje się za 5 złotych. Gościem jest Marysia : przyniosła chleb, masło, pieczone mięso. Chce wyprowadzić Lilę z getta - natychmiast.
988.1943-02-02 -
Mieszkanie po stronie aryjskiej
989.1943-02-02 -
Lila wyznaje Sewerynowi, że ma opuścić getto - i jego. Mężczyzna zachęca ją, by się nie wahała. Stefan przygotowuje córkę do życia za murem: będzie ciężko, ma słuchać Marysi we wszystkim i nie oczekiwać zbyt wiele. Decyzja zapadła. Lila rusza do pracy na nocnej zmianie przy Okopowej.
990.1943-02-02 -
Lila i jej koleżanka z fabryki, Maryla, chowają opaski z gwiazdą do kieszeni. Maryla stara się pomóc Lili, która chce ostatni dzień spędzić z ojcem. Ryzykują życiem: na ulicach są nieliczni Polacy i niemieckie patrole. Po szczęśliwym dotarciu do fabryki Lila kolejno żegna się ze wszystkimi. " 17.30 przychodzi Marysia. Ciasno uczesane włosy Lili chowa pod brązowym beretem. O 18.00 wychodzą wraz z grupą polskich robotnic. Lila wie, że jest "wolna", ale umiera ze strachu.
991.1943-02-02 -
Marysia prowadzi Lilę przez Plac Dąbrowskiego na Mokotów, gdzie dziewczyna ma zamieszkać z ubogą rodziną szewca. W tym samym domu Marysia mieszka i pracuje jako służąca. Szewc z żoną i dwójką dzieci zajmuje pokój z kuchnią. Nie zdaje sobie sprawy, że ukrywa Żydówkę: Marysia mówi, że Lila to jej siostrzenica, uciekła z obozu pracy w Niemczech i pomieszka, póki ona nie znajdzie pokoju dla nich obu. Za kilka dni mają być gotowe fałszywe dokumenty.
992.1943-02-07 -
Synowie autora wyjechali na Węgry jako pierwsi. Kilka dni później wyjechał Maurycy Orzech i Marek Poler (jechali do Skole samochodem). Synowie autora jechali pociągiem w stronę Lwowa, z którego odchodził pociąg do Skole. Autor otrzymał od synów telegram ze Lwowa. Kilka dni później autor otrzymał wiadomość ze Skole od Polera i Orzecha, że oni już dotarli, ale jego synów nie ma. Dwóch znajomych autora (którzy nie byli Żydami) wyruszyli na poszukiwania zaginionych synów, które trwały 4 tygodnie, jednak nie udało im się ich znaleźć.
993.1943-02-10 -
Orzech i Poler przyjechali do Skole 10 lutego. Czekali tam na okazję do przekroczenia granicy. 13 lutego zostali odkryci i zaaresztowani. Byli trzymani 6 miesięcy w więzieniu w Czortkowie. Ponieważ występowali jaki obywatele szwajcarscy zostali przetransportowani do Warszawy, gdzie byli przetrzymywani na Pawiaku. W październiku 1943 roku zostali zabici.
994.1943-02-11 -
wodzi na placówkę Kowalski - czeka w dorożce - bierze ją do siebie potem autorka jest w kryjówce w Tarczynie (z mężem) - tam rodzi się jej syn
995.1943-02-13 -
Pobyt w pracowni malarskiej - byłem szczęśliwy przez sam fakt , że nie widywałem Niemców, nie słyszałem ich wrzasków i nie musiałem się obawiać że w każdej chwili zostanę pobity lub nawet zabity przez jakieś SSmana
996.1943-02-14 -
Pojawia się możliwość wyjścia autorki - przygotowuuje siostrę Isserlis do objęcia sali operacyjnej - oddaje jej wszystkie posiadane dokumenty, zapłaciła za żywność dla niej w schronie żegna się e wszystkimii w szpitalu noc przed wyjściem,- rozmawuiają - ona- mąż, Iss - radzą nad jego wyjściem
997.1943-02-15 -
Przechodzi z placówką Ostbahnu - przez wachę na Nalewkach rewizja - w mundurze SP jest tam kobieta - była pacjentka Sabiny - ona prosi, by zostawić pielęgniarkę w spokoju przechodzą - idą na Pragę kontrasty - ludzie szli spoj[kojnie, przyzwoicie ubrani, nie ma lęku na twarzach pracuje w kuchni - o 12. przychodzi po nią przewodnik - zatzrzymana na wasze. Upili Niemca - Sabina wychodzi
998.1943-02-15 -
Przewodnicy zaprowadzają do znajomej - życzliwej Polki - z jej córką Sabina jedzie tramwajem na pl. Unii Lubelskiej. Widzi Warszawę po 3 latach... - wszystko wydaje się inne, obce idzie do kuzynostwa - szlachetni, odważnie, pomagają wielu ludziom wyjść z getta
999.1943-02-15 -
Po Sabinę przychodzi pani Wojciechowska - ma 2 tygodnie spędzić z Lilką - dorożka, deszcz spotkanie z córką
1000.1943-02-27 -
Szpilman przenosi się do kawalerki którą rozporządza jego dawny kolega z radia. Wydawało mi się że jestem w raju
1001.1943-02-28 -
Ukrywa się tam wielu Żydów bolesne rozstania z córką
1002.1943-03-00 -
0000-00-00
Autor idzie ulicą Smoczą. Jest świadkiem przerażającej sceny. Niemiecki żandarm oraz dwóch żydowskich aresztantów idą ulicą. W pewnym momencie jeden z Żydów rzuca się do ucieczki. Niemiec oddaje strzał w kierunku tego, który pozostał, zabijając go na miejscu. Dopiero później wyrusza w pościg za uciekinierem. Autor zdaje sobie sprawę, że jego życie również było zagrożone i niepewne jak tych ofiar.
1003.1943-03-00 -
0000-00-00
W starciu Żydów z ukraińską strażą fabryczną, ginie hitlerowiec. Niemcy zarządzają represję. Otaczają gęsto zaludniony blok i zabijają wszystkich napotkanych na swojej drodze, w sumie 194 osoby.
1004.1943-03-00 -
0000-00-00
Przesiedlenie krakowskich Żydów do obozu w Płaszowie.
1005.1943-03-00 -
0000-00-00
Weichert dostaje z BuF informację o wznowieniu działalności JUS uprawniające do pozostania w getcie wraz z rodziną w budynku wyznaczonym na siedzibę JUS.
1006.1943-03-00 -
0000-00-00
Rodzina rabina skawińskiego Frankla, która ukrywa się w getcie zostaje wytropiona i rozstrzelana na ulicy.
1007.1943-03-00 -
0000-00-00
Grupa starszych żydów zaskoczona w płaszczach modlitewnych przy odprawianiu nabożeństwa prosi by pozwolono im skończyć modlitwę. K. godzi się na to, lecz nie godzi się na kolejną prośbę - by mogli do śmierci pozostać w tałesach. Zostają odprowadzeni na O.D gdzie kilka dni czekają na transport.
1008.1943-03-00 -
0000-00-00
Wyciagnięci z kryjówek Żydzi są przewożeni do Płaszowa i tam rozstrzeliwani, czasem spośród nich młodsi są zostawiani a na ich miejsce zabijanych jest taka sama ilość starszych pracowników obozu.
1009.1943-03-00 -
0000-00-00
Weichert z rodziną przenoszą się do domu Rady, zajmują pokój od podwórza, wilgotny i pełen robactwa. Rodzina śpi na łóżkach polowych.
1010.1943-03-00 -
0000-00-00
Oczyszczanie krakowskiego getta trwa ok pół roku.
1011.1943-03-00 -
0000-00-00
Weichert otrzymuje od BuF przepustkę upoważniającą do wychodzenia z getta.
1012.1943-03-00 -
0000-00-00
Warsztaty obozowe nazywane są Neues Gelande.
1013.1943-03-00 -
0000-00-00
Po powrocie z pracy każda drużyna jest liczona i odbywa się apel wieczorny. Jeśli ilość pracowników nie zgadza się podczas wieczornego apelu przeprowadzane jest śledztwo.
1014.1943-03-00 -
0000-00-00
Po powrocie z pracy, zatrudnienie w mieście otrzymywali zupę, zatrudnieni w obozie otrzymywali kawę.
1015.1943-03-00 -
0000-00-00
Największa, 2000 grupa jest zatrudniona przy robotach ziemnych i budowlanych w samym obozie.
1016.1943-03-00 -
0000-00-00
Podczas budowy obozu groby zrównano z ziemią, nagrobki porozrzucano, lepsze granitowe i marmurowe poukładano przed kasynem obozowym, w domu pogrzebowym została urządzona stajnia.
1017.1943-03-00 -
0000-00-00
Po przeniesieniu do obozu z getta wszyscy lekarze i personel medyczny znajdują zatrudnienie w barakach szpitalnych. Gross na żądanie władz ma przeprowadzić wśród nich selekcję - zwalnia głównie starych lekarzy.
1018.1943-03-00 -
0000-00-00
Kruger udziela pozwolenia na wznowienia działalności opiekuńczej dla Żydów, jednak w wąskim zakresie.
1019.1943-03-00 -
0000-00-00
Organizacja powstaje jako JUS, lub Centralna Pomoc dla Żydów w GG. Nadzór nad nią sprawuje BuF. Zasięg działań obejmuje GG. Pomoc obejmuje leki, środki wzmacniające ( mleko kondensowane, Navitol, Cvomaltina), środki dezynfekcyjne. Biuro mieści się poza gettem krakowskim.
1020.1943-03-00 -
0000-00-00
Prasa podziemna dawała nadzieje, że koniec nastąpi niedługo, dlatego łatwiej było Żydom znieść troski. Jednakże końca nie można było przewidzieć, a terror szalał coraz większy. Należało być uzbrojonym we wszystko, co może być potrzebne ewentualnie do ratunku, na wypadek dostania się w łapy żandarmów i gestapo.
1021.1943-03-00 -
0000-00-00
Róża Feldman z córką Janką zostały przeniesione z Krakowa do Warszawy, gdzie zamieszkały u państwa Jętkiewiczów przy ul. Twardej.
1022.1943-03-00 -
0000-00-00
Leopold Niewiadomski umieścił tymczasowo rodziców Marcelego Beznickiego u swojej matki.
1023.1943-03-00 -
0000-00-00
W okresie likwidacji getta w domu Niewiadomskich przebywała przez kilka dni trzy osobowa rodzina Leszczyńskich, którym Niewiadomska wyrobiła dokumenty.
1024.1943-03-13 -
0000-00-00
Członkowie Rady mają pozostać tymczasowo w getcie by likwidować niektóre sprawy dzielnicy, pozostać ma także część członków O.D by pilnować więzienia.
1025.1943-03-13 -
0000-00-00
Członkowie Rady i ich rodziny otrzymują zaświadczenia zezwalające na pozostanie w getcie, otrzymują także zaświadczenie do powieszenia na drzwiach mieszkania.
1026.1943-03-13 -
0000-00-00
Żydzi chowają się w kryjówkach w getcie, chcą przeczekać wysiedlenia i dostać się do jakiegoś obozu pracy, lub uciec.
1027.1943-03-13 -
0000-00-00
Gdy mieszkańcy getta krakowskiego zostali przewiezieni do obozu w Płaszowie nie był on jeszcze wykończony. Brakowało: wody, światła, ogrzewania, latryn, kuchni. Początkowo mieszkańcy są rozlokowani prowizorycznie dopiero później według placówek.
1028.1943-03-13 -
0000-00-00
Wzdłuż całego baraku ciągnie się w 3 kondygnacjach prycza. Na jedną osobę przypada 55cm.
1029.1943-03-13 -
0000-00-00
Aż do wybudowania kuchni do Płaszowa obiady dowożone są z kuchni SS. Żydzi pracujący poza obozem nie dostają zupy.
1030.1943-03-13 -
0000-00-00
Przez pierwsze dni Żydzi nie wychodzą do pracy z obozu tylko są rejestrowani. Każdy dostaje numer obozowy namalowany olejną farbą na spodniach i marynarce.
1031.1943-03-13 -
0000-00-00
Żydzi pracujący na placówkach niemieckich mają ubranie pomalowane olejną farbą w żółte kraty, pracujący w obozie, lub przy oczyszczaniu getta w czerwone.
1032.1943-03-13 -
0000-00-00
Wszystkie czynności wewnątrz obozowe: malowanie ubrań, rewizje, kąpanie, odbieranie przedmiotów - odbywają się w nocy.
1033.1943-03-13 -
0000-00-00
Dzień w obozie rozpoczyna się o 4:30, pracownicy dostają kawę a następnie mają się ustawić wedle placówek na apelu, jeśli podczas liczenia okaże się, że kogoś brakuje zarządzane sa poszukiwania a reszta musi stać na baczność i czekać na wymarsz.
1034.1943-03-13 -
0000-00-00
Ponad dwugodzinne oczekiwanie na zimnie i deszczu podczas apelu jest szczególnie trudne dla osób starszych.
1035.1943-03-13 -
0000-00-00
Pracujący poza obozem są odprowadzani przez straż obozową na miejsce pracy, kiedy powstają warsztaty obozowe przeprowadza pracujących eskorta żydowskiej służby porządkowej.
1036.1943-03-13 -
0000-00-00
Straż obozową stanowią Ukraińcy i Rosjanie.
1037.1943-03-14 -
0000-00-00
Spira wraz ze sztabem ZA chcąc udowodnić słuszność pozostawienia w Krakowie funkcjonariuszy O.D zarządza gruntowne poszukiwania, by znaleźć tych Żydów, którym udało się przetrwać niemieckie przeszukania.
1038.1943-03-14 -
0000-00-00
O.D udaje się odnaleźć 200-300 ukrywających się Żydów - głównie kobiety z dziećmi i osoby starsze.
1039.1943-03-14 -
0000-00-00
Kryjówki znajdują się najczęściej w zamurowanych schowkach, w piwnicach, lub na strychach. Często w jednym miejscu ukrywa się cała grupa. Kryjówka jest zaopatrzona zwykle w jedzenie i wodę.
1040.1943-03-14 -
0000-00-00
Członkowie O.D podpatrują się nawzajem jak któryś jedzie z jedzeniem do ukrytej rodziny i donoszą o tym swoim przełożonym.
1041.1943-03-14 -
0000-00-00
Brodman - członek O.D - mówi rodzicom ukrytego w getcie dziecka, że chce mu przesyłać jedzenie, tak dowiaduje się o kryjówce i wszystkich tam ukrywających się dostarcza Niemcom.
1042.1943-04-00 -
0000-00-00
Niedaleko, zaledwie kilkadziesiąt metrów od murów getta, na placu Krasińskich ustawione są ludowe huśtawki i karuzele. Dzieci i starsi, barwnie i tłumnie bawią się, a tu ręką sięgnąć, powybijane mury, porozbijane i dymiące się domy, pod gruzami których niejedno istnienie ludzkie już zgasło lub gaśnie. Stoją zbóje leśni, hajdamacy ukraińscy z bronią w ręku do spółki z regularnym żołnierzem niemieckim i celują do obrońców. Huk wystrzałów, świst bomb i rwących granatów. A tłum polski patrzy, patrzy i patrzy na to widowisko. Nie widać na twarzach współczucia. Wlewana szerokim strumieniem trucizna zabija wszelkie ludzkie uczucia. Pozostały tylko ciała bez dusz, te bawią się wyśmienicie.
1043.1943-04-00 -
0000-00-00
Żydów pracujących „pod batem” po 12 godzin dziennie za zupę i 16 dag chleba Niemcy mieli wysłać do obozu na Lubelszczyźnie.
1044.1943-04-00 -
0000-00-00
Z okien, po stronie getta, widać było wiele wysokich, niezamieszkałych domów, z mnóstwem izb. Żydzi myśleli o tym, że można by się tam przedostać i przeczekać niezauważonym do lata, a później wyjechać gdzieś daleko do lasu.
1045.1943-04-00 -
0000-00-00
Wśród Żydów, będących poza prawem i pozbawionych wszelkich hamulców, nastąpiło pewne rozluźnienie moralności i etyki. Najpierw utworzyły się na placówkach i w szopach kliki protektorów, którzy stojąc blisko możnowładców niemieckich za sute wynagrodzenie wyrabiali ułatwienia. Tymczasem biedny, szary robotnik, nie mając pieniędzy, pracował 12 godzin dziennie, za kilka deka chleba i talerz zupy. Każde krzywdzące zarządzenie, które dla ogółu było nieszczęściem, każde przymusowe wysiedlenie lub przeprowadzka, dla protektorów były źródłem zarobków. Następnie różne „męty” zatraciły pojęcie o poczuciu własności i chodziły po mieszkaniach przywłaszczając sobie wszystko co było bez dozoru.
1046.1943-04-00 -
0000-00-00
Młodzież żydowska należąca do Służby Porządkowej pomagała Niemcom w prowadzeniu akcji wysiedleńczej. Cechowała ją brutalność w postępowaniu z maltretowanymi ofiarami, chowającymi się po lochach i kryjówkach, które z łatwością odnajdywała. Okładali gumami lamentujące kobiety i dzieci, dlatego tylko, że Niemcy im przyrzekli, że ich i ich rodziny unikną wysiedlenia, co później okazało się kłamstwem.
1047.1943-04-00 -
0000-00-00
Stanisław Sznapman z pogardą wspomina nazwiska Żydów, którzy pomagali Niemcom – Szeryński, Lejkin, Szmerling i Pürat.
1048.1943-04-00 -
0000-00-00
Henryk G. oprócz bycia dozorcą w willi wołomińskiej, zamierzał pracować w okolicy jako cieśla.
1049.1943-04-00 -
0000-00-00
Niezależnie od umowy zawartej z właścicielem willi Henryk G. starał się osiedlić w okolicy Gocłów. Jest to miejscowość między Jelonkami a Gucinem, gdzie ostatnio budował stację kolejową. Ponieważ tam pracował znał kilku chłopów.
1050.1943-04-00 -
0000-00-00
Niewiasta, która przyjeżdżała do nauczyciela, właściciela willi, pana Niewiadomskiego powiedziała w tajemnicy Poli G., że gospodarz podejrzewa opiekuna Baśki, że jest Żydem i wymówił mu pracę.
1051.1943-04-00 -
0000-00-00
Radni wraz z rodzinami są przetrzymywani w areszcie, później zwolnieni do obozu ( do pracy w kancelarii, lub kierownictwie warsztatów) poza Gutterem i jego rodziną, którzy pozostają w wreszcie.
1052.1943-04-00 -
0000-00-00
Gutter wraz z rodziną zostają zwolnieni z aresztu. Otrzymuje on przydział pracy w kancelarii obozu, nie wolno mu wrócić do mieszkania po swoje rzeczy, ponieważ już zostały one zabrane do magazynu SS.
1053.1943-04-00 -
0000-00-00
Baraki zostają w nocy otoczone przez uzbrojoną straż a ich mieszkańcy mają się ubrać i stanąć przed barakiem - niektórzy stoją na zimnie 5 godzin.
1054.1943-04-00 -
0000-00-00
Do każdego baraku wchodzi Niemiec w asyście O.D i nakazuje oddanie pieniędzy i przedmiotów wartościowych. Część osób oddaje drobne kwoty. Następnie nakazuje on przeszukać wszystkich i tych, przy których zostaną znalezione cenne przedmioty, lub gotówka rozstrzelać.
1055.1943-04-00 -
0000-00-00
Następnego dnia rano po nocnej rewizji, zjawiają się w barakach O.Dmani i mówią, że akcja nocna nie dała zadowalających rezultatów i komendant posiada informacje, że w obozie znajduje się złoto i pieniądze. Przystępują oni do gruntownej rewizji, mówiąc że odpowiedzą swoim życiem jeśli nic nie znajdą.
1056.1943-04-00 -
0000-00-00
Robotnicy obozowi są tak przerażeni, że niektóre swoje kosztowności podrzucają na legowiskach innych osób. Wiele osób zostaje aresztowanych i rozstrzelanych.
1057.1943-04-00 -
0000-00-00
Po obozie krążą plotki, że poranna rewizja w barakach została zarządzona na wniosek O.D, która chciała udowodnić Niemcom swoja przydatność.
1058.1943-04-00 -
0000-00-00
Około Zielonych Świąt Szymon Zajczyk wynajął pokój przy ul. Nowogrodzkiej w baraku. Odwiedzał go tam prof. Herbst. Mieszkał tam również Berman.
1059.1943-04-00 -
0000-00-00
„Danka” znalazła sobie nowe lokum na Woli, gdzieś w schronie u badylarza.
1060.1943-04-00 -
0000-00-00
Pracowników żydowskich z fabryki Dehringa skoszarowano poza gettem na ul. Grzybowskiej. Aby mieli oni na czym spać, pojechano do getta po pościel.
1061.1943-04-00 -
0000-00-00
Dorota Miler będąc skoszarowana na ul. Grzybowskiej, udawała Polkę i często wychodziła szukając kryjówki.
1062.1943-04-00 -
0000-00-00
Chrzest Inki Sapiro nie doszedł do skutku. Po Wielkanocy dwie siostry Szarytki przyprowadziły Inkę do domu Adeli Domanus. Przerażona Inka pytała Adeli: „co teraz ze mną będzie? Mnie było u sióstr bardzo dobrze. Dlaczego nie mogę tam być nadal?”.
1063.1943-04-00 -
0000-00-00
Siostra Przełożona oświadczyła Adeli Domanus, że Inka nie może być ochrzczona, bo ksiądz klasztorny nie może wydostać olejów świętych potrzebnych do obrządku chrztu, gdyż żaden proboszcz nie chce wydać tych olejów. Niemcy pod srogimi karami i poważnymi konsekwencjami zakazali chrzcić Żydów.
1064.1943-04-00 -
0000-00-00
Niemcy odkryli, że księża, zwłaszcza parafialni tj. proboszczowie wydawali metryki ludzi już nieżyjących dla ratowania Żydów lub chrzcili ich formalnie.
1065.1943-04-00 -
0000-00-00
Wobec terroru w getcie i pożaru getta Niemcy, w poszukiwaniu Żydów ukrywających się, robili rewizje w klasztorach i mścili się aresztując i wywożąc księży i zakonnice lub zamykając klasztory.
1066.1943-04-00 -
0000-00-00
Po śmierci matki Edward Szulman poważnie zachorował – był niedożywiony, całe ciało miał pokryte wrzodami, silnie gorączkował, nie miał ubrania ani butów. Całymi dniami leżał na strychu u pani Małeckiej, gdzie raz na kilkanaście godzin przynoszono mu jakieś pożywienie.
1067.1943-04-08 -
Postanowiłem się skoszarować. Dyrekcja Ostbahnu postawiła dla nas baraki na Dworcu zachodnim, po dwóch nocach jednak zamieszkaliśmy na Dworcu Gdańskim. Dostaliśmy tam do naszej dyspozycji dwa duże wagony, zrobiliśmy prycze - było nas zaledwie 25 osób bo mało kto chciał się skoszarować
1068.1943-04-12 -
Tydzień przed 19 kwietnia Niemcy ogosili, że można piec macę na pesach, to znaczy, że Pesach będzie spokojny. W getcie nie było mąki jasnej tylko ciemna, to ludzie chodzili do rabina pytać, czy można z mąki ciemnej zrobić macę. Rabin odpowiedział, że w takich czasach można
1069.1943-04-14 -
Wobec pogłosek o restrykcjach wysłaliśmy delegację do naszego pracodawcy- przyjęto ją ciepło, dyrektor powiedział, że nie wie co nastąpi, ale pewne jest że pracownicy zostaną co najmniej jeszcze przez trzy tygodnie. Przed wyjazdem zawiadomi ich trzy dni wcześniej; wyjadą wraz z nim i pod jego opieką
1070.1943-04-14 -
Sporadyczne strzały słychać było w getcie rankiem 14 kwietnia 1943 w przeddzień Paschy. Nie były to takie strzały, jakie zwykle słychać było z getta - odgłosy były ogłuszjące. Potężne wybuchy były przyczyną trzęsień ziemi. Getto zostało otoczone przez żołnierzy. Specjalne oddziały SS, w pełnym szyku bojowym, stały naprzeciwko muru getta. Lufy karabinów maszynowych sterczały z balkonów, okien i dachów przylegających do muru domów po aryjskiej stronie. Niemieccy zwiadowcy obserwowali teren przez dziury wydrążone w murze getta. Ulice w pobliżu były wyłączone z ruchu, patrolowali je niemieccy policjanci na motocyklach.
1071.1943-04-15 -
Przemówienie Schultza - staje na balkonie, w ciągu 4 dni - do Trawnik - wszyscy znów dyskusje - jechać czy nie?
1072.1943-04-15 -
15 kwietnia 1943 jest dniem urodzin Haliny - osiemnastych.Koledzy i koleżanki zjawiają się z wódką i jedzeniem. Wznoszą toasty za przetrwanie. Lolek, młody poeta żydowski, gratuluje rocznicy pięknej, szkoda, że ostatniej. Halinka namiętnie buntuje się przeciw temu wyrokowi. W piątek wraca do getta matka - przynosi w prezencie urodzinowym kawałek mięsa.
1073.1943-04-17 -
Halinka zazdrości ptakom, marzy o skrzydłach, o ucieczce albo chociaż zapomnieniu. Cieszy się obecnością matki i Jurka, który dzięki specjalnej przepustce zostaje do późnego wieczora.
1074.1943-04-18 -
Kursowali kurierzy, głównie dziewczyny w wieku siedemnaście, osiemnaście lat z Haszomer Hatzair, Dror, Bund-u. Wraz z informacjami przynosiły rewolwery, granaty, amunicję, w swoich torebkach i koszykach.
1075.1943-04-18 -
Jurek zdjął autorkę z muru. W getttcie zobaczyli oddział SS, biegnący w ich kierunku. Wbiegli do "dzikiego" budynku i weszli po schodach na górę. Na strychu schowali się w stercie piór i prześcieradeł. Niemcy przeoczyli ich kryjówkę.
1076.1943-04-18 -
Z Placu Krasińskich, z Miodowej i innych miejsc można było spojrzeć za mury getta. Nieprzerwany tłum gapiów ciągnął tam, aby przyglądać się temu, co dzieje się w getcie: Niemców obrzuconych granatami, płonący wóz pancerny, Żydów pędzonych na śmierć, ludzi ratujących się z płomieni, kobiety z dziećmi na rękach. Ludzie pomstowali na okrucieństwo świata, żałowali żydowskiego złota, cieszyli się, że nie ma wiatru i pożar nie zajmie ich domów. "Szkoda Żydów, przecież też ludzie".
1077.1943-04-18 -
Kwatera Główna ŻOB przy Świętojerskiej 32 podwoiła liczbę mieszkańców. ŻOB jest teraz najważniejszy w getcie, przemawia w jego imieniu. Przybyło koj i zmieniły się zajmujące je twarze, drzwi się nie zamykają.
1078.1943-04-18 -
Tuż przed powstaniem Irena przechodzi na aryjską pracuje jako panienka do dziecka u artysty rewiowego Rewkowskiego - załatwiła jej matka, która wcześniej wyszła potem - jako tramwajarka. Szantaże - na roboty do Niemiec ojciec i brat - giną w Trawnikach
1079.1943-04-18 -
W schronie są też rodzice Berlanda, siostra, żona i teściowa
1080.1943-04-18 -
Urzędnicy Gminy którzy wyjechali gminną karetką pogotowia 18 kwietnia zostali roztrzelani w gmachu Gminy na Zamenhofa, a zwłoki porzucono w niezamieszkałych dzielnicach dawnego getta. Było wśród nich kilku radnych z rodzinami
1081.1943-04-18 -
W niedzielę w budynku wybucha burza: nikt jednak nie podejrzewa o kradzież miejscowych chłopców i Celiny. Żywność jeszcze tego samego dnia skrycie rozdzielono. Nikt z "włamywaczy" nie ma wyrzutów sumienia.
1082.1943-04-18 -
Władka wchodzi do getta w przeddzieńpowstania. Przebrana była za sklepikarkę, z laskami dynamitu zapakowanymi w tłusty papier, żeby wyglądał jak paczka z jedzeniem. Na Parysowskim Placu atmosfera w pobliżu bramy w murze była niespkojna. Mimo to wkrótce przerzucono przez mur drabinkę. Autorka wspięła się po niej i ze szczytu muru rozglądała się za Jurkiem Błones i Jankiem Bilakiem, "kontaktami" w getcie. Ich nieobecność oznaczała kłopoty. Autorka postanowiła zawrócić. Słychać było strzały, ludzie zaczęli w popłochu uciekać, nagle zabrano drabinę. Władka została pozostawiona na pastwę losu, jedną ręką trzymając się cegieł, w drugiej miała paczkę "masła". Nie mogła skoczyć - "masło" mogło eksplodować - i nie miał jej kto pomóc. Strzelanie się przybliżało. Autorka zdecydowała się na skok, kiedy w ostatniej chwili zatrzymał ją Jurek.
1083.1943-04-18 -
Jurek i Władka przemykają się w getcie pustymi ulicami, omijając niemieckie patrole. 18.04.43 Niemcy wzmocnili je. Każdy napotkany Żyd jest kontrolowany, wszelkie pakunki są odbierane. Konspiratorzy idą do dzielnicy szczotkarzy. Mrowią się tam niespokojni ludzie z węzełkami. Plakaty rozklejone przez Niemców informują o nowych obozach pracy w Poniatowie i Trawnikach - oba miejsca są w pobliżu Lublina. Tam mają być przeniesione warsztaty szczotkarzy. Można zabrać ze sobą dzieci.
1084.1943-04-18 -
Jurek i autorka spotkali Zlatę Lichtenstein - ich starą przyjaciółkę. Zlata słyszała, że Władka mieszka po aryjskiej stronie. Ruszka, jej córka, urodziła dziecko przed wysiedleniami. Zięć i reszta rodziny zostali wywiezieni. Codziennie Zlata zabiera do pracy niemowlę w koszyku na zakupy, schowane pod gazetą. Boi się Poniatowa. Ma miejsce w schronie, ale tam nie chcą dziecka - boją się, że zdradzi wszystkich płaczem. Prosi Władkę o przekazanie listu do przyjaciółki Polki na Pradze, licząc na jej pomoc. Władka przyrzeka, że list dostarczy.
1085.1943-04-18 -
Przed rozklejonymi na murach plakatami gromadzili się w getcie ludzie. Władka nie wierzy własnym oczom: plakaty są apelem ŻOB, wzywają do nie słuchania rozkazów niemieckich przemysłowców. Poniatów i Trawniki w rzeczywistości są kolejnymi obozami zagłady. Wszyscy mieli się nie zgłaszać na deportację i stawiać aktywny opór. Ludzie czytający apel są niespokojni. Jurek jest dumny - działalność podziemna nie musi już być tajemnicą.
1086.1943-04-18 -
W getcie zaczyna się wojna na słowa: swoje komunikaty ostrzegawcze rozwieszają niemieccy przemysłowcy - Toebbens i Schultz. Autorkę i Jurka zatrzymuje Genia Brilliantstein, pielęgniarka - znajoma sprzed wojny. Pyta, czy się schować czy iść do ŻOB. Niem zdążyli powiedzieć słowo, znika.
1087.1943-04-18 -
Stasio Brilliantstein zgłosił się do właśnie do ŻOBO - chciał się przyłączyć i brać udział w powstaniu. Władka spędziła z nim pewien czas na obozie letnim przed wojną i współpracowała w Skifie. W getcie trzymał się z daleka od konspiracji. W momencie zagrożenia jednak postanowił dołączyć do starych kolegów.
1088.1943-04-18 -
Autorka i Jurek dotarli do kwatery głównej Żydowskiej Organizacji Bojowej. Władka spotkała kolejną starą znajomą - Ittę Weintraub, z którą pracowały razem w fabryce Toebbensa. Wiedziała o współpracy autorki z podziemiem. Chciała wiedzieć, gdzie mogłaby zdobyć rewolwer. Szukają go z mężem od kilku tygodni. Dostaną miejsce w schronie, ale warunkiem jest broń. Nastroje w getcie zmieniły się: Żydzi sprzyjają konspiratorom, nie wierzą Niemcom, chcą się ukryć i bronić za wszelką cenę.
1089.1943-04-18 -
W szopie Roericha działa grupa pod przywódctwem Velvela Rozowskiego. Pomimo że pod koniec dnia każdy robotnik był przeszukiwany przez niemieckiego strażnika, Miriam udawało się od czasu do czasu zdobyć dla ŻOB niemiecki mundur albo czapkę, które tam szyto. Koledzy przymierzają przyniesione ubrania, wygłupiają się i żartują - to jedna z kilku jaśniejszych chwil we wspomnieniach Władki.
1090.1943-04-18 -
Przyjaciele pokazali autorce nową "fabrykę" amunicji, która mieściła się w sąsiednim pokoju. Po wejściu uderza odór chemikaliów. Dwóch młodych ludzi, mniej więcej dwudziestoletnich, troskliwie przygotowuje w olbrzymiej beczce wybuchową mieszankę i napełnia nią butelki starając się nie uronić ani kropli. Lusiek Błones wypytuje Władkę, czy nie dałoby się sprowadzić więcej butelek z aryjskiej strony. Do niego należy zaopatrzenie - wciąż krąży po getcie i szuka, ale zdobycie naczyń jest coraz trudniejsze. Szeregi butelek pod ścianą rosną - Władka zdaje sobie sprawę, że wstrząs mógłby zamienić kwaterę w burzę ognia. Romanowicz opowiada, że kilka dni temu wypróbowali swoje bomby zapalające - z zachwytem opisuje siłę wybuchu i płomień.
1091.1943-04-18 -
Abrasha powiedział autorce, że ŻOB spodziewała się "akcji" w każdej chwili . Niemcy będą próbowali deportować wszystkich Żydów z Warszawy, podziemie gorączkowo szykuje się do stawienia oporu. Wartownicy zmieniają się co dwie godziny i bezustannie obserwują, czy coś się w getcie nie dzieje. "Następnym razem" - zakończył "pokażę ci rząd bunkrów. Jeśli walka będzie trwała jakiś czas będziesz wiedziała gdzie nas szukać." Władka wróciła do pracy po aryjskiej stronie nie wiedząc, że nigdy nie będzie miała okazji zobaczyć bunkrów, że była w getcie ostatni raz.
1092.1943-04-18 -
Przyjaciele Władki z ŻOB siedzą w kwaterze na ławkach, czyszczą rewolwery. Wchodzi Miriam Shifman, żona Avroma Feinera, koleżanka szkolna autorki i członek Zukunft. Jest członkiem ŻOB. Otworzyła paczkę, którą ze sobą przyniosła, uśmiechając się pokazała niemiecki mundur wojskowy i kilka niemieckich czapek. Zdobyła je w warsztatach Roericha - szyto tam niemieckie mundury.
1093.1943-04-18 -
0000-00-00
Wybucha powstanie w getcie. Żydzi stawiają zbrojny opór Niemcom.
1094.1943-04-19 -
Szymon Kraus pracuje jako pracownik fizyczny na cmentarzu żydowskim - grzebie zwłoki w grobach masowych. 19 kwietnia 43 roku dochodzi do selekcji wśród pracowników cmentarza - ginie kilka osób. Pracownicy cmentarza m. in. Szymon Kraus na cmentarzu odbierają broń od PPR i dostarczają broń ŻOBowi.
1095.1943-04-19 -
Zarząd Organizacji Bojowej, pod dowództwem Mordechaja Anielewicza, mieścił się w bunkrze przy ulicy Miłej 18.
1096.1943-04-19 -
Obserwują łunę palącego się getta komentarze na mieście
1097.1943-04-19 -
Wiosna 43 - getto szmukluje z aryjskiej strony broń, jedzenie, trunki, zbytek bawi się przy bogatych stołach. Nie brak pieniędzy ani żądzy życia wieczór poniedziałkowy - seder. Rano akcja nikt nie wierzy w Boga i nie nakaz religii zebrał nas przy tym stole,ale tradycja od rana kanonada - do 17. Potem wiadomość - do jutra do 6 rano wszyscy mają się stawić na wyjazd do Poniatowa
1098.1943-04-19 -
Rodzina Okonowskich trzymała się dotychczas na powierzchni - starania Jurka rodziny Okonowskich i Ryndermanów Jurek - wpadł w rozpacz - nie wiedział co robić - mieli przygotowane po aryjskiej stronie mieszkanie ze skrytkami - przeniesiony dobytek wszyscy razem w getcie - blisko domu - mur
1099.1943-04-19 -
Bercio miał miejsce w schronie dla swojej znjomej, z którą mieszkał. Poszli tam Motylowie 2 pokoiki na 1 i 2. piętrze oficyny - okna na Bonifraterską - doskonały punkt obserwcyjny aryjskiej strony. Wchodziło się przez piec. Drabina - na piec - od góry otwór - do pokoiku - piętro niżej do właściwego schronu ok. 60 osób, 3 piętrowe prycze. Po drugiej stronie placu - widzą dom ze swoją meliną
1100.1943-04-19 -
Straż pożarna w getcie. Ma przewieźć w nocy żonę - musi wzniecić pożar, .w 28 - żeby mieli pretekst przyjechać do getta. Rezygnuje z tego przenoszą się do innego schronu dla rodzin zarządu, elity szczotkarskiej urządzenie go kosztowało bajońskie sumy, w tajemnicy 4 piętro .w 32 - 2 pokoje, okna wychodziły na ulicę, vis a vis budynku Ośrodka Zdrowia w ogrodzie Krasińskich. Do schronu - wchodziło się z prywatnego mieszkania jednego z prezesów zarządu - zamaskowane - otwór w ścianie kuchni 1 m nad podłogą, zawieszony zasłoną - zamaskowane drzwiczki - blok cegieł popchnąć. Schron - 3 pokoje - w 1 umywalnie i ubikacje - na 80 osób. Na ścianach - półki z żywnością, na podłodze - materace, bagaże, kilka łóżek dla chorych nie brakowało macy i ciasta "Lekach" - Wielkanoc - cisza, grają w karty zaczyna się akcja - od strony Wałowej 6 - Niemcy - jakiś huk - zamknięci w schronie - duszno, dzieci uśpione - detonacje - walka , karabiny maszynowe Niemcy wchodzą do domu - zastygli w schronie
1101.1943-04-19 -
Rano 8.00 - ruch na podwórzu - plakaty - ekspedycja karna niemiecka zabijają na ulicach. Dziadkowie , Ida z Alikiem - jadą szukają miejsca w schronie - Mirka i ojciec w ostatniej chwili znajdują miejsce w schronie Rotblata i Czerskiego - wejście z mieszkania Rotblata - przez tylną ściankę spiżarni - schron 12x4 m - prycze pod ścianami. Znajomi: piekarnia poniżej jeszcze czynna
1102.1943-04-19 -
Pracują u Toebbensa - wybucha powstanie oni - w pracy - rozchodzą się informacje "Żydzi przebrani w mundury niemieckie przedarli się z getta i za murem zabili dużo Niemców" Niemcy wycofali się z getta - duże straty
1103.1943-04-19 -
Helena i Marysia usiłują dowiedzieć się co z ojcem. Marysia biega po znajomych. Znajomi pocieszają Szereszewskie. Wiktor obiecuje pojechać do getta . Wraca z niczym
1104.1943-04-19 -
Powstanie zaskoczyło Zenka w getcie- trafił na Umschlag. Przez trzy dni ukrywał się tam i próbował uciec, w końcu poszedł do wagonów i uciekł z pociągu
1105.1943-04-19 -
O piątej rano w poniedziałek 19 kwietnia 1943 do mieszkania przy Franciszkańskiej wpadł z krzykiem Józek: akcja, getto otoczone, strzelają, trzeba do schronu. W mgnieniu oka kobiety są gotowe. Chłopcy z sąsiedztwa przynoszą żywność: wspólnie zjadają, na wszelki wypadek, puszkę marmolady i cukier. Resztę żywności chowają. Wszyscy uciekają do schronów.
1106.1943-04-19 -
Oskar, Heniek, matka i Halinka przebiegają przez podwórze: na ulicę i podwórko padają kule z karabinów maszynowych. Zejście do bunkra ukryte jest w ubikacji, w otworze pod muszlą klozetową. Olbrzymie pomieszczenie nie ma żadnego innego otworu. Jest duszno, pełno ludzi. Wszyscy sąszą, że getto zostało ostatecznie zaatakowane - zastanawiają się, czy "chłopcy z Muranowskiej" będą się bronić.
1107.1943-04-19 -
Bunkier przepełniony jest smrodem kubłów z odchodami, jest duszno, ciasno, panuje niespokojne nasłuchiwanie. W nocy Halina i Celina wychodzą do mieszkania zjeść coś - zabierają koce i wracają do bunkra.
1108.1943-04-19 -
Prawie wszyscy aktywiści zebrali się w mieszkaniu Samsonowicza, członka Komitetu Centralnego. Przyszli Bolek, Czesław, Stefan, Celek i autorka. Postanawiają zdobyć broń, przedostać się przez linie niemieckie i walczyć z ŻOB. Mikołaj postanawia starać się o pomoc polskiego podziemia.
1109.1943-04-19 -
Działacze po aryjskiej stronie czekają na odpowiedź polskiego podziemia. W getcie jest względna cisza. W południe sporadyczne strzały słychać po obu stronach muru. Niemcy umieścili artylerię na ulicach Krasińskiej, Bonifraterskiej i Muranowskiej. Z powietrza obsertwują getto niemieckie Stukasy. Muranowska jest w płomieniach, gęsty czarny dym wali z jej północnej części. Co kilka minut zimią wstrząsa eksplozja o od artyleryjskich wystrzałów wali się część budynku. Na ulicy Świętojerskiej, na gruzach fabryki szczotek, stały wycelowane karabiny. Najwyraźniej Niemcy napotkali tam na silny opór; w powietrzu czuć zapach prochu. Władka widzi ruiny znajomych domów. Nagle rozległa się ogłuszająca eksplozja, silniejsza niż wszystkie inne.
1110.1943-04-19 -
Czołgi toczą się wzdłuż ulicy Nalewki. Tysiące Polaków zebrało się na ulicach w pobliżu muru getta, żeby obserwować walkę. Zeszli się z całej Warszawy; nigdy dotąd miasto nie było świadkiem tak zawziętej walki. Polakom wydawało się to niemal niemożliwe, że Żydzi walczą z Niemcami bez wsparcia z zewnątrz. Widzowie są poruszeni, zachwyceni, przejęci. Komentują, że to "nasi" zorganizowali powstanie, `nasi" oficerowie muszą być tam, wewnątrz. W zachwycie patrzą na kolejne ambulansy, odjeżdżające na sygnale z rannymi i martwymi Niemcami.
1111.1943-04-19 -
Kurierzy krążyli po getcie, ostrzegając o grożącej "akcji", nawołując wszystkich do odmowy deportacji. Pod osłoną nocy, Żydzi chowali się w przygotowanych bunkrach, w piwnicach i na strychach, gotowi na wszystko.
1112.1943-04-19 -
Lusiek, trzynastoletni brat Jurka Bloness, również wyróżnił się podczas walk w getcie dostał w nagrodę rewolwer.
1113.1943-04-19 -
Pomoc policjanta - przyjaciełala męża - wydostała się z Marysią z płonącego getta znalazły schronienie u dozorczyni jednego z domów na Twardej następnego dnia - mąż - matka odmówiła wyjścia - spalona żywcem w getcie
1114.1943-04-19 -
Sprzymierzeńcy po aryjskiej stronie byli całkowicie odcięci od Żydów w getcie. Próbują zdobyć pomoc polskiego podziemia, które zwodzi, każe czekać, odwleka z dnia na dzień. Przybici włóczą się ulicami, starając się nawiązać kontakt z gettem. Próbują uzyskać pomoc kilku polskich policjantów i strażaków - bez skutku.
1115.1943-04-19 -
Uzupełnienie: Guta Błones, która zginęła z braćmi po zdradzie w Płudach, opiekowała się nimi jak matka. Była zresztą oparciem dla całej grupy ŻOB w fabryce szczotek, a gdy zaczęły się walki, walczyła ramię w ramię z braćmi.
1116.1943-04-19 -
0000-00-00
Niemcy przystępują do formalnego oblężenia i szturmu. Żydzi dysponują niewielką ilością broni, jednak próbują się bronić. Niemcy podpalają kolejne budynki w getcie. Getto płonie przez kilkanaście dni. Żydzi są masowo mordowani. Panuje prawdziwy "szał mordu". Niemcy tropią Żydów również po stronie aryjskiej. Jeżeli kogoś znajdują, mordują go na miejscu.
1117.1943-04-19 -
0000-00-00
Rozpoczęcie końcowej fazy likwidacji żydostwa warszawskiego. Autor wraz z rodziną ukrywa się w schronie.
1118.1943-04-19 -
0000-00-00
Gdy rozpoczęta akcja gettowa od samego początku nie dawała spodziewanych wyników, Stroop z własnej inicjatywy przejął dowództwo nad stacjonującymi siłami niemieckimi.
1119.1943-04-19 -
0000-00-00
Janina budzi się na dźwięk strzałów. Zaczęła się kolejna, już ostatnia faza deportacji. Garstka pozostałych Żydów stanęła do walki.
1120.1943-04-19 -
0000-00-00
"Jeśli Hitler zrobił choć jedną dobrą rzecz, to na pewno pozbycie się Żydów" - mówili niektórzy Polacy.
1121.1943-04-20 -
Pierwszy transport wysłany podczas powstania odjechał 20 kwietnia 43r. do Trawnik. Drugi z pracownikami Werterfassung odjechał w piątek 23.04 na Flugplatz w Lublinie. Trzeci transport odszedł 24.04 również na Flugplatz, gdzie był obóz przejściowy. Z tego transportu dwa wagony [ok. 300 osób], którzy podali się za ślusarzy i szewców oraz rodziny prezydium Rady Żydowskiej pojechały do Poniatowa. Następne transporty szły przeważnie do Dulagu lubelskiego, parę transportów poszło bezpośrednio do Treblinki.
1122.1943-04-20 -
Jurek telefonuje do oficera policji niem- swojego szefa, który przyrzekł o 6 rano przyjść na umówioną wachę - wyprowadzić wszystkich z getta ostatnia możliwość ratunku - spudłowana. Zamiast przejść od Prostej, postanowili przejść do pralni SS wśród dzikich domów getta - stąd pojedynczo na aryjską
1123.1943-04-20 -
Wybucha powstanie. Symcha - ciągle w getcie żona przyszła w odwiedziny do getta razem z grupą kobiet aryjskich, które pracowały w przeds. papierniczym. Miała wyjść po południu z nimi - ale wyszły wcześniej. Mur obstawiony - nie mogła w nocy getto obstawione . W przyległym pokoju naszego mieszkania była jakby kawiarenka gdzie gromadzili się młodzi ludzie - przygotowywali się do walki. Tego wieczoru - wszyscy uzbrojeni poszukiwanie schronu
1124.1943-04-20 -
Następnego dnia strzelanina jest bardzo intensywna. Niemcy ostrzeliwują z broni maszynowej ulice i domy. Ostrzeliwują z zewnątrz - boją się wejść do getta. Atmosfera w bunkrze jest zła, ludzie są wyczerpani nerwowo i fizycznie. Śmierdzi. W desperacji, Halinka, Celina i chłopcy opuszczają schron. Przyłączają się do nich Tola i Basia. Odtąd będą mieszkać znów u siebie - Oskar i Heniek mają posterunek na dachu, by ostrzegać o niebezpieczeństwie.
1125.1943-04-20 -
Władka uruchamia wszystkie swoje polskie kontakty by zdobyć pomoc - bez skutku. Jedyna droga do getta prowadzi przez kanały. Trzeba jednak mieć w nich dobrego przewodnika. Kazik spędza dwa dni na Barokowej 2 - opowiada o wydarzeniach w getcie, od rana do wieczora pracuje nad pomocą z aryjskiej strony. Drugiego dnia powstania był z grupą na Wołowej 6 naprzeciw fabryki szczotek. Nagle zuważyli uzbrojony oddział niemiecki. Niemcy byli coraz bliżej i bliżej. Na sygnał Henacha Gutmana, ich dowódcy, Kazik połączył dwa druty. Wybuch przetoczył się przez getto. Dużo rannych i martwych Niemców leżało na ulicy. Mina wybuchła we właściwym momencie.
1126.1943-04-20 -
Niemiecki oddział idący ulicą Zamenhofa okazał się bardziej ostrożny. Mimo to, też został ostrzelany przez trzy grupy oporu na Miłej 28, Zamenhofa 29 i 50. Żydowski kontratak był tak intensywny, że Niemcy uciekali do opuszczonych domów. Żydowscy bojowcy celowywali swymi koktajlami Mołotowa bardzo precyzyjnie. Dużo Niemców zostało zabitych. Zaczęli się wycofywać, lecz zostali odcięci przez grupę z ulicy Zamenhofa 29. Dwa czołgi przyjechały na pomoc. Celnie rzucony koktajl Mołotowa rozbroił jeden z czołgów. Drugi uciekł. Ocaleni wycowywali się pod gradem ognia, zostawiając rannych i zabitych. Powstańcy zwyciężyli, ich entuzjazm był ogromny. Pierwszy raz widzieli tyle ofiar, pierwszy raz odnieśli zwycięswto nad oddziałem Wehrmacht-u.
1127.1943-04-20 -
W nocy małe grupki Żydów wymykają się w kierunku pozycji nieprzyjaciela. Kto pierwszy otworzył ogień, wygrywa. Melech Perelman, który walczył w centralnym getcie pod dowództwem Gruzalca, miał do wypełnienia taką nocną misję. Niespodziewanie natknęli się na kilku Niemców. Walka trwała tylko kilka minut. Niemcy uciekli, ale dwóch powstańców zapłaciło życiem, Perelman został ciężko rannny w brzuch. Z powodu swojej rany nie mógł mieszkać w bunkrze i został umieszczony w przyległym pomieszczeniu. Co jakiś czas błagał kolegów, by go zabili - ale nikt nie śmiał tego zrobić. Oddał kolegom swój pistolet. Gdy przyszli Niemcy, był sam i bez broni. Bojąc się wejść, podpalili budynek od zewnątrz - spłonął żywcem.
1128.1943-04-20 -
Bunkier, w którym mieszkała grupa z fabryki szczotek i wielu innych Żydów, mieścił się na Świętojerskiej 30. Podczas ataku na bunkier, powstańcy odparli Niemców. Jednak ci wkrótce wrócili, wycelowując ogień z karabinów maszynowych w główne wejśćie bunkru. Niektórzy Żydzi próbowali uciekać przez boczne wyjścia , ale bojowcy zostali na stanowiskach. Żydzi wrócili chwiejąc się z powrotem, trzymając się za gardła - Niemcy postanowili udusić ludzi w bunkrze, wpuszczając gaz. Na rozkaz Marka Edelmana , bojowcy skoczyli do bocznego wyjścia i zaatakowali Niemców. Zaczęła się zajadła walka na małym kawałku otwartej przestrzeni. Bojowcy, których było mało i brakowało im broni liczyli się z każdym pociskiem. Kiedy Stasio Brilliantstein upadł , doczołgał się do niego Jurek - chwycił jego karabin i kontynuował walkę. Niemcy odstąpili nie zdając sobie sprawy, że Żydzi zużyli całą swoją amunicję. Powstańcy mieli więc czas na ucieczkę.
1129.1943-04-20 -
Uzupełnienie: od 20-04-43 Niemcy próbują atakować stanowiska bojowców, ale bez skutku. Bojąc si wchodzić w głąb getta, zmieniają taktykę. Z zewnątrz zaczyna ostrzeliwać getto ciężka artyleria, siły powietrzne rzucają bomby. Płoną budynki dzielnicy żydowskiej, całe ulice stają w płomieniach. Nie ma wody, by walczyć z pożarem. Z płomieni słychać krzyki palonych żywcem.
1130.1943-04-20 -
0000-00-00
Rozpoczęcie ostatecznej likwidacji getta warszawskiego. Obstawiono mury szczelnie żandarmierią - nie było już mowy o ucieczce. Do szopów, w których przebywali pozostali jeszcze w getcie Żydzi, wkroczyły niemieckie grupy szturmowe.
1131.1943-04-21 -
Poranek - wszyscy na terenie Schultza, w sieni domu niedaleko wachy - czekają na inspektora przyszedł - mogli zostać jako legalna grupa wyprowadzeni na Prostą - ale przechodzą tylko do pralni SS - po drugiej stronie ulicy, naprzeciw wachy. SP melduje oficerowi, że mają bezwzględny rozkaz niewpuszczania nikogo. Oni czekają w dzikim domu, Jurek idzie na Leszno 13 - wraca z niczem. Wracają do getta idą do schronu - czekać na niego - poszedł z inspektorem na aryjską - nie wrócił
1132.1943-04-21 -
Schron - piwnica m. pierwszym piętrem a parterem. Klapa z mieszkania na 1. piętrze - zamaskowana arkuszem linoleum. Okna zdemolowanej oficyny - na wprost bramy pościel, naczynia, woda, wygodne legowiska przeżyli 3 tygodnie w schronie
1133.1943-04-21 -
Rano - boją się zostać na strychu w wypadku pożaru. Biegną na dół - oni i kilku chłopców - biegiem przez podwórze do przeciwległej sieni prawego skrzydła tejże oficyny - do piwnicy Po godzinie słyszą na podwórzu nawoływania po żydowsku - do zejścia na podwórze. Motyl z Nadzią wychodzą na podwórzu zabito P. Siemiatyckiego
1134.1943-04-21 -
Wyprowadzili ich z domu - ustawili wzdłuż muru biegnącego środkiem ulicy z rękami do góry idą w kierunku Nalewek po osmalonych ogniem trupach. Mniej więcej w tym miejscu, gdzie był schron Świętojerska 32. Na rogu Wałowej - na prawo w tę ulicę i przez wyjście, gdzie poprzednio była wacha - wyszli z bloku szczotkarskiego - na Umschlagplatz - górne piętro - do jakiejś sali, ubikacje przepełnione i nieczynne. Ludzkie ekskrementy - potok na zewnątrz. Posadzka na korytarzu i w salach - śliska od kału i krwi ludzkiej. Żaden kran nie działał. Ani kropli wody 5 dni tam siedzą
1135.1943-04-21 -
Pk. 1.00 ukazał się okólnik, że juto o 10.00 wszyscy Żydzi zatrudnieni w tym terenie - Leszno, Żelazna, Nowolipie, Nowolipki, Karmelicka - mają się stawić na ulicy - wyjazd do Poniatowa. Sukiennikowie - postanowili jechać. Wajcmanowie i autor - schować się i wyjść na aryjską autor - schował się do schronu, Wajcmanowie - do schronu Leszno 40 - wyszli po 3 dniach - na kolejny apel Toebbensa w/s wyjazdu do Poniatowa - część z tych osób pojechała do Majdanka
1136.1943-04-22 -
Kolejny telefon z wiadomościami 22 kwietnia: wydarzyła się tragedia - zginął w walce Michał Klepfisz. Brakuje amunicji i broni. Rozmowę przerywa centrala telefoniczna.
1137.1943-04-22 -
Trzeciego dnia powstania Zalman, Marek i Michał mieli ustalić pozycję wroga. Przechodząc z jednego budynku do drugiego znaleźli się pod ostrzałem karabinu maszynowego. Tylko Zelmanowi i Markowi udało się przejść. Potem wrócili po podziurawione kulami ciało Michała.
1138.1943-04-23 -
Niemcy zaczynają wchodzić do bram na terenie Toebbensa i Schultza. My jesteśmy na warcie na górze i obserwujemy, do których bram wchodzą. Między nami był Szymon Heller. On jeden miał karabin, my mieliśmy pistolety, granaty, flaszki Mołotowa. Jak wiedzieliśmy Niemców to dawaliśmy mu znaki i wtedy on strzelał z karabinu.Po każdym takim ataku przechodziliśmy do następnego budynku i Niemcy myśleli, że jest nas wielu i że mamy dużo karabinów
1139.1943-04-23 -
Grupa uciekinierów szybko powiększa się. Na strychu przy Bonifraterskiej ciśnie się już 150 osób. Wymieniają wiadomości. Przez małe okienko widać szybko rozprzestrzeniający się pożar - wkrótce dym zaczyna dusić.
1140.1943-04-23 -
Na podwórzu budynku przy Franciszkańskiej 20 są już Niemcy. Przez otwory w murach, przygotowane wcześniej, Halina, Celina, matka i Heniek z Oskarem uciekają z połonącej ulicy. Płonie też sąsiednia Świętojerska.
1141.1943-04-23 -
Wg. nowych uciekinierów, Niemcy i Ukraińcy pomiędzy Niemcami i Ukraińcami był jeden Żyd-gestapowiec, który w języku żydowskim i polskim nawoływał do wychodzenia z bunkrów dobrowolnie. Obiecywał, że zgromadzeni udadzą się do obozów pracy i że śmierć im nie grozi. Wiele osób wychodziło. Przed opuszczeniem podwórzy Niemcy wrzucali do domów bomby zapalające. Wówczas jeszcze niektórzy uciekali z npłomieni, inni w nich ginęli.
1142.1943-04-23 -
Uciekinierom na strychu grozi spalenie żywcem. Na podwórzu czekają Niemcy. Oskar znajduje przejście przez okno mieszkania na pierwszym piętrze - gdy strych zaczyna się palić, wszyscy schodzą. Szeregiem, podając dzieci najsilniejszemu, który skoczył pierwszy, kolejno - dziewczęta, kobiety, chłopcy - wyskakują oknem. Trafiają na inną ulicę, również zagrożoną spaleniem.
1143.1943-04-23 -
Przez dziury w murach uciekinierzy trafiają na teren niemieckiej fabryki, której pracowników tego samego ranka zabrano. Natykają się na dwóch żydowskich policjantów, pilnujących fabryki. Bezradni uciekinierzy siadają na podłodze i czekają, nie wiedząc na co. Dzwoni telefon: dyrektor fabryki za godzinę z dużą grupą Niemców przystąpi do likwidacji fabryki. Ludzie gromadzą się w jednym pokoju, są tak wyczerpani, że nie zamierzają już uciekać.
1144.1943-04-23 -
Uciekinierzy z przerażeniem wschuchują się w kroki Niemców. Halinę A. opanowuje dziwne zobojętnienie wobec śmierci. Ze zdumieniem słyszą odjeżdżający samochód - dwaj żydowscy policjanci oznajmiają, że Niemcy odjechali. Pozwalają wszystkim przenocować w fabryce.
1145.1943-04-23 -
0000-00-00
Rozkaz całkowitego oczyszcenia getta" z największą surowością i niesłabnącą bezwględnością" - Krueger.
1146.1943-04-24 -
W sobotę o świcie Halina A. i reszta uciekających muszą opuścić fabrykę o świcie, nim zjawią się Niemcy. Błąkając się po gruzach i zgliszczach, spotykają... straż ogniową. Okazuje się, że mają gasić pożary, by nie rozprzestrzeniły się na "stronę aryjską". Pytają o swoje ulice - "gruzy i popiół", odpowiadają strażacy.
1147.1943-04-24 -
Heniek, Oskar, Halina i Celina postanawiają wrócić do ruin domu. Część uciekinierów robi to samo i grupa się zmniejsza. Inni dołączają do Oskara i Heńka.
1148.1943-04-24 -
Przy Franciszkańskiej okazuje się, że cudem ocalała mała oficyna. Halina, Heniek i inni spotykają tam kilku sąsiadów, cudem ocalałych w jednym ze schronów. Postanawiają tu się zatrzymać. Z całego budynku, gdzie mieszkało ok. 300 osób, przeżyła jedna dziesiąta /ok. 30/.
1149.1943-04-24 -
W ocalałych mieszkaniach ocaleli mieszkańcy organizują życie na nowo. Wystawiają straże, zdobywają wodę i żywność, toczą boje o nieliczne łóżka. W dzień wszyscy ukrywają się, npcami wędrują z kubełkami po wodę do pobliskiej "mykwy".
1150.1943-04-24 -
Niemcy nocą boją się getta - w ciemnościach Żydzi mogą poruszać się względnie bezpiecznie. Wśród gruzu i popiołów jest mnóstwo trupów - niektórzy ściągają im pierścionki i zegarki, Halina A. i jej znajomi szukają jedzenia. Czasem zdobywają nieco cukru, kaszy czy fasoli, niekiedy suchary. W nocy gotują zupę.
1151.1943-04-24 -
Piątego dnia powstania Komitet Koordynacyjny po stronie aryjskiej napisał wezwanie w imieniu walczącego getta. Ułożono je na Żurawiej 24. Stamtąd autorka zaniosła manuskrypt do sklepu z jedzeniem, a potem przyniosła paczkę wydrukowanych ulotek. Apel był po polsku i kładł nacisk na odwagę i bohaterstwo walczących i okrucieństwo walki. Każdy dom był twierdzą przeciwko Niemcom. Powstańcy przesyłali gorące pozdrowienia wszystkim, którzy walczyli z nazistami. "Pomścimy zbrodnie Dachau, Treblinki i Auschwitz" - głosiła odezwa. "Bitwa o waszą i naszą wolność trwa". Było podpisane przez Żydowską Organizację Bojową.
1152.1943-04-24 -
Po drodze z Żoliborza* autorka z paczką odezw nie może przejść Bonifraterską - dusi smród spalenizny, gorąco i pożar z getta przedostaje się na aryjską stronę. Polscy strażacy walczą z płomieniami na dachach domów. Niemieccy strażnicy zatrzymują i przeszukują przechodniów. Władka skręca w ulicę Konwiktorską i natyka się na gupę sześdziesięciu Żydów, mężczyzn, kobiet i dzieci, stojących pod ścianą, otoczonych przez strażników z wycelowanymi bagnetami. Nieszczęśnicy, łącznie z bardzo małymi dziećmi, wyglądali na wycieńczonych, przestraszonych, obszarpanych , ich spojrzenia były dzikie. Dzieci były wyczerpane, i od czasu do czasu opadały im ręce, uderzał je wtedy niemiecki bagnet, dopóki rąk nie podniosły. Mimo to żadne z nich nie płakało.
1153.1943-04-24 -
0000-00-00
Ucieczka Jerzego Pfefera wraz z rodziną ze schronu, na skutek podpalenia bloku. Utrudniona ucieczka na skutek poparzenia ciała.
1154.1943-04-24 -
0000-00-00
dotarcie Jerzego Pfefera wraz z rodziną do nowego schronu, którym były gruzy spalonego 2 dni wcześniej domu.
1155.1943-04-25 -
Stara pani Dubiel jest przestraszona. Co jakiś czas jej mąż wpuszcza Niemców, którzy szukają ukrywających się Żydów. Nellie i Włodka poruszały się bezszelestnie, czasami zerkały ciche, przestraszone przez okno na palące się getto.
1156.1943-04-25 -
Władka próbuje podejść do okna, ale pani Dubiel ją powstrzymuje; to zbyt ryzykowne. Jej mąż o mało nie zginął poprzedniego dnia: Polak nie może pokazać się w oknie.
1157.1943-04-25 -
Autorka wyglądała przez okno zza szafy. Świętojerska i Wałowa były puste, w oddali widać czerwone łuny pożaru, rysujące się na tle czarnych chmur dymu, które wisiały nad gettem. Dwie grupy Niemców z karabinami maszynowymi były schowane za płotem na rogu tych ulic. Niemcy i Ukraińcy w całym szyku bojowym byli rozstawieni co parę metrów wzdłuż murów. Co jakiś czas Niemcy uzbrojeni w karabiny maszynowe przejeżdżali pędem na motocyklach, wśród sporadycznych wybuchów ognia. "Strzelają z naszego dachu" - poinformował autorkę Dubiel - "Niemcy zainstalowali tam karabin maszynowy. Strzelali całą noc. Dzisiaj jest trochę spokojniej niż zwykle. "
1158.1943-04-25 -
Kilka niemieckich oddziałów wzdłuż Wałowej rozlewa jakiś płyn z puszek na budynki. Powtarzają tę czynność kilkakrotnie. Niemcy rzucają płonące szmaty do domów i wycofują się. Poprzednio budynki nie chciały płonąć, teraz zapalają się wśród strzałów armatnich. W pobliżu wybuchają granaty. Wszystko się trzęsie.
1159.1943-04-25 -
Na balkonie płonącego budynku, na drugim piętrze stała kobieta, załamując ręce. Zniknęła, po chwili wróciła z dzieckiem, ciągnąc ze sobą łóżko, które rzuciała na ziemię, żeby złagodzić swój upadek. Sciskając dziecko zaczęła wspinać się na balustradę. Wystrzały przerwały jej wpół drogi - dziecko upadło na ulicę - ciało kobiety zawisło martwe na balustradzie.
1160.1943-04-25 -
Płomień objął już górne piętro budynku. Żydzi skakali z okien, niektórzy zabijani przez pociski w powietrzu, inni na ziemi. Dwóch Żydów z trzeciego piętra otworzyło ogień, potem się wycofali. Grupka ludzi na trzecim piętrze spuszczała w dół linę. Jeden mężczyzna, potem drugi, wyszedł z okna i zjechał po niej na dół. Niemcy zaczęli strzelać i obu zabili.
1161.1943-04-25 -
Z dachu domu przy Świętojerskiej 21 trwa ostrzał karabinu maszynowego, strzelają całą noc. Władka myśli o nawiązaniu kontaktu z gettem, ale starszy pan Dubiel odradza: w okolicy jest zatrzęsienie Niemców. Proponuje, by została na noc.
1162.1943-04-25 -
Stukasy zrzucają na getto bomby kruszące. Pomimo planowanej przez generała Stroopa trzydniowej akcji, getto walczy przez ponad miesiąc. W Wielką Niedzielę wielkanocną, 25 kwietnia na placu przy Świętojerskiej po aryjskiej stronie ruszyły karuzele i huśtawki. "Wesołe miasteczko" słyszało wybuchy granatów i strzały za murem getta, serie karabinów maszynowych, wiatr znosił dymy pożarów.
1163.1943-04-25 -
0000-00-00
25.04 1943 dyrekcje szopów uzyskały dla swoich „wyjątkowo potrzebnych” „listy żelazne”. Liczna listów była ograniczona, wynosiła prawdopodobnie około 300, szopy otrzymywały ich kilka lub kilkanaście, a wyjątkowo duże fabryki 30-40. Szop Brauera otrzymał 25 „listów żelaznych”. Bryskier otrzymał jeden z listów. „List żelazny” był pozwoleniem na przebywanie na terenie szopu w czasie akcji i na pozostanie w szopie po akcji. Każdy egzemplarz wystawiony był imiennie, zaopatrzony w kolejny numer i podpisy pod odpowiednią pieczęcią: Brigadeführer Gen. Major Stropp, Umsiedlung Komissar W.C. Többens. Listy te w przeźroczystej oprawie należało zawiesić na klapie marynarki, aby były z daleka widoczne.
1164.1943-04-25 -
0000-00-00
Likwidacja szopu Brauera, mimo zapewnień, że szopowi nie zostanie zlikwidowany. Wszyscy posiadacze listów żelaznych, w tym autor, zostali ustawieni na dziedzińcu. Listy zostały zerwane z klap marynarek, a mężczyźni mieli zostać rozstrzelani. Wskutek interwencji Brauera i dyrektora Teya nie rozstrzelano ich. Wszystko rozgrywało się tak szybko, że niemożliwa była powiadomienie ludzi ukrytych w schronach. W jednym z nich została żona Bryskiera. Mężczyzn zaprowadzono do gmachu miejskiego przy ul. Stawki 6. Po drodze jen z eskortujących Niemców zabrał Bryskierowi obrączkę. Po kilku dniach sprowadzono do tego budynku innych robotników szopu Brauera.
1165.1943-04-25 -
0000-00-00
Po kilku dniach pobytu na Stawki 6 Bryskier wraz z kilkoma innymi mężczyznami zostaje wybrany do rozstrzelania. Wszyscy zostali wyprowadzeni na dziedziniec. W momencie, gdy podał strzał, od którego zginął mężczyzna stojący obok autora, ten zemdlał. Przez pewien czas udawał zastrzelonego, a później korzystając z zamieszania przedostał się do transportu jadącego do obozu w Lublinie. Autor zamierzał uciec z pociągu, ale zrezygnował z tego, ponieważ Niemcy podczas postoju odkryli zerwane zabezpieczenia.
1166.1943-04-25 -
0000-00-00
Transport Żydów z getta warszawskiego, w którym znajduje się Bryskier, przybywa do Lublina. Autor krótko opisuje wygląd obozu. Zaraz po przybyciu cały transport, który autor szacuje na 6000 osób został nakarmiony. Potem odbyła się selekcja wg wykonywanych zawodów. Wybierano szewców, krawców, kamaszników, stolarzy, rymarzy. Najliczniejszą grupą byli krawcy i szwaczki. Jeśli np. mąż był szewcem, a żona krawcową, podawano ten sam zawód, aby uniknąć rozłąki.
1167.1943-04-25 -
0000-00-00
Żydzi z getta warszawskiego przybyli do Lublina, którzy mieli krewnych i znajomych w Trawnikach i u Schulza podczas selekcji wg zawodów podają się za kuśnierzy i rymarzy.
1168.1943-04-26 -
Władka ogląda z przerażeniem sceny w getcie. Strzały i krzyki agonii słychać przez całą noc. Całą noc stoi w otwartym oknie. O świcie widzi, że jedno z ciał na ulicy porusza się - nim odpełznie, strzały dobijają ofiarę. Rankiem do mieszkania Dubiela weszło dwóch oficerów niemieckich."Czy mieszka tu ktoś oprócz twojej rodziny?" "Nie. U mnie się Żydzi nie ukrywają" - powiedział Dubiel. Niemcy nie zadali sobie trudu przeszukania mieszkania; podeszli do okna i zaczęli robić zdjęcia. "Dobra ekspozycja" - powiedział jeden - "Gdyby nie te przeklęte pożary". Pstrykali przez pół godziny śmiejąc się i żartując ze "śmiesznych żydowskich klaunów".
1169.1943-04-27 -
Członkowie GL wyprowadzili kilkunastu bojowców kanałami na aryjską stronę i przewieźli do partyzantki w lasy pod Wyszkowem
1170.1943-04-27 -
Podpalony dom . Schody płoną - uciekają po rynnie - na ulicy Żydzi twarzą do ściany - zabrali rzeczy - na Umschlagplatz - 3 dni tam żyli w strasznych warunkach
1171.1943-04-27 -
Życie w schronie - przez cały dzień ludzie leżeli na swych pryczach albo pokotem na ziemi bez możliwo.ci poruszania się, nerwy były napięte do ostatnich granic, byle szmer przyprawiał ludzi o ataki histerii. W nocy gotowano jedzenie, wydawano posiłek raz na dobę. Zapasy żywności były minimalne i chowano je dla dzieci. Dorośli jadali zupy kartoflane. W nocy prowadziliśmy dzieci na podwórko żeby się przewietrzyły, dorosłych wypuszczano na zmianę na 15 min.
1172.1943-04-27 -
Trzy dni później utorka natknęła się na tłum Polaków zebrany na ulicy Muranowskiej, wskazujący na dach po przeciwnej stronie ulicy. Grupa Żydów uciekła z getta, schowali się na strychu polskiego domu.. Niemcy ich znaleźli i zaatakowali. Żydzi odpowiedzieli ogniem i próbowali uciekać przez sąsiednie dachy. Wkrótce potem przyjechał niemiecki czołg, wszystkich wystrzelał . Gapie podziwiali rzadki widok: ręce i nogi zabitych jak girlandy zwisały z dachu.
1173.1943-04-28 -
Zarządzenie - Żydzi ze schronów, z których nie padną strzały, nie będą rozstrzeliwani, tylko wysyłani do obozów - przedtem wszystkich ze schronów rozstrzeliwano na miejscu w ich schronie - 20 osób - m.in. Hary, mąż Anki - siostry autora
1174.1943-04-29 -
W Łomiankach spotkaliśmy grupę Arona Karmiego - oni wyszli 29 kwietnia
1175.1943-04-29 -
Niemcy wykryli schron w piwnicy ustawieni trójkami - idą w stronę Żelaznej -Nowolipiem Smoczą, Gęsią, Zamenhofa na Umschlag - pogorzelisko
1176.1943-04-29 -
Nowy budynek, zniszczony - podzielony na pokoje, kał, nieczystości próby wydostania się - nieudane - Ukraińcy go zrewidowali, zabrali mu pokaźną część pieniądzy. Został mu brylantowy pierścionek i złota papierośnica
1177.1943-04-29 -
Autorka pochodzi z Łodzi, w1940 przyjeżdżają do Warszawy W czaise powstania wgetcie ich bunkier zostaje odkryty. Mąż zabity, kobiety - na Umschlagplatz - do Ostbahhn - Hotel Polski
1178.1943-04-29 -
Niemcy zmieniają taktykę: podpalają w getcie dom po domu. Żar i gryzący dym zmuszają powstańców do opuszczania jednego stanowiska po drugim. 29-go kwietnia grupa ok. 40 bojowców pod wodzą Gellera wychodzi z getta tunelem na aryjską stronę.
1179.1943-04-29 -
Gellerowi i innym Żydom pomaga dozorca z Ogrodowej 27. Jest z nim Stefan Grajek. Stąd grupa zostaje zabrana do lasu w Łomiankach przez kilku członków PPR (komunistycznej Polskiej Partii Robotniczej).
1180.1943-04-29 -
0000-00-00
29 kwietnia 1943 roku wywieszono ogłoszenia-zarządzenia, że kto przetrzymuje lub daje żywność Żydowi podlega najmniejszej już dziś karze śmierci. Piszę najmniejszej, bo dziś w kulturalnym wieku XX geniusz ludzki wynalazł takie tortury, że momentalna śmierć stanowi istne dobrodziejstwo.
1181.1943-04-30 -
Siedzą głęboko w piwnicy - przeszło 100 osób pod gruzami domu zwalonego jeszcze w 1939 r. duża część - personel Szpitala Żydowskeigo nie mają zaufania do obietnic niemieckich trudno było im uwierzyć w opowieści tych, co wrócili z Treblinki na ulicy walka już 12 dni w piwnicy - nie gotują, nie poruszają się, nie rozmawiamy - leżą cicho na pryczach
1182.1943-04-30 -
Niemcy wypędzają do wagonów; autor, żona i Renia - stoją przy okienku jadą linią Otwocką - Majdanek! szykują się do ucieczki - pociąg hamuje w Otwocku - skaczą ze wszystkich wagonów - strzały - dla nich to niemożliwe - przecisnąć się przez okienko - trzeba być szczupłym młodzieńcem ludzie mdleją, wołają o wodę - Ukraińcy zbierają pieniądze i kosztowności, ale wody nie przynoszą.Jakiś kolejarz przekrada się i przynosi parę flaszek wody za grube pieniądze na podłodze, pod nogami leżą ludzie. Nikt nie wie, czy żyją, czy nie o 7. rano dojeżdżają do Buska
1183.1943-04-30 -
Trzy tygodnie siedzieliśmy w Łomiankach, nie mieliśmy jedzenia ani wody. Nowodworski zakazał nam wychodzić z tego lasku, ale łamaliśmy rozkaz, przekradaliśmy się do studni. Aron z kolegą dogadali chłopa, żeby im sprzedawał trochę chleba - najpierw udawali, że uciekli z obozu. Potem ten człowiek przywiózł furmankę chleba dla bojowców
1184.1943-04-30 -
11 dnia powstania Zygmuntowi i Kazikowi udało się wyjść z getta podziemnym przejściem na aryjską stronę.
1185.1943-04-30 -
Autorka po raporcie u Antka (Zuckermana) spotyka się z Zygmuntem i Kazikiem w swoim nowym mieszkaniu na Barokowej 2. Prosili ją o pomoc dla getta.
1186.1943-04-30 -
0000-00-00
Jedenasty dzień już minął (autor ma na myśli jedenasty dzień powstania w getcie warszawskim), niedobitki Izraela bronią się jeszcze, beznadziejnie, bez pomocy.
1187.1943-04-30 -
0000-00-00
Ustalono wersję, że Niemcy wiozą osoby w pociągu do pracy do Poniatowa lub Trawników. Ale pociąg jechał w kierunku Lublina przez Otwock.
1188.1943-05-00 -
0000-00-00
Niemcy czynili Żydów kierownikami baraków, pisarzami, służbą barakową. Wyręczali oni Niemców w biciu i katowaniu, czyniąc to równie okrutnie.
1189.1943-05-00 -
0000-00-00
Szop szczotkarzy mieszczący się w bloku Świętojerska-Wałowa rozpoczął akcję samoobrony.
1190.1943-05-00 -
0000-00-00
Pewna garstka Żydów zdołała się ukryć po stronie aryjskiej, przy rodzinach polskich. Ciężkie jednak było tam życie, gdyż na każde pukanie lub dzwonek do drzwi serce im ze strachu zamierało i chowali się do skrytek. Po mieszkaniu chodzili na palcach, rozmawiali szeptem, nie podchodzili do okien, aby nie zobaczył ich żaden z sąsiadów. Mimo to, niestety, byli często wykrywani, bo zawsze znajdowali się „usłużni”, którzy donosili o nich Niemcom.
1191.1943-05-00 -
0000-00-00
Niemcy, zdając sobie sprawę, że przez donosicieli nie wyłowią wszystkich Żydów ukrytych po stronie aryjskiej, rozpuścili pogłoskę, że za pewną opłatę każdy Żyd zostanie wysłany do Szwajcarii, celem zamiany na Niemca z Ameryki. Znaleźli się naiwni, którzy uwierzyli w to i zamiast do Szwajcarii część z nich pojechała do Treblinek, a przeszło 300 zastrzelono w więzieniu na Pawiaku.
1192.1943-05-00 -
0000-00-00
Na ulicach odbywało się formalne polowanie na Żydów. Z szaloną pasją po ulicach chodziły różne typy w poszukiwaniu ludzi o wyglądzie semickim. Gestapo płaciło premie za głowy Żydów w postaci znalezionych u nich kosztowności i pieniędzy.
1193.1943-05-00 -
0000-00-00
Niektórzy gorliwi polscy policjanci (granatowi) gorliwie pracowali, szukając Żydów. Zaglądali przechodniom w oczy i legitymowali ich, wyciągali ludzi z dorożek i tramwajów. W wypadku najmniejszego podejrzenia zaciągano mężczyzn do bram, rozpinano spodnie i przeprowadzano doraźne badanie. Zabijano na miejscu, gdy były jakieś wątpliwości co do rasy. Wystarczyło, że kobieta była podobna do Żydówki, aby ją bez sprawdzania dokumentów z miejsca zastrzelić.
1194.1943-05-00 -
0000-00-00
Poszukując, ukrywających się po stronie aryjskiej, Żydów rewidowano domy, piwnice i strychy. Grożono karą śmierci za ukrywanie Żydów – nie tylko Polakom ich ukrywającym, ale wszystkim lokatorom w danym domu. Jeśli więc ktoś miał dobre chęci i chciał przyjąć Żyda, musiał to robić w wielkiej tajemnicy przed współlokatorami domu, przez których był kontrolowany.
1195.1943-05-00 -
0000-00-00
Niemcy z zawziętą pasją likwidowali resztki Żydów na prowincji, w mniejszych miastach i osiedlach. Z powodu przepełnienia obozów w Treblinkach i w Majdanku, zabijano ich na miejscu. Żandarmi nagle otaczali domy i ulice ze wszystkich stron. Wyciągali Żydów z warsztatów i mieszkań i pędzli na cmentarz. Tam zmuszali ich do kopania sobie grobów i całymi dniami i nocami rozlegały się strzały z karabinów maszynowych.
1196.1943-05-00 -
0000-00-00
Gdy żandarmi wykrywali na prowincji schowanych tam Żydów, przywiązywali ich linami do samochodów ciężarowych wraz z ludźmi, którzy udzielili im schronienia i wleczono ich tak długo przez miasto, aż zostały z nich bezkształtne masy.
1197.1943-05-00 -
0000-00-00
Umundurowani esesowcy, gestapowcy i żandarmi chodzili po opuszczonych przez Żydów mieszkaniach i przedsiębiorstwach, szperając i myszkując w poszukiwaniu skarbów – złota, kosztowności i pieniędzy. Często przy tym bili się i kłócili między sobą o podział łupu.
1198.1943-05-00 -
0000-00-00
Naoczny świadek opowiadał jak podczas polowań w mieście na Żydów pewien żandarm zauważył na ulicy Żydówkę z niemowlęciem na rękach. Dziecko ssało pierś matki. Żandarm strzelił, kobieta padła, a dziecko dalej ssało pierś trupa. Żandarm zaproponował obecnemu przy tym policjantowi granatowemu zastrzelenie dziecka, a gdy ten odmówił, sam zastrzelił niemowlę.
1199.1943-05-00 -
0000-00-00
Ulicą Ceglaną szedł mężczyzna z niewiastą i małym dzieckiem. Nagle, ktoś wskazał na nich, że są Żydami. Mężczyzna owy uciekł na strych najbliższego domu, kobieta wbiegła do najbliższej bramy, a dziecko ktoś porwał, aby go uratować. Przejeżdżający tamtędy Niemcy zatrzymali ich. Niemiec podniósł za głowę dziecko do góry i przyłożył rewolwer. Matka obserwując to z bramy, wybiegła nie zważając na nic, chwyciła dziecko i przytuliła je. Ludzie z tłumu na ten widok zaczynają szlochać. Niemiec, widząc to, zabrał matkę z dzieckiem do samochodu, aby zabić ich w innym miejscu, a nie na oczach wzruszonego tłumu. Następnie Niemiec poszedł na strych i zabił ukrywającego się tam mężczyznę.
1200.1943-05-00 -
0000-00-00
Pewnego razu ulicą szła niewiasta z 4-5 letnią dziewczynką. Ktoś wskazał na nią, że jest Żydówką. Żandarm wyjął od razu rewolwer, a kobieta błaga go, aby zastrzelił tylko ją, a dziecko zostawił. Żandarm jest jednak bezduszny i na oczach matki zabija dziecko, a potem ją.
1201.1943-05-00 -
0000-00-00
Żydzi, którzy zostali wykryci byli tępieni całymi rodzinami. Widziało się zamordowane małżeństwa, złączone i przytulone do siebie w ostatnim uścisku, często wraz z dzieckiem.
1202.1943-05-00 -
0000-00-00
Pewnego dnia w tramwaju żandarm zauważył 5-letniego chłopca i zainteresował się nim. W międzyczasie opiekun dziecka ulotnił się. Żandarm rozpiął dzieciakowi spodenki, po czym wyprowadził z tramwaju i zastrzelił.
1203.1943-05-00 -
0000-00-00
Do tramwaju wsiadł uzbrojony żandarm z 4-letnim chłopczykiem. Dziecko spokojnie jadło chleb z marmoladą. Konduktorka spytała dokąd on go wiezie, a żandarm uśmiechnął się i przyłożył dłoń do szyi w taki sposób w jaki się nóż przykłada.
1204.1943-05-00 -
0000-00-00
W pewnym polskim domu, żydowski chłopiec otrzymywał resztki z obiadu. Znalazł się usłużny i zawiadomił o tym Niemców. Pewnego dnia za wychodzącym chłopcem pobiegł ukryty w pobliżu żandarm. Chłopiec, płacząc przeraźliwie, uciekał, jak tropione zwierzę. Został jednak pojmany i na oczach publiczności zastrzelony.
1205.1943-05-00 -
0000-00-00
Na dworcu kolejowym w pewnym mieście ktoś wskazał 13-letniego chłopca, który wraz z niewiastą spieszył się do pociągu. Żandarm legitymuje ich – mają aryjskie papiery, lecz na różne nazwiska. Chłopca poddaje jeszcze badaniu i zabiera go, a niewiasta, która przekonywała, że jest jego matką musi odejść. Matka ledwo zdążywszy powiedzieć: „Jutro cię wyciągnę” usłyszała w odpowiedzi: „Mateczko pośpiesz się, by nie było za późno”.
1206.1943-05-00 -
0000-00-00
Refleksje Stanisława Sznapmana na temat zbliżającej się, nieuniknionej klęski Niemiec znajdują się na stronie 62 jego pamiętnika.
1207.1943-05-00 -
0000-00-00
JUS odbiera z firmy spedycyjnej Schenker i Sp. transport 24 skrzyń produktów farmaceutycznych i chemicznych przysłany przez Stowarzyszenie Bikur Chaulim u. St. Galleiv ze Szwajcarii.
1208.1943-05-00 -
0000-00-00
Komendant obozu przy Jerozolimskiej chce by leki z JUS dla Julagów I, II, III, ZFH, Madritscha były rozdzielane przez jego obóz.
1209.1943-05-00 -
0000-00-00
ZFH i Madritsch otrzymywały od JUS oddzielnie leki niż obozy, w których pracują ich robotnicy żeby móc udzielać pomocy w nagłych przypadkach i by robotnicy po powrocie do obozów nie musieli stać w kolejkach po lekarstwa.
1210.1943-05-00 -
0000-00-00
JUS nie chce przydzielać leków dla wszystkich obozów przez obóz na Jerozolimskiej żeby ich nie uzależniać od obozowego lekarza oraz by nie doszło do przechwytywania cennych środków wzmacniających, które były w niewielkiej ilości.
1211.1943-05-00 -
0000-00-00
Obóz na Jerozolimskiej chce obdzielać lekami wszystkie obozy w dystrykcie krakowskim.
1212.1943-05-00 -
0000-00-00
JUS nie chce się zgodzić by Jerozolimska rozdzielała leki dla wszystkich obozów w dystrykcie, ponieważ ograniczyłoby to jego rolę.
1213.1943-05-00 -
0000-00-00
Weichert tłumaczy H i J, że zaopatrzenie dla obozów powinno zależeć od żydowskich lekarzy, co da możliwość uwzględnienia poszczególnych potrzeb. Pokwitowania powinni także wystawiać lekarze żeby JUS mógł się rozliczyć z darczyńcami zagranicznymi.
1214.1943-05-00 -
0000-00-00
Weichert oferuje przesyłanie do SS specyfikacji leków i zamówień wysyłanych do poszczególnych obozów.
1215.1943-05-00 -
0000-00-00
JUS podkreśla, że zaopatrywanie obozów w leki należy do SS a zaopatrzenie od JUS jest tylko wspierającym.
1216.1943-05-00 -
0000-00-00
H. zgadza się by JUS wysyłał leki bezpośrednio do obozów i pozostałych gett a do SS jedynie odbitki specyfikacji leków.
1217.1943-05-00 -
0000-00-00
JUS posiada niekompletną bazę adresową ( pochodzącą z listopada 1942), zwraca się więc do SS o podanie adresów obozów w poszczególnych dystryktach oraz o umożliwienie kontaktów z tymi obozami.
1218.1943-05-00 -
0000-00-00
Pomimo, iż prośba o udostępnienie adresów obozów jej wysłana za pośrednictwem BuF mija sporo czasu zanim SS przesyła dane adresowe obozów.
1219.1943-05-00 -
0000-00-00
JUS wysyła do obozów, z którymi ma kontakt informacje o wznowieniu swojej działalności, oraz listę leków, środków wzmacniających, dezynfekcyjnych, którymi dysponuje namawiając by lekarze składali zapotrzebowania miesięczne.
1220.1943-05-00 -
0000-00-00
W miarę przybywania leków, odzieży i żywności JUS wysyła do obozów uzupełnione listy na zamówienia ( w sumie wychodzi 10 takich list).
1221.1943-05-00 -
0000-00-00
Czasem JUS wysyła najpotrzebniejsze leki i środki opatrunkowe razem z pierwszym listem zawiadamiającym o wznowieniu pracy.
1222.1943-05-00 -
0000-00-00
SS lubelskie żąda by leki były przesyłane do ich siedziby i oni będą dokonywali ich rozdziału. JUS ma już kontakt z częścią obozów w dystrykcie lubelskim, inne mają ulec likwidacji więc sprawa traci na aktualności.
1223.1943-05-00 -
0000-00-00
SS warszawskie i lwowskie przysyła zamówienie na leki dla 2 ostatnich obozów w tych dystryktach. JUS wysyła zamówienie żądając odesłania pokwitowań od żydowskich lekarzy.
1224.1943-05-00 -
0000-00-00
JUS nie może nawiązać kontaktu z obozami w dystrykcie radomskim ( zatrudniają one kilkadziesiąt tysięcy Żydów) nic nia dają także interwencje BuF oraz SS krakowskiego.
1225.1943-05-00 -
0000-00-00
B zjawia się w JUS w sprawie pokwitowań za dary, które przychodziły kiedy organizacja była nieczynna.
1226.1943-05-00 -
0000-00-00
B mówi Weichertowi, że prawdopodobnie SS radomskie obawia się przekazać JUSowi szczegółów ( ilość mężczyzn, dzieci) o które prosi JUS w swoim piśmie.
1227.1943-05-00 -
0000-00-00
B. godzi się podać JUSowi adresy obozów w dystrykcie radomskim z uwzględnieniem tylko ich liczebności bez podawania szczegółowych danych.
1228.1943-05-00 -
0000-00-00
JUS wysyła pierwszy transport do obozów w dystrykcie radomskim, po otrzymaniu pokwitowań od żydowskich lekarzy wysyła transporty co miesiąc.
1229.1943-05-00 -
0000-00-00
Radomskie SS żąda by cała korespondencja JUS z obozami szła przez biura SS. Bezskuteczna jest w tej sprawie interwencja BuF, którego urzędnicy i tak kontrolują korespondencję JUSu.
1230.1943-05-00 -
0000-00-00
Niektóre obozy fabryczne z dystryktu radomskiego przysyłają do JUS auta po dary.
1231.1943-05-00 -
0000-00-00
W mieszkaniach przy ul. Stalowej 28, ul. Artyleryjskiej 11 i Elektoralnej 45 Alicja Skolimowska przy udziale Aurelii Jasińskiej i z pomocą Stanisława Buzy przechowywała po upadku powstania w getcie Żydów, przedostających się kanałami na „aryjską stronę”.
1232.1943-05-00 -
0000-00-00
Żydzi po upadku powstania w getcie przedostawali się kanałami na stronę aryjską. Wychodzili włazami przy ul. Okopowej i ul. Pawiej.
1233.1943-05-00 -
0000-00-00
Tadeusz Buza był jednym z uczestników akcji przejmowania Żydów z getta, wychodzących włazami z kanałów przy ul. Okopowej i ul. Pawiej. Dowódcą zgrupowania był tramwajarz „Ślepy – elek”.
1234.1943-05-00 -
0000-00-00
Żydzi schwytani przez ludzi, którzy robili to dla pieniędzy byli potem dostarczani di Aussenstelle des BdS (Komenda Policji Bezpieczeństwa) do dalszej dyspozycji.
1235.1943-05-00 -
0000-00-00
Od Stachórskiej „Irka” przeprowadziła się na Grochów, gdzie pracowała w sklepie jako ekspedientka.
1236.1943-05-00 -
0000-00-00
Gdy wybuchło powstanie w getcie Henryka Filipkowska umieściła dzieci z getta w gruzach domów zniszczonych podczas wybuchu wojny w Kolonii Staszica.
1237.1943-05-00 -
0000-00-00
Dziecko żydowskie przygarnięte przez Henrykę Filipkowską nosiło przybrane imię i nazwisko – Jan Luś.
1238.1943-05-00 -
0000-00-00
Głowacki, na prośbę Lucjana Gurmana, starał się skierować go do partyzantki. Nawiązał w tym celu kontakt z działaczem PPR Balickim, ale niestety nie udało mu się.
1239.1943-05-00 -
0000-00-00
Po likwidacji getta w 1943 roku do Marii Szczepańskiej zgłosiła się Helena Meszorer z córeczką (którym to udało się uciec z Alei Szucha), prosząc o schronienie. Maria bez namysłu zabrała ją na letnisko w Józefowie.
1240.1943-05-00 -
0000-00-00
Gdy Maria Szczepańska przebywając na letnisku w Józefowie wraz z Heleną Meszorer i jej córką dowiedziała się, że śledzi ją sołtys, który był na usługach Gestapo, przeniosła Helenę i jej dziecko do swoich znajomych – państwa Kowalskich, u których przetrwały dość długi czas.
1241.1943-05-00 -
0000-00-00
Dozorca domu przy ul. Rakowieckiej 39a róg Al. Niepodległości – pan Sołtysiak, dokładnie orientował się w pochodzeniu Jana Kucińskiego, ale był bardzo dyskretny, uczynny i życzliwy.
1242.1943-05-00 -
0000-00-00
Opis rodziny Adeli Roland znajduje się na stronach 6-7 relacji Jana Kucińskiego.
1243.1943-05-00 -
0000-00-00
Po likwidacji getta warszawskiego, część jego mieszkańców została przewieziona do getta lubelskiego. Dostał się tam Hersz Szrut z rodziną – znajomy Jarosława Litwinowicza.
1244.1943-05-00 -
0000-00-00
Bracia pani Grosińskiej wydostali się z getta na stronę aryjską i dzięki pomocy Agnieszki Wróbel znaleźli kryjówkę.
1245.1943-05-00 -
0000-00-00
Jeden z braci pani Grosińskiej – pan Azkin znalazł na własną rękę mieszkanie u pani Danumowej (?), która okazała się znajomą Gestapo. Specjalnie wynajmowała ona mieszkanie Żydom, by później móc wydać ich Gestapo. Agnieszka Wróbel przynosiła tam obiady i z tego powodu zaczęła być szantażowana przez Danumową.
1246.1943-05-01 -
Autorka jedzie na Majdanek. W wagonie razem: siostra z dzieckiem - do baraku dziecinnego, tamże Szyperowa z 11-letnią córeczką
1247.1943-05-01 -
0000-00-00
Padających ludzi młodzi nosili na barkach, aby wszyscy dotarli na miejsce. Jerzy Pfefer trzymał za nogi pół żywą kobietę. Wszyscy byli pewni, że prowadzą ich na egzekucję.
1248.1943-05-01 -
0000-00-00
Komenda Naczelna „AK” zabroniła przeprowadzania ćwiczeń i egzaminów w terenie.
1249.1943-05-03 -
Podczas powstania w getcie autor wyszedł na aryjską na Żoliborzu kryjówka u Polaków w maglu w piwnicy - 7 osób aż do powstania 1944 1949 - do Izraela - ożenił się z Pniną Helman
1250.1943-05-04 -
Zabierają ich na Umschlag - półtorej doby leżą w wodzie i nieczystościach. Ukraińcy gwałcą kobiety - kilkaset osób - selekcje - do obozów 80 osób w wagonie, do Lublina dojechało 12 - reszta się udusiła. Siostra wuja autorki umarła w wagonie
1251.1943-05-04 -
0000-00-00
Rozmowa Jerzego Pfefera z pewnym Polakiem, a którym pracował w kuchni, dotycząca cierpień w K.L
1252.1943-05-04 -
0000-00-00
Warunki, jakie panują w obozie matek z dziećmi. Brak porządku, pryczy, sienników. Jedzenie dostawały kobiety, które używały do tego siły.
1253.1943-05-04 -
0000-00-00
Kobiety w obozie były umieszczone na piątym polu. Pracowały one równie ciężko, traktowane były na równi z mężczyznami.
1254.1943-05-04 -
0000-00-00
Furmani przyjeżdżający do obozu sprzedawali żywność: białe bułki, kiełbasę, masło, cukier. Mógł je nabyć każdy kto miał pieniądze. Jerzy Pfefer i jego siostry zostali jednak bez pieniędzy.
1255.1943-05-04 -
0000-00-00
Jerzy Pfefer pieniądze zarabiał w obozie na Majdanku. Poprzez znajomości w kancelarii, załatwiał ludziom lepsze prace, za które płacili jemu, jako pośrednikowi. Zarobił 700 zł. Pieniądze te przekazał właścicielowi placówki w zamian za obietnicę przynależenia do niej.
1256.1943-05-04 -
0000-00-00
Podczas kąpieli można było wyraźnie zaobserwować skutki kar cielesnych stosowanych w obozie. Siniaki mężczyzn były czarne. Wszyscy mięli wszy. Czysta bielizna, jaką otrzymywano po kąpieli była już zawszawiona.
1257.1943-05-04 -
0000-00-00
Po każdej kąpieli kilkadziesięciu mężczyzn z każdego baraku było przeziębionych lub zakatarzonych. Było to skutkiem okien bez szyb vis a vis wejścia do łaźni, gdzie mężczyźni stali kilka minut po kąpieli w kolejce po czystą bieliznę.
1258.1943-05-05 -
5 maja 43 szop Toebbensa zostaje otoczony przez SS. Robotnicy mają zabrać bagaże i jedzenie na dwa dni i spędzają ich na Umschlagplatz. Rano zjawia się Toebbens i ładuje swoich ludzi osobno w wagony po 150 osób. Jadą do Poniatowa ponad 4 dni. W Poniatowie Toebbens powiedział, że wystarczy mu już robotników i ludziom kazano wracać z powrotem do wagonów. Zawieziono ich na Majdanek.
1259.1943-05-05 -
5 maja 43 Abram Frydman wychodzi z bunkra na terenie getta warszawskiego, chce uciec na aryjską stronę, zostaje ranny i ukrywa się na terenie szpitala ewangelickiego. W czerwcu 43 zostaje wysłany na Majdanek wraz z ostatnim transportem z getta warszawskiego.
1260.1943-05-05 -
0000-00-00
Ok. godziny 5:00 nad ranem dawano tzw. śniadanie, którym było 0.5l. czarnego napoju kawowego.
1261.1943-05-05 -
0000-00-00
Po apelu wszystcy szli do jakiejś pracy na terenie obozu. Kierowano mężczyzn do budowy dróg kolejowych, szosy, tłuczenia i przenoszenia kamieni, a także do węgla, kopania kartofli i buraków, wywożenia gnoju, czyszczenia latryn i tym podobnych prac.
1262.1943-05-05 -
0000-00-00
Esesmani bili mężczyzn bez powodu podczas pracy. Lano pejczami i laskami, które się łamały. Osoby, które upadały z bólu kopano w żebra następnie lano wodą, aby się ocknęły.
1263.1943-05-05 -
0000-00-00
Esesmani boksowali Żydów jak worek bokserski. Było to ich ulubione zajęcie. Trening trwał ok. 15 min, do momentu zupełnego znokautowania ofiary.
1264.1943-05-05 -
0000-00-00
Esesmani ciężkim butem kopali Żydów. Była to ich druga ulubiona zabawa. Słychać było łamiące się kości.
1265.1943-05-05 -
0000-00-00
Szubienica znajdowała się na każdym polu. Wieszano na niej za spóźnianie się na apel lub inne wykroczenia.
1266.1943-05-06 -
6 maja 1943 r. o 11 rano rozpoczęła się ostateczna likwidacja szopu Toebbensa. Tymczasem Zimler zgłosił się o 8.30 do pójścia z placówką Werterfassung po meble na Leszno 13. Chciał przy okazji przejść na stronę aryjską, by spotkać się z robotnikiem przez którego kupił kryjówkę po stronie aryjskiej za 30 000 zł. W tym czasie jego żona i najbliższa rodzina zostali wywiezieni z szopu. Po powrocie placówki Ukraińcy chcieli zaprowadzić ich na Befehlstelle, ale Niemiec eskortujący placówkę nie zgodził się i zaprowadził ich na Narnutta, gdzie jeszcze pracowali przez kilka dni.
1267.1943-05-07 -
W tym samym czasie Zuckermanowi udaje się spotkać z pułkownikiem Chruścielem w konspiracyjnym mieszkaniu na Śliskiej. Na początku powstania "Monter" odmówił pomocy,enigmatycznie stwierdzając, że to czas na działanie - nie na słowa. Teraz stwierdza, że Armia Krajowa nie zaopatrzy powstańców w broń.
1268.1943-05-07 -
Zuckerman pyta, czy AK pomoże w ucieczce z getta - jak obiecywała na początku powstania: na przykład, przekazując powstańcom mapę systemu kanałów. Chruściel twierdzi, że nie mają takiej mapy*. AK nie zna też żadnych kanalarzy, którzy mogliby służyć za przewodników. Nie ma ciężarówek, którymi mogłaby pomóc w transporcie uciekinierów. AK nie wie nic o miejscach, w których uciekinierzy mogliby się chronić. Zuckerman opuszcza spotkanie załamany.
1269.1943-05-07 -
W mieszkaniu zajmowanym przez Feigele Peltel, Symchę i Zygmunta* zapada decyzja, że trzeba wykorzystać wszystkie możliwe kontakty by znaleźć ludzi - spoza AK - którzy mogliby pomóc.
1270.1943-05-07 -
Zygmunt wychodzi aby spotkać się z żoną, ukrywającą się po aryjskiej stronie. Jego 6-letniacórka ukrywa się u zakonnic. Symcha rusza na poszukiwanie kontaktów.
1271.1943-05-07 -
Pośród ludzi chętnych do pomocy uciekinierom z getta są polscy socjaliści i członkowie komunistycznej Polskiej Partii Robotniczej. Jednym z najbardziej pomocnych jest działacz podziemia PPR Konstanty Gajek, "Krzaczek".
1272.1943-05-07 -
0000-00-00
Olek Umger zlecił pracę Jerzemu Pfeferowi w kuchni przy obieraniu kartofli. Gest ten świadczył o dobroci i bezinteresowności Olka. Praca ta uratowała Jerzego Pfefera.
1273.1943-05-07 -
0000-00-00
Jerzy Pfefer pracował na nocnej zmianie w kuchni dzięki Ungerowi. Była to najlepsza praca w obozie. Dobrze odżywiano mężczyzn i stosowano rzadziej kary cielesne.
1274.1943-05-08 -
8-go maja Niemcy otaczają bunkier przy Miłej 18.Każą wszystkim wyjść. Rzucają do wnętrza gaz, granaty i bomby. Obrońcy odpowiadają ogniem. Nie chcą dać się wziąć żywcem. Jurek Wilner pierwszy rzuca hasło, by popełnić samobójstwo.
1275.1943-05-08 -
Władka podczas "imienin" czyta głośno list, który napisała do przyjaciół za oceanem: o tym, jak żyją w okupowanej Warszawie, o ich walce i silnej woli przetrwania. List nigdy nie zostanie wysłany. Goście zaczynają nucić żydowskie melodie, wypowiadać szeptem żydowskie sentencje. Na krótko odrywają się od zła, zaznają trochę ciepła i radości.
1276.1943-05-08 -
Władka wie, że to ryzykowne, ale czuje się straszliwie samotna: marzy o tym, żeby pobyć z przyjaciółmi. Zaprasza przyjaciół na "imieniny". W południe 8 maja około dwudziestka młodych przychodzi do mieszkania Anny Wąchalskiej, jej "mamy".
1277.1943-05-08 -
Po raz pierwszy tak wielu ukrywających się spotyka się nie po to, by konspirować. Atmosfera początkowo jest ciężka. Z czasem młodzi rozluźniają się, zaczynają ze sobą rozmawiać. Pomaga wypity alkohol. Niektórzy nawet zaczynają śpiewać. Zabawa jednak do końca podszyta jest smutkiem.
1278.1943-05-08 -
Jeden po drugim powstańcy przy Miłej 18 odbierają sobie życie. Dwojgu udaje się uciec bocznym wyjściem. Ginie większość bojowców ŻOB, podobnie jak tysiące ich anonimowych braci.
1279.1943-05-09 -
Ma nadzieję, że schron nie spłonie - wiatr jest sprzyjający i od płonącego Nowolipia oddziela ten dom spory placyk ich prowadzą na Umschlag -2 dni praca - ładują rzeczy do wagonów - mroczne piwnice Umschlagplatzu pełne trupów - wozy Pinkierta zabierają je na cmentarz. sami - do wagonów - walka o kroplę wody Ukrainiec pozwala mu uciec razem z nim skacze 17-letni chłopiec
1280.1943-05-09 -
Bluma Babic i wszyscy jej znajomi z domu przy Miłej 3 siedzą w jednym pomieszczeniu na podłodze na Umschlagplatz. Niemcy wchodzą i wychodzą, szykanują ich, rewidują, co jakiś czas wyciągają grupę do sprzątnięcia placu po transporcie. Ci co stamtąd wracają nie są w stanie opowiadać o swojej pracy.
1281.1943-05-09 -
Po tygodniach duszenia się w ciasnych wilgotnych norach piwnicznych rozkoszowaliśmy się świeżym powietrzem i słońcem
1282.1943-05-09 -
Przychodzi "legalny" - Sewek rozmawia z nim - sytuacja poważna. Przyniósł granatowy kombinezon, jaki noszą legalni dla Sewka - mają iść i uzgadniać możliwości przedostania się na Prostą i na aryjską Uprzedza rodzinę znajomy przygotował rikszę załadowaną workami - jadą przez getto do gmachu Trzeciego Werku - znajomi będą się przeprawiać jeszcze dziś Sewek bierze 3 kombinezony - pędzi do schronu - zatrzymany przez Niemca - do pracy Niemcy podpalają domy, także ich dom
1283.1943-05-10 -
Nie wszyscy którzy wyszli kanałami 10 maja byli w lesie w Łomiakach - Edelman i Lubetkin ukrywali się po aryjskiej stronie
1284.1943-05-10 -
Po wyjściu z kanału pojechali ciężarówką do Łomianek- w Łomiankach był zagajnik, a wokół kolonia niemiecka, w tym zagajniku można było tylko siedzieć, bo na stojąco było nas widać. Byliśmy tam dwa, a może półtora tygodnia
1285.1943-05-10 -
Powstańcy zawiezieni do lasku w Łomankach - byliśmy tam może 10 dni. Potem pojechaliśmy do lasów wyszkowskich do partyzantki.
1286.1943-05-11 -
Po spaleniu schronu Cederbauma Goldman z bratem i Bojmem ukryli się na podeście piątego piętra , piętro niżej ulokował się Grosman z żoną
1287.1943-05-11 -
O zmroku zeszliśmy się z pozostałymi, którzy tymczasem postanowili się połączyć z Hermanem i jego siostrą. Herman był rozbitkiem, pozostałym z jednej niewielkich grup, której schron odkryto i zniszczono. W schronie tym została jedna komora, w której od biedy mogo się zmieścić 6-8 osób . Postanowiono zamknąć i zamaskować tę komorę, część grupy przystąpiła do wynoszenia i ukrycia zapasów żywności , które pozostały w naszym schronie. Zamurowywanie otworów posuwało się naprzód głównie dzięki pracowitemu Zajdmanowi
1288.1943-05-11 -
Nasza trójosobowa grupka nie połączyła się ściśle z pozostałymi, gdyż pobyt na podeście wydawał nam się wygodniejszy. Postanowiliśmy, że będziemy tylko wspólnie korzystać z gotowanej strawy. wszystkie produkty do gotowania przenieśliśmy do tzw schronu Hermana. na własą rękę ukryliśmy worek sucharów i cukier. W ciągu najbliższych kilku dni żyliśmy względnie spokojnie na naszym podeście, schodząc na noc do piwnic w sąsiedztwie schronu Hermana, gdzie gotowano zupy. Nie było natomiast wody. Jedynym zabiegiem higienicznym było nacieranie ciała wodą kolońską, której duży zapas znaleźliśmy
1289.1943-05-12 -
Benjamin Babic od ośmiu miesięcy ukrywa się na Lubelszczyźnie. Wiosną 1943 Niemcy robią obławy, obstawiając wsie samochodami i żołnierzami. Chłopi drżą ze strachu, śpią w ubraniach. Wieś wystawia czujki, które mają budzić na odgłos aut. Benjamin głoduje w lesie, ale przestał bać się śmierci. Ukrywanie wciąga jak sport. Chłopi dają mu to trochę ziarna, to cebulę. Ktoś upiekł mu chleb.
1290.1943-05-13 -
13 maja 43 dr Polisiuk, dr Gitler, Chojer i Kaller zdecydowali się na opuszczenie kryjówki, w której została m. in. Anna Braude Hellerowa. Z chustkami na twarzach szli z Gęsiej 6 na ul. Mylną przez 3 doby. Chodzili nocą, a w dzień chowali się. Dotarli do domu przy ul. Przejazd 7 natknęli się na polskich szabrowników. Ci dostarczyli im 40 bochenków chleba po 75 zł za bochenek i 1000 papierosów po 250 za szt [sic]. Wzięli też list do znajomej Polisiuka i obiecali go dostarczyć za 250 zł. Obiecali że wrócą za tydzień. Po tygodniu w nocy z 26 na 27 maja obiecali zabrać Polisiuka na stronę aryjską, a Gitlera i Chojera przy następnej okazji. Kosztowało to 8 tys. zł.
1291.1943-05-13 -
0000-00-00
Dał się słyszeć nocny alarm lotniczy. Na tle nieba pokazały się nieprzyjacielskie samoloty. Bombardowanie stało się przyczyną pożarów, zburzonych domów i śmierci bardzo wielu osób.
1292.1943-05-14 -
Bluma Babic wraz z innymi trafia do bydlęcych wagonów na Umschlagplatz. W potwornym ścisku płaczą dzieci, Bluma zlizuje ze ścian wagonu spływającą skroploną wilgoć. Wszyscy są strasznie spragnieni. Transport jedzie na Majdanek.
1293.1943-05-16 -
0000-00-00
Getto zostało zlikwidowane, a cel osiągnięty – Warszawa była „Judenrein” (wolna/czysta od Żydów). Wysadzone dynamitem domy leżą w gruzach. Pozostały tylko zwęglone mury spalonych kamienic. Niemcy przypuszczając, ze w podziemiach zostali jeszcze ukryci Żydzi, puścili do piwnic gazy, aby ich wytruć jak szczury.
1294.1943-05-16 -
0000-00-00
Akcja gettowa została po 4 tygodniach zakończona wysadzeniem w powietrze synagogi.
1295.1943-05-16 -
0000-00-00
Po wysadzeniu synagogi w wielu domach w getcie ukrywało się jeszcze wielu Żydów. Stroop wyznaczył premię za głowę każdego schwytanego Żyda. Każdy kto przyprowadził Żyda miał prawo zatrzymać połowę znalezionego przy nim majątku w postaci złota, pieniędzy i wszelkich innych przedmiotów wartościowych.
1296.1943-05-20 -
0000-00-00
Jerzy Pfefer dostał się do kolumny robotników kuchennych ciągnących wozy z jedzeniem na stronę kobiet. W ten sposób dostał się na pole kobiet.
1297.1943-05-21 -
0000-00-00
Likwidacja getta w Brodach i życie w ukryciu po likwidacji getta.
1298.1943-06-00 -
0000-00-00
Była sąsiadka z Żelaznej p. Pączkowska rozpoznaje autorkę na ulicy. Chce przy użyciu siły odprowadzić ją do getta. Udaje jej się jednak zbiec i uniknąć niebezpieczeństwa.
1299.1943-06-00 -
0000-00-00
Jerzy Pfefer dowiaduje się, że 80 Żydów wychodzi pracować do tartaku za Lublinem. Praca ich była łatwiejsza, mogli się kontaktować z cywilami i od nich coś kupować. Dowiaduje się tego Pfefer od swoich znajomych.
1300.1943-06-00 -
0000-00-00
"Placówkarze"- czyli Żydzi wyjeżdzający z obozu na Majdanku do pracy do tartaku pod Lublin mają charakterystyczne stroje. Jerzy Pfefer chce stać się jednym z nich, ponieważ widzi w tym działaniu możliwośc ucieczki z obozu.
1301.1943-06-00 -
0000-00-00
Właściciel placówki, za przynależenie do której Jerzy Pfefer zapłacił mu 500 złotych, przepił pieniądze. Oszukał Jerzego i nie przyjął go do placówki.
1302.1943-06-00 -
0000-00-00
Za posiadanie czapki bez charakterystycznego paska malowanego farbą oleją, groziła szubienica. Na szczęście Jerzy Pfefer nie był rewidowany przez SS-owców.
1303.1943-06-00 -
0000-00-00
Jerzy Pfefer przy pomocy Ungera dostaje się za placówkę. Za miejsce w placówce Pfefer płaci 500 złotych.
1304.1943-06-00 -
0000-00-00
Ludzi wchodzących w skład placówki pracującej w tartaku pod Lublinem co niedzielę zmieniano. Czyniono to w celu zyskania dochodów, bowiem każdy nowy członek placówki płacił lokatę, która wspomagała kancelarię.
1305.1943-06-00 -
0000-00-00
Jerzy Pfefer płaci Sznapikowi 150 złotych, aby nie robił trudności przy przejściu Jerzego z pracy w kuchni do placówki.
1306.1943-06-00 -
0000-00-00
Jerzy Pfefer tłumaczył znajomym, że zmiana pracy w kuchni na pracę w tartaku ma na celu zarobienie pieniędzy sprzedając żywność w obozie, do jakiej miał Pfefer dostęp w placówce. O właściwym celu tej zamiany dowiedzieli się później.
1307.1943-06-00 -
0000-00-00
Jerzy Pfefer przez dwa tygodnie unikał cotygodniowych kąpieli, by nie stracić przygotowanego ubrania, bowiem po kąpieli mężczyźni otrzymywali nowe, czyste odzienie. Groziło za to dwadzieścia pięć batów. Jerzy Pfefer miał szczęście, ponieważ jego nieobecności w łaźni nie zauważono.
1308.1943-06-00 -
0000-00-00
Wyjście na "placówkę". 80 mężczyzn w więziennych strojach kieruje się w stronę szosy. Następuje wnikliwa rewizja. SS-owcy i Ukraińcy zawożą mężczyzn dwoma samochodami ciężarowymi do pracy.
1309.1943-06-00 -
0000-00-00
Ciężarówki z mężczyznami przejeżdżają przez Lublin. Mężczyżni obserwują życie ludzi, którzy są wolni. Wszędzie pełno Niemców. Jerzy Pfefer pierwszy raz od dłuższego czasu widzi normalne życie i budzi się w nim zazdrość.
1310.1943-06-00 -
0000-00-00
Ciężarówki z mężczyznami docierają z Majdanka na peryferie Lublina do tartaku, do miejsce pracy.
1311.1943-06-00 -
0000-00-00
Oficer SS wyznacza ludzi do pilnowania pracowników na placu. Ukraińca wyznacza na środek. Jerzy Pfefer obserwuje okolicę. W otaczającej plac ulicy widzi jedyną możliwość ucieczki.
1312.1943-06-00 -
0000-00-00
Regulamin placówki nakazuje zabicie 40 pracowników tartaku, jako karę za ucieczkę jednego więźnia.
1313.1943-06-00 -
0000-00-00
Zbiórka na placówce o godzinie 12:00, na której odbywało się liczenie więźniów.
1314.1943-06-00 -
0000-00-00
Po 6 tygodniach dzieci ukrywające się w Kolonii Staszica zostały zabrane przez Niemców.
1315.1943-06-03 -
Sara na robotach w Niemczech - pracuje w mleczarni w Goleniowie
1316.1943-06-04 -
Nawiązaliśmy kontakt z grupą Zachariasza, poszukują możliwości przejścia kanałami do dzielnicy polskiej, utaliliśmy z nimi wspólne hasło i mamy być w stałym kontakcie
1317.1943-06-06 -
Nasza melina miała dobre strony- od frontu znajdował się schron Grynbauma dobrze zaopatrzony w żywność, bieliznę ,odzież, pościel. Była też woda i dużo książek które zabraliśmy do czytania. Wyprawiając się o rzeczy uważaliśmy by nie zostawić śladów, obuwie owijaliśmy w specjalnie zrobione kapcie z kołder, pilnowalińmy, by wszystko wyglądało bez zmian
1318.1943-06-06 -
Nocą rozdzielaliśmy się na trzy grupy - jedna szła w teren w celu nawiązania kontaktów z ocalałymi Żydami oraz ew.wynalezienia szczeliny, którą można by się wydostać z getta. Druga grupa szukała żywności, wody i drewna. Trzecia gotowała jedzenie - zazwyczaj zupę fasolową lub mączną, a na dzień kaszę.
1319.1943-06-25 -
Budowa skrytki na Siennej
1320.1943-07-00 -
0000-00-00
Na dworcu wyczytano listę 250 osób. Cała rodzina Sophie się na niej znajdowała. Mąż Sophie dzięki dobrym znajomościom i sumie 15 tysięcy złotych zdołał wciągnąć całą rodzinę na listę. Wiele osób miało czekać na następny pociąg. Nigdy się go nie doczekali - zabrano ich do więzienia Pawiak i tam rozstrzelano.
1321.1943-07-00 -
0000-00-00
Bracia autorki zaczynają budować bunkier. Wykopują go poniżej poziomu piwnicy domu przy ulicy Zamenhofa. Gromadzą w nim trochę żywności i leków oraz tego, co udaje się zdobyc w getcie. Bunkier połączono z kanałem przy pomocy kilkumetrowego tunelu. Jego budowa trwała kilka miesięcy.
1322.1943-07-00 -
0000-00-00
W międzyczasie Henryk G. zapisał się do pracy na kolei w charakterze robotnika drogowego. Stał się w ten sposób obywatelem Generalnej Guberni. Pracując na kolei mógł uzyskać zakwaterowanie. Trzeba było to wykorzystać i pchać się na siłę, ponieważ nikt dobrowolnie nie chciał wynająć pokoju.
1323.1943-07-00 -
0000-00-00
Henryk G. pożyczył płaszcz i czapkę kolejową i poszedł do wójta w Czerwinie, gdzie poprosił o nakaz na mieszkanie do jakiegoś gospodarza, u którego stał wolny pokój. Pod koniec rozmowy dostał nakaz.
1324.1943-07-00 -
0000-00-00
Sytuacja we wsiach, szczególnie oddalonych od większych skupisk, ośrodków kulturalnych, była bardzo korzystna. Ludność tutejsza nie znała wielkomiejskich Żydów. Znali tylko Żydów prowincjonalnych, nie władających językiem polskim, o specyficznej, typowej twarzy i nosie.
1325.1943-07-00 -
0000-00-00
Praca Henryka G. w kolei polegała na podbijaniu podkładów na torach kolejowych. Czasem bywała też wymiana szyn i zwrotnic.
1326.1943-07-00 -
0000-00-00
Przez pewien czas cała grupa, w której pracował na kolei Henryk G. pracowała przy zakładaniu instalacji sygnalizacyjnej jako pomoc. Nosili oni części do kopania dołów itp. Faktyczną robotę wykonywali niemieccy kolejarze.
1327.1943-07-00 -
0000-00-00
W czasie prac przy zakładaniu instalacji sygnalizacyjnej ludzi doszła wieść o zamachu na Hitlera z marca 1943 roku. Robotnicy niemieccy mieli też dość już tej wojny. Henryk G. odniósł wrażenie, że byliby bardziej zadowoleni gdyby zamach się udał.
1328.1943-07-04 -
Ocalała część grupy Najberga urządziła się w nowej melinie - nie było wody ani jedzenia. Genialny Zemsz zrobił otwory w bojlerach gdzie były jeszcze zapasy wody
1329.1943-07-05 -
Nasza grupa przystąpiła do budowania sobie nowego schronu w piwnicach drugiego podwórka na Nalewkach 23/25 - praca jest robiona z myślą o przetrwaniu zimy. Pracowalińmy całymi nocami przy pogłębianiu piwnic, wykopaliśmy studnię, mieliśmy już zainstalowany piec i zbite prycze
1330.1943-07-13 -
Helena wyjeżdża do Bergen-Belsen, tam przebywa 22 miesiące 1945 - wyjeżdża do Palestyny - tam mąż (armia Andersa)
1331.1943-07-13 -
Helena zapisała się na listę palestyńską - było taniej niż na pd-amerykańską . Było na niej 50 osób, a ok. 200 miejsc dowiedziała się, że wysłano ludzi do getta z papierami dla Abrahama Gepnera - nie chciał, mówił, że jest chory Nikt nie wierzył, że lista palestyńska jest coś warta. Syjoniści - wpisywali się na amerykańską - np Guzik 2700 osób - wyjeżdża - osobowe pociągi - miejsca siedzące - do stacji Zelle. Stamtąd pieszo 7 km. Rzeczy osobno. Jechała z nimi grupa młodych bojowców z getta. Wszyscy zginęli. Uratowała się łączniczka m. gettem krakowskim a warszawskim. w obozie spotykają ludzi z poprzedniego transportu 10-43 - wyjeżdżają z obozu papiery amerykańskie, m.in Z dużego transportu pozostało 11 osób - 2 kobiety urodziły dzieci
1332.1943-07-21 -
Plan ucieczki do lasu nie powódł się bo kilka dni wcześniej Niemcy(Ukraińcy i Łotysze) zgarnęli placówkarzy z Dworca Gdańskiego. Wybrano z 300 osobowej grupy 15 ludzi, . Potem zawiezieni zostali do obozu na Gęsiówce. Zabrali nam nasze cywilne ubrania i dali zielone rosyjskie mundury. Dostaliśmy jedną dużą salę na 45 osób. W budynku spotkałem sześciu znajomych Żydów, resztę więźniów stanowili Polacy
1333.1943-07-22 -
Ustawiamy się trójkami i grupą 50 żydów, przebranych w mundury jeńców sowieckich, maszerujemy przez ulice Warszawy do garażu na Oboźną. Tam każdy dostaje swoją robotę. Dostałem dobrą tokarnię, pracy wiele nie miałem, ale z jedzeniem było gorzej
1334.1943-08-00 -
0000-00-00
Janina powoli przyzwyczaja się do życia w zakonie, ale wie, że nigdy nie będzie w pełni należała do grupy. Dziewczęta muszą wyglądać i zachowywać się skromnie. Nie ma, więc mowy o sukienkach przed kolana lub lokach na głowie. Pobudka jest codziennie o 7 rano. Od pobudki do śniadania obowiązuje całkowite milczenie. Modlą się prawie przez cały dzień. Janina cały czas chodzi głodna. Jedzenie smakuje paskudnie, a poza tym jest go bardzo mało.
1335.1943-08-00 -
0000-00-00
Janina nie może spać w nocy. Nieustannie się zamartwia, że prawda o jej tożsamości wyjdzie na jaw. Nie ma z kim podzielić się swoimi obawami, nie ma nikogo do kogo mogłaby się zwrócić. Siostra Ludwika już patrzy na nią podejrzliwie.
1336.1943-08-00 -
0000-00-00
W niedziele jest czas odwiedzin. Janina co tydzień czeka aż przyjedzie do niej Eric, ale tygodnie mijają i nikt się nie pojawia. Czyżby ją porzucił?
1337.1943-08-00 -
0000-00-00
Higiena dziewcząt w zakonie jest w opłakanym stanie. Wszystkie mają wszy. Prysznic mogą brać tylko w czasie lata, co trzy- cztery tygodnie. Odbywa się to w ciemnej piwnicy, gdzie jedna potyka się o drugą. Dziewczęta błądzą w ciemnościach, a po nich skaczą żaby, które wywołują krzyki przerażenia.
1338.1943-08-00 -
0000-00-00
Janina odkryła, że w zakonie istnieje prawdziwa łazienka z wanną. Zakonnice mogą się w niej kąpać. Z przerażeniem stwierdza, że niektóre z dziewcząt walczą o to, która ma się wykąpać w wodzie po której zakonnicy. Janina była zdeterminowana, żeby się wykąpać w czystej wodzie lub w ogóle. Osiągnęła swój cel, przekupując jedną z dziewczyn 12 kostkami cukru.
1339.1943-08-11 -
Rozpoczęliśmy przygotowania do wyjścia z getta - polegały na tym, że w dzień staraliśmy się opalać aby zamaskować bladość naszych twarzy, zajmowaliśmy się też tępieniem robactwa. W nocy chodziliśmy do byłego schronu szpitala lekarzy by tam znaleźć odzież dla przemytników, którzy mieli nas wyprowadzić
1340.1943-08-18 -
Pawiak i jego okolice, jeńcy sowieccy, budowa baraków
1341.1943-08-18 -
Runął od dawna pielęgnowany w naszych umysłach gmach, jakim był raj po tamtej stronie. Zamiast raju zostaliśmy znów wrzuceni na dno piekła...zaczęła się materializować legeda słyszana w dzieciństwie o siedmiu piekłach ; każda melina była bowiem stopniem do dalszego piekła
1342.1943-08-18 -
Melina na przeciw Pawiaka miała tę dodatnią stronę, że znajdując się w samej paszczy lwa byliśmy stosunkowo najmniej podejrzani. Miała też wady; nie można było rozpalić ognia,baliśmy się nawet szeptem rozmawiać. Odżywialiśmy się słoniną i owocami wydzielając minimalne porcje
1343.1943-08-18 -
Starania o żywność - wydostaliśmy worek soli, woreczek kaszy., trochę fasoli. bańkę cukru Brak wody - zbieraliśmy wodę deszczową z różnych porzoconych naczyń, kałuż i bajorek
1344.1943-08-21 -
Przeniosłem się do pokoju kawalerskiego w dużym bloku; wodę trzeba było brać ze wspólnego kranu na korytarzu, na korytarzu było też ogólne WC. Obok mnie mieszkali ludzie z inteligencji, bezpośrednio sąsiadowałem z małżeństwem działaczy konspiracyjnych. Nie było to dla mnie bezpieczne, ale wolałem takie sąsiedztwo od sąsiedztwa półinteligentów, którzy ze strachu mogli mnie wydać. Była to moja ostatnia kryjówka przed powstaniem warszawskim
1345.1943-08-22 -
0000-00-00
Do państwa Niewiarowskich Irena Kucharzak zabrała swoich żydowskich znajomych. Wolkenheimowie nie wrócili, natomiast przybył nowy pensjonariusz Bernard – obywatel USA znany Bundowiec, niebieskooki starszy pan z piękną brodą i na kilka dni mieszkał tam również młodziutki Marek Edelman, działacz ruchu oporu. Często przychodziła tam również jego żona Zuza ze swoją koleżanką Marysią. W chwilach krytycznych przychodził również Henryk Sieraczek – brat Mietka Sieraczka.
1346.1943-09-02 -
0000-00-00
Wszystkim prywatnym firmom zostają odebrani pracownicy żydowscy.
1347.1943-09-02 -
0000-00-00
ZFH zatrudnia w budynku Optimy 200 jeńców sowieckich.
1348.1943-09-02 -
0000-00-00
Zakaz wychodzenia z obozu do pracy na niemieckich placówkach. Ani robotnicy ani firmy nie zostają o tym zakazie powiadomione wcześniej.
1349.1943-09-02 -
0000-00-00
Następstwem zakazu wychodzenia z obozu do pracy jest przerwa w funkcjonowaniu ZFH i Madritsch. Polscy i niemieccy pracownicy wykorzystują ją żeby pozabierać całą żywność i, odzież i bieliznę z fabryki.
1350.1943-09-02 -
0000-00-00
Pracownicy JUS przestają pracować ponieważ nie wolno im już wychodzić z obozu.
1351.1943-09-06 -
Pobyt na Złotej - jedzenie dość podłe, ale podawane z fałszywą wykwintnością, stałe awantury pijackie pana Stefana, pani Janka uważa że młody człowiek czyli Stefan Chaskielewicz nie powinien żyć w celibacie i chadza z nim do łóżka po kryjomu
1352.1943-09-06 -
Spotkanie z Romą Elster, losy jej i jej męża
1353.1943-09-10 -
Irena dostała fałszywe dokumenty i wyruszyła do nowego miejsca - wylądowała w prowincjonalnym miasteczku O. niezwykle konserwatywnym,dom w którym zamieszkała jako służąca Krysia przypominał dwór szlachecki
1354.1943-10-00 -
0000-00-00
Eric wreszcie przyjeżdża. Przynosi Janinie paczkę cukierków. Otrzymawszy prezent Janina nie możliwe ukryć rozczarowania. Marzy jej się bochenek chleba i masło. Eric obiecuję jeszcze w tym tygodniu przesłać jej potrzebne rzeczy. Wkrótce dostaje wielką paczkę z jedzeniem i życie staje się troszkę przyjemniejsze.
1355.1943-10-00 -
0000-00-00
W klasztorze i okolicach panował spokój. Było tam pięknie. Mimo to Janina ciągle marzyła o tym, żeby być w getcie, wśród tłumów, brzydoty i biedy, wśród swoich ludzi.
1356.1943-10-04 -
Mieszkanie- kryjówka u pp. Szczypiorskich. Domek jednorodzinny, pokój Najberga mieścił się na piętrze. Na strychu schowek w razie najścia Niemców. W tym domu Najberg pisał pamiętnik.
1357.1943-11-00 -
0000-00-00
Obozy w Poniatowej i Trawnikach zostają zlikwidowane.
1358.1943-11-11 -
Meir Schwartz po ucieczce z płonącego dachu w najbliższym domu błagał Polkę o schronienie. Kobieta ukryła go w szafie z ubraniami. Niemcy wypędzili mieszkańców, przeszukali dom. Nie znaleźli Żyda. Gdy polscy gospodarze wrócili i otworzyli szafę, chłopak wypadł z niej - zmarł na atak serca. Z szóstki w fabryce celuloidu ocalał tylko Geller: Waładka spotkała go w niesławnym Hotelu Polskim. Miał zabandażowane ręce.
1359.1943-12-15 -
0000-00-00
Obóz ma przejść z rąk SS w ręce komendanta w Berlinie zajmującego się obozami koncentracyjnymi w Rzeszy.
1360.1943-12-31 -
0000-00-00
Podobno do 31.12.1943 mają być zlikwidowane wszystkie getta i wszystkie obozy pracy dla Żydów.
1361.1944-00-00 -
0000-00-00
Weichert otrzymuje informację, że wszyscy radcy warszawscy zostali zastrzeleni. Mówi mu to spotkany warszawski Żyd.
1362.1944-00-00 -
0000-00-00
Firma Reinhardt zaczyna zatrudniać 200 Żydów i otrzymuje od JUS pomoc.
1363.1944-00-00 -
0000-00-00
Po likwidacji Julagu I 70. dzieci i osób starszych zostaje rozstrzelanych, reszta odjeżdza do obozów przyfabrycznych w dystrykcie radomskim.
1364.1944-00-00 -
0000-00-00
Po likwidacji Julagu III dzieci zostają odtransportowane na Jerozolimską a dorośli do obozów przyfabrycznych w dystrykcie radomskim.
1365.1944-00-00 -
0000-00-00
Komendant obozu wydaje polecenie zbudowania baraku dziecięcego i umieszczenia tam wszystkich dzieci. Robotnicy obawiają się, że oznacza to wysiedlenie dzieci.
1366.1944-00-00 -
0000-00-00
Niepracujące dzieci zostają przeniesione do baraku dziecięcego. W baraku dziecięcym jest lekarka i kilka kobiet do opieki na czele z Chilowiczową.
1367.1944-00-00 -
0000-00-00
Niektórzy Niemcy przynoszą do baraku dziecięcego skonfiskowaną robotnikom żywność.
1368.1944-00-00 -
0000-00-00
Zostaje wysłany transport dzieci ok 800-900 osób. Krążą plotki, że zostały one wysłane do Oświęcimia.
1369.1944-00-00 -
0000-00-00
W obozie zostaje kilkoro dzieci bardzo wpływowych osobistości, jednak nie wolno o tym głośno mówić.
1370.1944-00-00 -
0000-00-00
Do obozu u na Jerozolimską trafiają : drobne grupy z kolumn oczyszczających getta, 6000 ( przeważnie kobiet) z Węgier i Słowacji wcześniej pracujących w Oświęcimiu, robotnicy w Drohobycza.
1371.1944-00-00 -
0000-00-00
Po rozwiązaniu obozu w Drohobyczu, pracujący tam Żydzi zostają uwolnieni. Część chowa się po wsiach część stawia się na wezwanie do przewiezienia do obozu w Płaszowie ( ok 1200). Chowający się po wsiach zostają w krótkim czasie pomordowani przez swoich gospodarzy, lub wydani Niemcom.
1372.1944-00-00 -
0000-00-00
W miarę zbliżania się wojsk sowieckich do obozu trafiają Żydzi z obozów w Kraśniku, Mielcu, Rzeszowie ( część z nich jedzie prawie 2 tygodnie transportem i umiera w drodze z wycieńczenia).
1373.1944-00-00 -
0000-00-00
JUS otrzymuje z zagranicy ok: 20 skrzyń cukru w kostkach, 20 skrzyń konserw mięsnych, 6000kg. fasoli, 15 ton makaronu, kilka tysięcy puszek po 0,5 kg. zawierających sardynki, migdały, figi.
1374.1944-00-00 -
0000-00-00
Za rozliczenie z 1942 ZFH wypłaca JUS 50000zł., które zostają przeznaczone na 200 par drewniaków wykonanych przez firmę Bata w jej filiach w miejscowościach, w których znajdują się obozy.
1375.1944-00-00 -
0000-00-00
Bata wykonuje drewniaki w miejscowościach, w których znajdują się obozy żeby zapobiec kradzieżom w transporcie.
1376.1944-00-00 -
0000-00-00
Teodor Janicki, jego żona i mieszkającą dotychczas z nimi Żydówka przenieśli się do jego rodziców mieszkających w Bydgoszczy i Toruniu.
1377.1944-00-00 -
0000-00-00
Adam Podoski został wciągnięty do SS i wysłany do Czech w kierunku Pragi.
1378.1944-00-00 -
0000-00-00
W czasie pobytu w Zakopanym, rodzina Marii Szczepańskiej była cały czas narażona na niespodziewane wizyty Gestapo – jakkolwiek bardzo groźne i wyczerpujące nerwowo, jednakże bezskuteczne dla Niemców.
1379.1944-00-00 -
0000-00-00
Wiosną 1944 roku doktor Makowski popełnił samobójstwo w szpitalu Ewangelickim na Elektoralnej, gdzie ukrywał się pracując jako pielęgniarz.
1380.1944-01-00 -
0000-00-00
Na ul. Kopernika podszedł do Langiewicza postawny mężczyzna i zagadując go po rosyjsku, powiedział, że jest oficerem radzieckim, który uciekł z obozu i prosi o pomoc. Profesor odruchowo wyjął pieniądze, które miał przy sobie i dał mu. Po chwili ogarnął go strach, czy nie padł ofiarą prowokacji. Dopiero gdy człowiek ten zniknął mu z oczu, strach minął.
1381.1944-01-01 -
0000-00-00
Obóz w Płaszowie zostaje z obozu pracy zmieniony na obóz koncentracyjny.
1382.1944-01-01 -
0000-00-00
W obozie zostają otwarte baraki dla Polaków a część żydowska ma zostać zmieniona na obóz dla internowanych. Niektórzy uważają, że w związku z tym nad obozem obejmie kuratelę Międzynarodowy Czerwony Krzyż a Żydzi zostaną wymienieni na niemieckich jeńców wojennych.
1383.1944-01-01 -
0000-00-00
W kołach niemieckich mówi się, że do naprawienia wszystkich strat nie będzie już działań masowych wobec żydów. W sferach przemysłowych mówi się, że Żydom zatrudnionym w przemyśle zbrojeniowym nic nie grozi, podobnie jak w obozach fabrycznych.
1384.1944-01-01 -
0000-00-00
Rozstrzeliwanie za byle co ustaje w obozie - każdy wyrok musi być zatwierdzony w Berlinie. Kara śmierci przestała być najczęściej stosowaną karą zastąpiły ją przeniesienie do kolumny karnej, praca przy robotach terenowych, zmniejszenie racji żywnościowych.
1385.1944-01-01 -
0000-00-00
Przydział chleba zostaje podwojony.
1386.1944-01-01 -
0000-00-00
Obóz zostaje otoczony drutem kolczastym pod napięciem.
1387.1944-01-01 -
0000-00-00
Obóz zostaje podzielony na 3 części: budynki administracyjne oraz koszary straży obozowej, baraki mieszkalne, warsztaty pracy. Oddzielają je od siebie zasieki z drutu a łączą bramy, na których stoi wartownik.
1388.1944-01-01 -
0000-00-00
Do obozu przylegają magazyny SS, do których zwożone są przedmioty po wysiedlonych z gett Żydach - zwane sa one w obozie " magazynami Balba".
1389.1944-01-01 -
0000-00-00
Robotnikom obozu ma zostać odebrane prywatne ubranie i maja oni otrzymać jednolite stroje w szaroniebieskie pasy. Z braku ubrań nie udało się tego zarządzenia wprowadzić w pełni w życie.
1390.1944-01-01 -
0000-00-00
Jednolite stroje dostają pracujący poza terenem obozu, wyjeżdżający na miasto i pracownicy administracji spotykający się z osobami z zewnątrz.
1391.1944-01-01 -
0000-00-00
Jednolity strój zostaje wprowadzony dla pracowników administracji po tym jak jeden z niemieckich interesantów chce podać rękę Żydowi pracującemu w biurze.
1392.1944-01-01 -
0000-00-00
Męskie ubranie obozowe składa się z marynarki i spodni, kobiece ze spódnicy i wierzchniej narzutki. Kobiety tak jak mężczyźni mają mieć ostrzyżone włosy, lecz niektórym pomimo szykan udaje się tego uniknąć.
1393.1944-01-01 -
0000-00-00
OD w obozie zostaje zlikwidowane, lecz jej dawni funkcjonariusze najpierw jako Capo, a później bez tytułu pełnili swoje dawne funkcje.
1394.1944-01-01 -
0000-00-00
Żydzi, którzy pozostają poza obozem, lub wychodzą z obozu maja wytatuowane na ramieniu K.L.
1395.1944-01-01 -
0000-00-00
Warsztaty obozowe zostają przekształcone w przedsiębiorstwo Deutsche Ausrustungwerke ( DAW), ważniejsze stanowiska obejmują Niemcy. DAW płaci za zatrudnionych Żydów, lecz niższe stawki niż inne firmy.
1396.1944-01-02 -
0000-00-00
Gertruda Butow miała syna z Adamem Podoskim. Urodził się 2 stycznia 1944 roku w Warszawie.
1397.1944-02-00 -
0000-00-00
Kontakt z mężem Klary Sapiro urwał się. Nie posyłał już pieniędzy, ani nie pisał serdecznych listów.
1398.1944-02-01 -
Po śmierci męża Bronisława nie wróciła już na Mokotowską. Zamieszkała na Chmielnej u pani Pieńczykowskiej, miała tam swój zapasowy pokój
1399.1944-03-00 -
0000-00-00
W barakach panuje niesamowity ścisk. W jednym pokoju mieszka około 450 ośob. Prycze są trzypiętrowe, na każdej muszą spać 3 osoby. Matki śpią z dziećmi, małżeństwa razem. Sophie śpi ze swoją córką, jej mąż z kolegą. O sen i tak trudno, wszyscy są głodni. U wielu pojawiły się obrzęki na twarzach i nogach, wiele cierpi jeszcze na tyfus. Sophie nie może już chodzić, nawet mówienie sprawia jej trudność, może jedynie szeptać. Nadal słychać amerykańskie i angielskie samoloty przelatujące nad ich głowami. Kiedy nas wreszcie uwolnią? Kiedy będziemy mogli znowu normalnie żyć?Każdy zadaje sobie takie pytania.
1400.1944-03-01 -
1 marca 1944r. dr Ringelblum razem z Adolfem Bermanem napisali bardzo dokładne sprawozdanie o pracy kulturalnej i o losie szeregu pisarzy, artystów i działaczy kulturalnych w gecie w-skim. To sprawozdanie zostało po dwóch miesiącach wysłane, przy pomocy polskich łączników, na adres Yiwo, do Nowego Jorku. Do istniejącej już listy dodano nazwisko historyka Rafaela Mahlera a 20 maja adnotację o tym co się stało z dr Ringelblumem i jego rodziną. W tym prawozdaniu jak również w sprawozdaniu Żydowskiego Narodowego Komitetu po aryjskiej stronie, które zostało wysłane 15 listopada 1943r na adres żydowskiego przedstawiciela przy polskim rządzie emigracyjnym w Londynie dr Ignacego Szwarcbarta, które zostało podpisane prze A. Bermana, Icchaka Cukermana i Dawida Gózika umieszczono również nazwisko Racheli Auerbach i z omówień, które się ukazały potem w żydowskiej prasie światowej rodzina Racheli dowiedziała się o tym, że udało jej się wyjść z getta i że znajduje się po aryjskiej stronie
1401.1944-03-07 -
W więzieniu na Pawiaku były warsztaty w których w tym czasie pracowali żydowscy rzemieślnicy, z którch część uratowała się dzięki warszawskiemu powstaniu. Josef Leman i Aharon Czechowicz, którzy znajdowali się wśród tych co przeżyli, opowiedzieli o ostatnich godzinach Ringelbluma. Kiedy pracujący na Pawiaku Żydzi dowiedziel się,że przywiezono Ringelbluma natychmiast zaczęto robić starania by go przeniesiono do warsztatów jako fachowca. Lehman opowiadał, że gdy z jakiegoś powodu przechodził wtedy przez podwórze słyszał szepty poprzez kraty:,,Ringelblum tu jest, Ringelblum tu jest". W ten sposób wiadomość przechodziła z ust do ust. Istnieje wersja, że akcja prowadzona przez żydowskich rzemieślników udała się. Żona i dziecko Ringelbluma zostali rozstrzelani wraz z innymi Żydami wyciągniętymi z bunkra, ale on sam żył jeszcze kilka tygodni i został zabity w trakcie nieudanej próby ucieczki.
1402.1944-04-25 -
0000-00-00
Profesor Langiewicz został aresztowany przez gestapo i wysłany do obozu koncentracyjnego w Stutthofie. Niektórzy ukrywający się w jego szkole Żydzi znaleźli sobie nowe kryjówki, a ci co pozostali korzystali z pomocy Marysi – żony profesora.
1403.1944-04-25 -
0000-00-00
Przed aresztowaniem, profesor Langiewicz pozwolił Pawłowi Marek, aby w doraźnych wypadkach mógł przenocować w szkole ludzi, którzy nagle pozostali bez dachu nad głową.
1404.1944-05-00 -
0000-00-00
Ocalenie przypadkoko spotkanej dziewczyny przez pania Narcyzę (Marię Grzegorzewską). Stojąc na przystanku tramwajowym zauwazyła młodą częstochowiankę (Żydówkę) o dośc niewątpliwej powierzchowności, która była strasznie czymś zdenerwowana i wystraszona. Pani Narcyza delikatnie ją zagadując dowiedziala się, że dziewczyna przed chwilą miała szmpan (zabrali jej cały majątek, czterysta złotych, obejrzeli dokumenty, sprawdzili gdzie mieszka i zapowiedzieli, że w określonym terminie ma na nich czekać z pieniędzmi w umówionym miejscu. Dziwczyna ani grosza więcej nie miała, nie znała nikogo w Warszawie, całą rodzinę straciła, do mieszkania bała się wrócić, żeby jej nie nasłali Gestapo. Pani Narcyza wzięła ją do domu, zatrzymała przez parę dni, a potem znalazła pracę jako panienka do dziecka. Niejaką R.S uratowała przed pewną śmiercią.
1405.1944-07-00 -
0000-00-00
Cena jakiej zarządał gospodarz 'pięcioraczków' (Poli Elster, Henryka Wassera z żoną Blumą Wasser, Berlińskiego i Elki Erlicha] za ich ukrywanie w sierpniu 1944. Kazał sobie zapłacić z góry po dwadzieścia dolarów za osobę. Dwadzieścia dolarów kosztowało w owych dniach około cześciu tysięcy złotych. Po utargowaniu dziewięcdziesięciu dolarów za pięc osób , otrzymał ponad dwadzieścia pięć tysięcy złotych za miesiąc.
1406.1944-07-00 -
0000-00-00
Przed wybuchem powstania 1 sierpnia pani Sochańska musiała wyjechać z Warszawy do swojej matki, gdyż Niemcy zmusili ją do tego.
1407.1944-07-29 -
Po dramatycznych wydarzeniach 29 lipca Stefan z matką idą na Kruczą i zostają tam na czas powstania warszawskiego
1408.1944-07-31 -
Pożegnanie z rodzicami nie ma już przejazdu - wraca pieszo przez most Kierbedza
1409.1944-08-00 -
0000-00-00
Problem ujawniania się Żydów nawet w czasie Powstania Warszawskiego (a więc okresu wolności w okupowanej Warszawie). Mimo, iż nie groziło to już żadnymi konsekwencjami ze strony Niemców, nadal niewielu ukrywających się do tej pory Żydów się ujawniało.
1410.1944-08-00 -
0000-00-00
Wymawianie mieszkań Żydom po wybuchu Powstania Warszawskiego. Najczęściej chodziło o sprawy finansowe. Podopieczni (Rady Pomocy Żydom) byli w tym okresie pozbawieni zasiłków i nie mogli płacić w porę. Gospodarze zaś często - wobec szalejącej drożyzny - kazali sobie płacić znacznie większą stawkę. Często kazali sobie wypłacać z góry i to w walutach obcych lub w złocie.
1411.1944-08-00 -
0000-00-00
W tydzień po wybuchu powstania warszawskiego Fania Stecher wraz z innymi została wcielona do pieszego transportu do Pruszkowa. W okolicy Piastowa udało się jej, pani Wankrac oraz jej sąsiadce zbiec z transportu. Przez miesiąc pracowały u chłopa na wsi, aż do momentu wkroczenia tam Niemców i wywiezienia wszystkich do obozu pracy. Z Pruszkowa Fania została wywieziona do obozu w Stargardzie, następnie do obozu pracy w Ornshagen koło Szczecina, gdzie przebywała do chwili wyzwolenia przez Armię Radziecką.
1412.1944-08-01 -
Było to 1 sierpnia 1944r. Obóz jeniecki w którym znajdował się Chaim Goldstein był już ewakuowany od trzech dni. Zostało tylko 430 osób do pomocy w wysyłaniu różnych rzeczy. 1 sierpnia rano kiedy wszyscy stali już ustawieni do wymarszu i otoczeni esesmanami nagle do komendanta podszedł oberszarfuchrer i zameldował mu o czymś. Komendant zaczął odliczać co piątego w rzędzie.Gdy odliczył 10 rzędów po pięć osób kazał im zrobić pięć kroków do przodu. Chaim Goldstein znalazł się wśród wybranych. Większość wybranych stanowili Żydzi węgierscy, kilku z Belgii. Zaprowadzono ich do miejsca gdzie przedtem był Umschlagplatz. Tam czekały puste wagony. Na wagony trzeba było załadowywać buty i inne rzeczy. Ludzi bito przy tym bardzo. Esesmani byli bardzo zdenerwowani i wyładowywali swoją złość na więźniach. Około 5 po południu , co kilka minut, przyjeżdrzali pośpiesznie jacyś oficerowie i po szybkiej wymianie zdań z miejscowymi oficerami, równie szybko odjeżdrzali. Nagle dały się słyszeć strzały. Coraz bliżej. Niemcy zaczęli strzelać w kierunku zbliżajcych się ludzi. Więźniowi zostali zapędzeni do magazynu. Zamknięto drzwi . W środku, przy drzwiach, stanęł esesman z pistoletem maszynowym skierowanym do ludzi, którym rozkazał się położyć na ziemię. Na zew nątrz strzelanina słabła. Po jakimś czasie rozległo się walenie do drzwi. W drzwiach stanął młody człowiek z biało czerwoną opaską na rękawie i z automatem w ręku. ,,Jesteście wolni!" - powiedział.Wszyscy wybiegli na ulicę. Stało tam około 40 osób z oddziału, który atakował magazyny. Obejmowano się, całowano z radości. Godsteina, jako jedynego wśród wyzwolonych Żydów mówiącego po polsku ,wezwano do dowódcy powstańców.W pokoju, poza dowódcą było jeszcze 5 osób a wśród nich lekarz. Dowódca wytłumaczył Goldsteinowi sytuację i powiedział, że w nocy patrol złożony z kilku osób uda się w kierunku obozu na Gęsiej by rozeznać sytuację. Goldstein zgłosł chęć pójścia z nimi. A potem wygłodzeni Żydzi rzucili się na jedzenie, którego było w bród w magazynach. Nikt nie zwracał uwagi na ostrzeżenia lekarza. Niektórzy nie wytrzymali. Umarli z powodu krwawej dyzenterii.
1413.1944-08-01 -
W oddziałach AK Żydzi, którzy dobrowolnie do nich dołączyli, wysyłani są w najbardziej niebezpieczne misje, a zdarza się, że koledzy strzelają im w plecy.
1414.1944-08-01 -
Ocaleli z getta bojowcy i kurierzy zasilają szeregi PAL* i AL nie dlatego, że są socjalistami czy komunistami - Armia Krajowa jest pełna antysemitów, nawet podczas walk z Niemcami Żydzi, którzy znaleźli się w jej oddziałach, prześladowani są przez polskich kolegów.
1415.1944-08-01 -
Pola z Elżunią idą na obiad do ks. Woronieckej Wybucha powstanie. Reicherowie rozdzieleni (Aleje Jerozolimskie - walki)
1416.1944-08-01 -
Żydzi w kryjówce pozbawieni są jedzenia i wody, powietrze zatruwają naruszone przez niemiecki granat groby. Mimo to modlą się tylko, by powstanie nie upadło, nim nadejdą Rosjanie.
1417.1944-08-01 -
O 17.00 Halina widzi przez okno, jak pierwsze strzały powstania trafiają w budkę z papierosami po przeciwnej stronie ulicy i zabijają siedzącego w niej mężczyznę.
1418.1944-08-01 -
Wybuch powstania zastaje Halinę w Warszawie, pracującą w mieszkaniu pani Heni. Atmosfera domowa jest ciężka i pełna niepokoju: mąż Heni Tadeusz dzień wcześniej wyjechał pod Warszawę do ich dziecka. Henia, w ostatnim miesiącu ciąży, postanowiła pieszo ruszyć za mężem. Halina ma opiekować się ich dobytkiem i czekać na powrót gospodarzy.
1419.1944-08-01 -
Osamotnioną Halinę odwiedza znajoma gospodarzy - jak się okazuje, Żydówka, siostra kolegi z getta Józka, "młodego byczka". Krysia szybko zostaje jej przyjaciółką. Tego samego wieczoru ojciec Heni zwalnia ją z pilnowania domu.
1420.1944-08-01 -
Władka odwiedza kryjówkę na Siennej by porozmawiać z Shifrą Mozelszo. Trafia na potworną scenę: Żydzi w chustach na twarzach zbierają z ziemi kawałki ludzkiego ciała. Smród rozkładającego się ciała jest nie do zniesienia. Niemcy rzucili granat, a ten rozerwał groby i pochowna w nich trupy. Mimo to Żydzi nie chcą opuścić kryjówki.
1421.1944-08-01 -
Mokotów, Stare Miasto, Czaerniaków i Żoliborz poddają się Niemcom kolejno. Śródmieście jeszcze się trzyma, ale, prześladowani od tygodni ciągłymi bombardowaniami, ludzie są na wpół żywi. Powstanie dogorywa. Warszawiacy zastanawiają się, dlaczego Armia Czerwona nie przyszła z pomocą walczącej Warszawie.
1422.1944-08-01 -
Podczas powstania dom przy Śliskiej rozbija pocisk. Klara, Adaś i Golde ledwie uchodzą z życiem. Mieszkańcy domu nie chcą ich w schronie w piwnicy. Po kilku dniach antysemickiech prześladowań, Golde zmuszony jest opuścić piwnicę podczas ciężkiego bombardowania. Ginie od szrapnela.
1423.1944-08-01 -
Najczęściej, gdy nowi mieszkańcy zostają rozpoznani jako Żydzi, kończy się to zaczepkami i wyrzuceniem. Taki los spotyka Klarę Falk i jej syna orazInżyniera Golde, którzy mieszkali w ukryciu na Śliskiej.
1424.1944-08-01 -
W domu przy Siennej 28, zrujnowanym i opuszczonym przez mieszkańców, piwnica jest okresowym cmentarzem. Około dwudziestki Żydów z różnych dzielnic miasta gromadzi się w tej dziurze pełnej śmieci: są stosunkowo bezpieczni, polscy chuligani nie napadną tak dużej grupy.
1425.1944-08-01 -
O 16.00 Lila Cukier widzi z okna, że ze wszystkich stron biegną w stronę centrum mężczyźni z bronią, czasami niedbale osłoniętą papierem. Ze wszystkich stron słychać strzały. Ponieważ większość batalionów i czołgi opuściły Warszawę, cywile wierzą, że w ciągu dwóch-trzech dni Rosjanie wspomogą powstańców i miasto będzie wolne.
1426.1944-08-01 -
Nocą wraz z żoną Jurka mieszkańcy Rakowieckiej kopią w ogrodzie grób dla zabitego. Wdowa sporządza drewniany krzyż z nazwiskiem. Niemcy zaczynają czyścić Aleje Niepodległości - Rakowiecka jest następna. Ciężko oddychać, w powietrzu unosi się dym ze spalonych budynków w sąsiedztwie.
1427.1944-08-01 -
Do mieszkańców fabryki kleju dołączają sąsiedzi z Rakowieckiej, sądząc, że jest tam bezpieczniej. Mają około 40 lat, są wystraszeni. Obiecują Ricie, że gdy przyjdą Niemcy, wezmą na ręce jej dzieci. Jeden z nich, Jurek, jest bardzo nerwowy i większość czasu spędza w schronie. Gdy wygląda przez chwilę przez okno - dosięga go strzał. Lila i Kazia próbują znaleźć lekarza, bez skutku. Jurek wykrwawia się i umiera.
1428.1944-08-01 -
Ktoś z polskich sąsiadów donosi powstańczym władzom, że ostatni ocaleli Żydzi muszą być niemieckimi szpiegami. Są przepytywani przez mieszkańców. Przesłuchuje ich także polska policja, ale nie znajduje nic podejrzanego.
1429.1944-08-01 -
Pierwszy sierpnia jest ciepły i słoneczny, ale czuje się lekki wietrzyk, zapowiadający wczesną polską jesień. Wszyscy czują, że coś się wydarzy, czekają, że Rosjanie przejdą Wisłę i zajmą Warszawę. W mieście nie widać niemieckich żołnierzy. Anek 0 12.00 przychodzi jak zwykle na lunch, jest bardzo nerwowy, nie je. Mówi wszystkim, że obaj z Janem mają rozkaz dołączyć do oddziału na Koszykowej. Każe Kazi opiekować się dziećmi i Lilą, nie wolno im opuszczać budynku, dobrze zaopatrzonego we wszystko.
1430.1944-08-01 -
Po wyjściu Anka mieszkańcy Rakowieckiej zdają sobie sprawę, że powstanie się zaczyna. Marysia i Rita postanawiają dokupić w mieście żywności. Gdy docierają, sklepy są już pozamykane, tylko na ulicy handlują jeszcze jedzeniem za niespotykaną cenę. Kobiety wracają z pustymi rękami.
1431.1944-08-01 -
Benjamin stara się przebić przez ruiny, by znaleźć schron na rogu Siennej i Sosnowej. Udaje mu się przebić cienką ścanę i natrafić na opustoszałą piwnicę. Władka kilkakrotnie wchodzi tam przez wąski tunel - za każdym razem z uczuciem, że zakopano ją żywcem.
1432.1944-08-01 -
Najbardzie rozpaczliwe jest położenie ocalałych Żydów. Zniszczone są domy i schrony, życzliwe nastawieni Polacy muszą się troszczyć o siebie. Najbardziej przedsiębiorczy szukają nowych ukryć pośród ruin, nocami wyprawiają się na poszukiwanie pożywienia i wody. Sądzą, że najdalej za kilka tygodni do miasta wejdą wreszcie Rosjanie.
1433.1944-08-01 -
Władka pamięta, że pojawienie się między nimi Żyda - męża sąsiadki, pani Topas - wzbudziło sensację. Ukrywający się wyszedł na światło dzienne, gdy pożar zniszczył czwarte piętro budynku. Kolejni Żydzi - "to byłoby wbrew polskim zasadom". Polacy uważają, że Żydów należy się czym prędzej pozbyć. Inni - że gdy tylko wejdą Rosjanie, mogą ukarać winnych prześladowań, więc warto zrobić Żydom miejsce w schronach.
1434.1944-08-01 -
Któregoś dnia sąsiadka-Polka dyskretnie ostrzega Topasa: powinien opuścić dom, bo jej "chłopcy" szykują się, by go pobić.
1435.1944-08-01 -
Władka nie jest w stanie ukrywać przyjaciół. Sąsiedzi kręcą się po mieszkaniach i po schronach, ich typowo semickie twarze wzbudziłyby sensację.
1436.1944-08-01 -
Haika Bełchatowska,Boruch Spiegel, Maszele Gleitman i jej mąż Jakubek, przyjaciele Władki i bojowcy z getta, niespodziewanie zjawiają się u niej podczas powstania.
1437.1944-08-01 -
Podczas bombardowań w ruinę obracają się niektóre żydowskie kryjówki. Ich mieszkańcy o typowo semickich rysach zmuszeni są wyjść na zewnątrz. Ci sami Polacy, którzy dokazują bohaterskich czynów, dopuszczają się aktów zbrodniczych wobec Żydów wychodzących z ukrycia.
1438.1944-08-01 -
Szpitale polowe Czerwonego Krzyża są przepełnione rannymi. W mieście gorąco od pożarów. Parki, skwery, podwórka i trawniki zajmują groby powstańców i cywili. Ludzie przemykają się z tobołkami, umykając przed ostrzałem i walącymi się domami.
1439.1944-08-01 -
Choć walki uliczne trwają, oczekiwani Rosjanie nie pojawiają się w mieście. Kończą się nawet bombardowania, które wyraźnie słychać było coraz bliżej. Ludzie są niespokojni. Nieustannie bombardują miasto Niemcy - nocami niebo jest czerwone od pożarów.
1440.1944-08-01 -
Niemcy zaczęli fortyfikować niektóre ulice, dzieląc miasto na pięć obszarów obrony: Żoliborz, Stare Miasto, Powiśle, Mokotów i Śródmieście. Komunikacja poimiędzy dzielnicami została przerwana, nie było mowy, by Komitet mógł zebrać swoich podopiecznych.
1441.1944-08-01 -
Źle uzbrojeni, żydowscy powstańcy walczą z uporem i odwagą: udaje im się uwolnić z więzienia na Dzikiej trzystu więźniów-Żydów z Grecji i Węgier. Oswobodzeni, choć nie mogą się z nikim porozumieć, włączają się w walki o Stare Miasto. W powstańczym wojsku Żydzi są żołnierzami, dowódcami, lekarzami, pielęgniarkami.
1442.1944-08-01 -
Niektórzy Polacy są pomocni i gościnni, inni radzą się z Żydami nie cackać. Większość sąsiadów Władki ma coś przeciw wspólnemu ukrywaniu się w schronie i nowoprzybyli znajomi Władki muszą przebywać osobno. Dwa dni później przenoszą się do zrujnowanego mieszkania na pierwszym piętrze.
1443.1944-08-01 -
Niewielka grupa kurierów i bojowców ocalałych z getta, mieszkańców okolic Leszna, zdołała się połączyć i wspólnie walczyć na Starym Mieście i Żoliborzu w oddziałach AL.
1444.1944-08-01 -
Pierwszego sierpnia 1944 roku, o 17.00, syreny zawyły, niemal natychmiast dały się słyszeć strzały i okrzyk: "Na Szwaba! Bić Niemców!" i wezwania do ludzi, żeby wyszli na ulice budować barykady. Rozpoczęło się powstanie.
1445.1944-08-01 -
Władka i Beniamin wychodzą z ukrycia, włączają się w ludzki strumień, płynący ze wszystkich bram. Niemców nie ma w zasięgu wzroku. Z wielu budynków powiewa polska, biało-czerwona flaga.
1446.1944-08-01 -
Barykady budowane są na rogach ulic, aby zatrzymać niemieckie czołgi. Wszędzie widać ludzi, pojedynczych i w grupkach, jak znoszą deski, stoły i połamane meble. Inni wyrywają brukowce z ulic. Wszyscy sobie pomagają, by zdobyć jak najwięcej budulca.
1447.1944-08-01 -
Władka pracuje ramię w ramię z młodymi, pokrytymi potem Polakami: nie może uwierzyć, że ci sami ludzie w czasach wolności przysparzali Żydom bólu i cierpienia. Pracuje w grupie, która stara się włączyć w barykadę przewrócony tramwaj.
1448.1944-08-01 -
Wszyscy w Warszawie spontanicvznie włączają się w walkę przeciw okupantowi, kierowaną przez oddziały Armii Krajowej. Zniszczenia, czynione przez niemiecką artylerię, początkowo traktowano spokojnie - to już ostatnie wyczyny, lada chwila wejdzie Armia Czerwona.
1449.1944-08-01 -
Podobnie jak Armia Krajowa, w powstaniu walczy komunistyczna Armia Ludowa i P.A.L., a także kilka setek Żydów. Pod polskimi nazwiskami włączają się do oddziałów - jako żołnierze ale też jako dowódcy. Np. major Nastek (Menasze Matywiecki), aktywny członek Żydowskiego Komitetu Koordynacyjnego, oficer naczelnego dowództwa. Zginął w obronie Starego Miasta.
1450.1944-08-01 -
Idący na stanowisko powstańcze Anek żegna żonę zaledwie na kilka dni: jest przekonany, że spotkają się już w wolnej Polsce, na resztę wspólnego życia.
1451.1944-08-01 -
Po kilku dniach ocaleli oficerowie ŻOB i Żydowski Komitet Koordynacyjny wezwali wszystkich Żydów przez radio, by włączali się do grup bojowych Demokratycznych Socjalistów*. Nigdy nie było mowy o sformowaniu specjalnych oddziałów żydowskich.
1452.1944-08-01 -
0000-00-00
"Czwórka" - [IV kolonia WSM], blok Krasińskiego 18, gdzie mieściła się kwatera i koszary AL.
1453.1944-08-03 -
W trzecim dniu powstania Henia wraca do domu. Wybuch walk uniemożliwił jej dotarcie na letnisko, do rodziny. Jej mieszkanie zaczyna się zapełniać uciekinierami i pogorzelcami. Wśród nich jest Żydówka z córeczką, które długo ukrywała ciotka Heni.
1454.1944-08-03 -
Trzeciego dnia powstania Krystyna i Halina zostają włączone do jednostki AK. Mają starać się o prowiant, gotować dla żołnierzy i roznosić jedzenie do punktów wojskowych. Zadanie jest trudne i niebezpieczne. Biegają pod ostrzałem zdobywać produkty, pod ostrzałem starają się donieść kubki z jedzeniem na pozycje strzeleckie.
1455.1944-08-05 -
Obóz na Gęsiej wyzwolony przez powstańców. Będąc już wolym człowiekiem zastanawiałem się co dalej robić. Postanowiłe jako Polak pomagać w powstaniu. Muszę, to mój obowiązek, odpłacić za oswobodzenie z rąk katów niemieckich. Dużo chłopaków było tego samego zdania co ja. Zaciągnęliśmy się do AK . Broni nam nie dali bo nie mieli. Pracowaliśmy przy robotach pomocniczych. Pracowałem jak koń, bez wytchnienia
1456.1944-08-05 -
Dwójka z aresztowanych przez AK Żydów - Lutek Friedman i Adek - wyskakuje z okna pod kulami prześladowców. Lutek uszkadza stopę, ale obydwu udaje się zbiec i przeżyć.
1457.1944-08-05 -
W budynku na rogu Żelaznej i Chmielnej, należącym do polskich kolei, piątego dnia powstania kilku Żydów szukało osłony przed bombardowanie. Zostali odkryci i aresztowani przez oddział Armii Krajowej.Oskarżono ich o szpiegowanie na rzecz Niemców. Zostali przeszukani i pobici, Polacy oświadczyli im, że w wolnej Polsce nie będzie miejsca dla Żydów.
1458.1944-08-05 -
Jeshieh Solomon - trzeci z aresztowanych w budynku kolei - zostaje zamordowany przez AK-owców na miejscu i po obdarciu z ubrania pochowany pod polskim nazwiskiem: Julek Leszczyński.
1459.1944-08-07 -
Po pożarze 7 sierpnia 44 lokatorzy ukrywający się na Ciepłej 26 opuścili to mieszkanie przenieśli się na plac w pobliżu ruin gimnazujm zgromadzenia kupców
1460.1944-08-08 -
0000-00-00
Wysiedlony z miasta poprzez tzw. "zieleniak" i obóz przejściowy w Pruszkowie. Następnie wysłany w łowickie, gdzie zaczyna pracować w gospodarstwie Józefa Walczaka we wsi Różyce Zastruga. Przebywa tam do stycznia 1945 roku.
1461.1944-08-11 -
Rankiem mieszkańcy Rakowieckiej układają swoje tobołki, szykując się do wypędzenia. O 7.00 rano zajeżdża ciężarówka pełna Niemców. Mężczyźni mają wyjść z rękami podniesionymi nad głowę, pod groźbą karabinów maszynowych. Wszystko odbywa się tak samo jak w getcie - tyle, że ludzie nie są zwożeni na Umschlagplatz. Zdają sobie sprawę że nigdy już nie wrócą do domu.
1462.1944-08-13 -
Gdy trzeba było uciekać ze Starówki oddział ŻOB-u przedostał sią do kryjówki w domu na Lesznie 18, firmowanym przez Mirkę Rajszczak. Znaleźli się tam: Ratajzer, Gelblum, Grajek, Sak, Krysia, Rozensztajn, Matywiecki, Sawicka. Następnego dnia Niemcy zaczeli podpalać ten dom. Wszyscy zbiegli do piwnic w drugim podwórzu (nie było już Matywieckiego, poszedł na Starówkę). Dym i czad zaczął przedostawać się w dół. Mieliczni pozostali mieszkańcy i Rajszczak wybiegli na podwórze, gdzie zostali złapani przez Niemców. Ludzie z ŻOB-u czekali, aż Niemcy pójdą zanim wyszli, na wpół uduszeni, na zewnątrz. Schowali się (Ratajzer, Gelblum, Grajek i Sawicka) w studzince ukrytej pod budynkiem ubikacyjnym, który nie spłonął. Przesiedzieli tam dwa dni, ciągle słyszc na podwórzu głosy Niemców. Po trzech dniach budyneczek został podpalony musieli przenieść się do dalszych piwnic, pod drodze zgarniając i cucąc Saka. W kolejnych piwnicach przesiedzieli 6 tygodni. Wydłubali studnię pilnikiem.
1463.1944-08-14 -
0000-00-00
Jerzy Śliwczyński został aresztowany przez Gestapo. Zapewnił on jednak schronienie ukrywającym się u niego Żydom u swojej rodziny.
1464.1944-08-19 -
Pozostałem w okolicy sam, do gmachu gdzie się ukrywałem coraz częściej przychodzili SSmni. Jak długo można było żyć jeszcze w tych warunkach?Tydzień, dwa? po czym zostawało mi znów samobójstwo. Tym razem mogłem je popełnić jedynie żyletką... Zanalazłem trochę jęczmienia, rozpaliłem ogień i w ten sposób zdobyłem trochę żywności na kilka dni
1465.1944-08-26 -
0000-00-00
Zburzenie domu na Freta 16, gdzie mieściło isę dowództwo AL. Prawie całe kierownictwo zostało zasypane - m.in były aplikant Berensona Anatol Matywiecki, który był oficerem informacyjnym. Przez całą dobę próbowano ich odkopać, ale gdy udało się do nich dotrzeć, odnaleziono tylko trupy. Zginęli między innymi: major Ryszard Kowalski - Polak, Edward Lanota - Żyd, który pełnił funkcję inzyniera pirotechnika, Korab Kurland - oficer służby bezpieczeństwa.
1466.1944-08-29 -
Przejście kanałami z placu Krasińskich na śródmieście. Potem do końca powstania Adina i Ala pracowały w szpitalu na Mokotowskiej. 11 października wyszły z warszawy, były w Grodzisku do wzwolenia
1467.1944-09-17 -
0000-00-00
Przemównie Krystyny (Ziuty) Grajpel w radiu Lublin. Kilka dni wcześnie przedostała się łódką przez Wisłę i nawiązała łączność z dowództwem sowieckim, dzięki czemu zrzuty nad walczącą Warszawą były trafne.
1468.1944-09-17 -
0000-00-00
Przemówienie świąteczne z okazji żydowskiego Nowego Roku nadane przez radio Londyn i Lublin. Przemawiał nadrabin Londynu.
1469.1944-10-00 -
0000-00-00
Z obozu przejściowego w Pruszkowie Zofia Marczak została wywieziona w kieleckie do wsi Odrowąż w powiecie Koneckiem, gdzie przeżyła z córeczką u chłopów ostatnie cztery miesiące wojny.
1470.1944-10-00 -
0000-00-00
Klarze Sapiro udało się zamieszkać na wsi niedaleko Warszawy na plebani za zgodą proboszcza.
1471.1944-10-00 -
0000-00-00
Sochańskiego Niemcy wywieźli na przymusowe roboty do Niemiec.
1472.1944-10-00 -
0000-00-00
Po kapitulacji Warszawy, gdy odgłosy walk nierównych się skończyły Niemcy ogłosili pozwolenie wychodzenia na ulicę na kilka godzin i komunikowania się ludności.
1473.1944-10-00 -
0000-00-00
Adela Domanus przyrzekła Klarze Sapiro, że będzie dowiadywać się przez R.G.O. gdzie przebywają zakonnice z klasztoru Maryi, a tym samym gdzie przebywa Inka.
1474.1944-10-00 -
0000-00-00
Adela Domanus oddała Klarze Sapiro jej biżuterię, którą przechowywała u siebie, palto i buty Inki, aby w razie odszukania jej miała ją w co ubrać.
1475.1944-10-00 -
0000-00-00
Jadwiga Maczko ubrana w ciepłe suknie Adeli Domanus wyjechała z rannymi Powstańcami z Czerwonym Krzyżem do Krakowa.
1476.1944-10-00 -
0000-00-00
Po upadku powstania warszawskiego Henryka Filipkowska wraz z żydowskim chłopcem była w obozie w Pruszkowie.
1477.1944-10-00 -
0000-00-00
Lucjan Gurman został wywieziony przez Pruszków do obozu przejściowego w Pirmasens – Nord, skąd jako Zygmunt Łukowski został skierowany do pracy w Reichsbahausbesserung – Werke we Frankfurcie nad Menem.
1478.1944-10-00 -
0000-00-00
Z Reichsbahausbesserung – Werke w Frankfurcie nad Menem Lucjan Gurman uciekł wraz z grupą Polaków do Darmstadtu, gdzie pracował w przedsiębiorstwie budowlanym jako Zygmunt Libicki.
1479.1944-10-00 -
0000-00-00
W Darmstadt Lucjan Gurman został aresztowany i udowodniono mu, że faktycznie nazywa się Łukowski, a nie Libicki. Skierowany więc został do Arbeitserziehungslager we Frankfurcie nad Menem jako heftling (tłum. więzień/jeniec) Nr. 6868.
1480.1944-10-00 -
0000-00-00
Anna Szenicer – Matusiak trafiła razem z innymi ludźmi do obozu w Pruszkowie.
1481.1944-10-00 -
0000-00-00
Po Powstaniu Warszawskim Maria Szczepańska znalazła się wraz z rodziną w Milanówku, skąd zamierzali jechać do Zakopanego. Na prośbę spotkanego tam znajomego męża – Eliasza Finkiela, zabrali jego 16-letnią córkę Renię, która przetrwała wraz z nimi wojnę.
1482.1944-10-00 -
0000-00-00
Po powstaniu warszawskim Władysław Smólski wznowił swoją działalność na linii Milanówek – Leśna Podkowa, udzielając pomocy wielkiej liczbie osób, w tym m.in. Żydom.
1483.1944-10-00 -
0000-00-00
Po powstaniu warszawskim wszystkich mieszkańców okolicy Śródmieścia wywieziono do Pruszkowa, stamtąd wysłano ich do Mauthausen, a następnie do Rawensbruck, gdzie Maria Geszychter przebywała kilka miesięcy. Później wysłano ich do Drezna do pracy w fabryce zbrojeń.
1484.1944-10-00 -
0000-00-00
Życie Edwarda Szulmana po powstaniu warszawskim opisane zostało na stronach 10-12 jego relacji – pobyt w Grójcu, powrót do Piaseczna, zakład RGO w Zalesiu Górnym, dom RGO w Konstancinie, wkroczenie Armii Czerwonej do Polski, życie we wsi Wkra koło Ciechanowa, Dom Dziecka w Śródborowie.
1485.1944-10-03 -
0000-00-00
Sposób na uzyskanie zwolnienia w obozie pruszkowskim (po upadku Powstania Warszawskiego) - kobiety mogły otrzymać taie zwolnienie podając się za ciężarną, chorą wenerycznie lub cierpiącą na schorzenie narządów kobiecych.
1486.1944-10-03 -
0000-00-00
Po upadku Powstania Warszawskiego Zofia Marczak została wywieziona do obozu przejściowego w Pruszkowie.
1487.1944-10-04 -
0000-00-00
Koniec powstania warszawskiego - następuje przypusowe opuszczenie Warszawy i marsz głodowy ulicą Śniadeckich.
1488.1944-10-07 -
Fusswerg wyszła z Warszawy 7 października 1944, po drodze wyrzuciła wszystkie rzeczy. Uciekła razem z Pawłem (?). Zamieszkała na wsi - 7 kilometrów pod Grodziskiem. Spotykała wielu Żydów, niketórzy byli w tragicznych warunkach. Dwóch stale siedziało w poczekalni RGO. Spotkała dr Bajera, bez żony i dziecka.
1489.1944-10-08 -
0000-00-00
Po blisko 9 tygodniach głodowania i walk powstańczych ludność miasta, a wśród nich Adela Domanus musieli wyjść na wygnanie.
1490.1944-10-08 -
0000-00-00
Adela Domanus wraz z całą swą rodziną – chorym mężem, matką męża, synem i synową oraz dwojgiem osób (małżeństwo), które przygodnie znalazły się w ich kamienicy, a które przygarnęli do swojej grupy wyszli z Warszawy.
1491.1944-10-14 -
Wyprowadzanie z miasta resztek cywilnej ludności, 14 października wyszli ostati. Byłem teraz sam, z odrobiną sucharów i kilku wannami brudnej wody.
1492.1944-10-14 -
Zbliżał się pierwszy listopad, zaczynało być chłodno. By nie oszaleć w samotności ułożyłem sobie uregulowany tryb życia. Przez cały dzień leżałem bez ruchu, by oszczędzać siły. Tylko raz koło południa wyciągałem rękę po leżące obok suchary i kubek z wodą. Od rana do owego posiłku leżąc z zamkniętymi oczami przypominałem sobie takt po takcie wszystkie kompozycje jakie grałem. Od południowego posiłku do zmierzchu przypominałem sbie treść wszystkich książek jakie kiedykolwiek przeczytałem i powtarzałem słówka angielskie. Sam sobie dawałm lekcje angielskiego, zadawałem pytania i odpowiadałem. O zmierzchu zasypiałem i spałem mniej więcej do 1 w nocy, po czym świecąc zapałkami, których zapas znalazłem wyruszałem na poszukiwanie żywności
1493.1944-11-15 -
Bunkier na Promyka szpital PCK na Boernerowie - opieka nad partyzantami przyjeżdża z Grodziska A Margolis - rozmawia z dr Świtalem wyrusza ekipa 5 osób + Ala
1494.1944-11-15 -
Spadł pierwszy śnieg. Zimno dokuczało mi coraz bardziej pod stosem łachów, które nagromadziłem sobie zewsząd. teraz gdy się budziłem były okryte warstwą śniegu. Legowisko usłałem sobie w narożniku strychu, pod ocalałym kawałkiem dachu, lecz reszta dachu była zerwana i nawiewało śniegu
1495.1944-12-06 -
0000-00-00
W obozie wybucha epidemia. Lekarz orzeka, że jest to odmiana tyfusu. Objawia się uporczywą biegunką i wysoką temperaturą. Jest niezwykle wyczerpująca, ponieważ trwa parę dni,kończy się i znów powraca. Sophie i jej mąż też chorują. Sophie dostaje biegunki co dwa tygodnie. Jest coraz słabsza, ledwo może chodzić. Do obozu przyjeżdżają kolejne transporty, tysiące osób z Oświęcimia, Dachau i innych obozów. Wygladają przerażająco, sama skóra i kości. Nie mają siły samodzielnie stać, jedni opierają się o drugich. Czasem ktoś upada na ziemię i już nie wstaje, umierają z głodu i wycieńczenia. Im więcej osób do wykarmienia, tym mniej jedzenia na jednostkę. Jakościowo jedzenie też jest coraz gorsze, prawie sama woda. Najlepiej jest pozostać w łożku, tam jest najcieplej, zresztą i tak większość nie ma siły już wstać.
1496.1944-12-07 -
0000-00-00
Spotkanie Barbary i Adolfa Bermanów z Celiną Lubetkin, Antkiem Cukiermanem, Zygmuntem Warmanem, Markiem Edelmanem i Lodzią Borkowską-Zybersztajn w Grodzisku, 7 grudnia 1944. Było to ich pierwsze spotkanie po upadku Powstania Warszawskiego.
1497.1944-12-25 -
Po drugim najściu w Wigilię bandy szantażystów na dom w Głoskowie Maria i Halina z dzieckiem następnego dnia opuściły to miejsce. Poszły do Pruszkowa, tam u znajomych doczekały wyzwolenia
1498.1945-00-00 -
0000-00-00
Sophie i jej rodzina zostaje odebrana ze stacji kolejowej w Paryżu, i zawieziona do luksusowego hotelu. Gdy mówią, że przebywali w obozie w Belsen, ludzie ściskają im ręce i pytają jak to możliwe, że cała trójka przeżyła. Dostają bardzo dobrą opiekę, mają zapewnione jedzenie i ubranie. Mąż zarejestrował ich na liście oczekujących na wyjazd do Izraela. Sophie pyta lekarza, czy jej stan pozwala na podróż. Dowiaduje się, że, aby dojść do zdrowia po tym co z jej organizmem się stało podczas pobytu w obozie, potrzebuje pół roku lub więcej. Przepisuje jej środki uspokajające i przeciwbólowe
1499.1945-00-00 -
0000-00-00
Mąż Sophie odnajduje jej brata - Maxa.
1500.1945-00-00 -
0000-00-00
D. Dąbrowska poznała Jerzego Bühla na studiach.
1501.1945-00-00 -
0000-00-00
Obywatele Żoliborza wybrali Romana Łuczaka do pierwszego Komitetu Blokowego, w którym był prezesem.
1502.1945-00-00 -
0000-00-00
Stanisława Dębowska wyszła ponownie za mąż za Guzowskiego, który zmarł parę lat temu.
1503.1945-00-00 -
0000-00-00
Po powrocie do wolnej Warszawy Adela Domanus nadal kontaktowała się z Jadwigą Maczko. Dostarczyła jej papiery aryjskie i metrykę na imię Leokadii Sopyki, a potem na nazwisko Jadwigi Aniołkowskiej.
1504.1945-00-00 -
0000-00-00
Pewnego dnia Jadwiga Maczko przybiegła zdenerwowana do Adeli Domanus, bo zgłosiła się do niej właścicielka nazwiska z papierów Leokadii Sopyła. Była to pomocnica domowa, rodem z pod Wilna, której dokumenty tj. metryka i książeczka służbowa znajdowały się w biurze Pośrednictwa Pracy prowadzonego przez organizację społeczną Samopomoc Społeczną Kobiet. Stamtąd Adela zabrała jej papiery sądząc, że już się po nie nie zgłosi. Pani Sopyła zrozumiała wyjątkową sytuację i nie wykorzystała sytuacji. Adela zaś zdobyła nowe papiery dla Jadwigi Maczko.
1505.1945-00-00 -
0000-00-00
Po wojnie Janina Pawlicka zamieszkała w Izraelu.
1506.1945-00-00 -
0000-00-00
Irena i Jan Guranowscy zamieszkali u dr Ostrowskiego w Łodzi, który w getcie był świadkiem zamordowania jej męża.
1507.1945-00-00 -
0000-00-00
Żydowska dziewczynka, którą Łukaczowa wzięła na wychowanie, miała na imię Madzia i bardzo przywiązała się do autorki. Codziennie czekała przy drzwiach, gdy autorka wracała z pracy. Madzia mając rok i dwa-cztery miesiące pytała Łukaczową, czy jest jej prawdziwą matką. Matka śniła jej się. Łukaczowa zabroniła dziecku widywać się z autorką – obawiała się jej przywiązania do Żydówki. Autorka tłumaczyła jej, że musi przygotować się na to, że po Madzię zgłosi się rodzina. Łukaczowa nie chciała zgłosić, że Madzia uratowała się, planowała w takim wypadku uciec z nią do lasu. Autorka walczyła długo ze sobą, czy zgłosić fakt ocalenia żydowskiego dziecka. Ostatecznie nie zrobiła tego, uważając, że lepiej, żeby Madzia miała rodziców. Kiedy autorka wyjechała do Izraela, nadal utrzymywała z nią kontakty. Pewnego razu Łukaczowa poprosiła w liście, by przerwała korespondencję z Madzią – nie wiadomo, czy ze względów politycznych, czy ze względu na dziecko. Kontakt urwał się.
1508.1945-00-00 -
0000-00-00
Po wojnie autorka bezustannie i bezskutecznie poszukiwała wiadomości o losie syna Amka. O córce wiedziała, że została wywieziona do Majdanka lub Treblinki na śmierć. O synu nie wiedziała nic. Szukała go przez różne instytucje, Czerwony Krzyż, na każdej stacji w drodze do Izraela pisała na ścianach: „Poszukuję Ciebie Amku” i podawała swoje imię i nazwisko. Bez skutku. Nie ma nawet jego fotografii. Córka miała dwie szuflady zdjęć; lubiła się fotografować. Autorka wyznaczyła wysoką nagrodę za przysłanie zdjęć córki. Ludzie szukali po fotografach, ale wszystko w Warszawie było zniszczone i nie można było ich znaleźć.
1509.1945-00-00 -
0000-00-00
Losy rodziny Lewenthal i Aman po wojnie opisane zostały na 2 stronie relacji.
1510.1945-01-18 -
W obozie atmosfera podniecenia. Pod wieczór Niemcy każą przygotować się do wyjścia z Oświęcimia. Na drogę więźniowie dostają nieco chleba, ale ponieważ magazyny żywności nie są już pilnowane, kto chce rabuje puszki mięsa, chleb, cukier. Bluma Babic ze swoim Barakiem zostaje doprowadzona z Birkenau do obozu centralnego. Spędzili tam noc. Rano zaczął się słynny później "marsz śmierci".
1511.1945-01-18 -
Wychodząc z obozu, Bluma Babic znajduje porzucone SS-mańskie buty z cholewami z zamienia swoje pantofle na buty. Okazuje się, że oba są lewe: nogi Blumy pokrywają się ranami. Wyrzuca buty po Niemcu i idzie boso, nogi owijając szmatami. Wieczorem szmaty są tak przemarznięte i przyklejone do stóp, że nie sposób ich zdjąć.
1512.1945-04-18 -
Lagerfuhrer rozdziela pośród wszystkich w obozie resztki prowiantu: trochę chleba i ziemniaków, po czym ucieka. Zapasów wastarcza zaledwie na trzy dni. Ostrzeliwanie nie ustaje. Dziewczęta wraz z częścią Włochów ukrywają się w murowanej piwnicy z węglem.
1513.1945-04-26 -
Wojska radzieckie zajmują część Berlina, obóz Haliny A. znajduje się w tej strefie. Rankiem mieszkańców schronu budzi cisza. Z radością wychodzą na powitanie radzieckich żołnierzy. Są skonsternowani: okazuje się, że wolność, zamiast wywołać eksplozję radości, przyniosła niepewność dalszego losu. I dziewczęta, i Włosi nie wiedzą, co robić.
1514.1945-04-26 -
Włosi nadal z trudem zdobywają jedzenie: czasami żywią się beczką skondensowanego mleka, czasem marmoladą lub konserwami. Halina A. i koleżanki nie są już głodne - ale są w niebezpieczeństwie. Rosjanie gwałcą, bez wyboru, Niemki i więźniarki. Uważają, że wyzwolone obozowiczki powinny im się "odwdzięczyć".
1515.1945-04-29 -
Pijany żołnierz sowiecki próbuje zaprosić do siebie Basię. Gdy ta odmawia, rząda towarzystwa Haliny A. Zaczyna jej grozić rewolwerem. Ta opowiada z pogardą, żeby strzelał: nie zginęła od kuli niemieckiej, zginie z ręki wyzwoliciela. Rosjanin rzuca się na Halinkę - ale Polka jest silna, bije się z nim i wygrywa. Za karę przez całą noc mają stać na baczność pod groźbą rewolweru.
1516.1945-05-03 -
3-go maja 1945 Halinka Czamarka w obozie Neustadt jak co rano wychodzi do pracy. Wkrótce jednak przybiega do Blumy Babic, leżącej z gorączką. Przynosi papierosy i wiadomość, że wojna się skończyła. Niemcy uciekają. W obozowej kuchni leżą paczki Czerwonego Krzyża i kto chce bierze z nich żywność i papierosy.
1517.1945-05-03 -
Więźniarki Neustadt widzą, jak Niemcy opuszczają obóz z walizkami. Uciekają SS-manki, które ich pilnowały. Kobiety rzucają się do kuchni, aby zdobyć jedzenie. Wycofujący się Niemcy zabijają wiele z nich.
1518.1945-05-05 -
Włosi odprowadzają przyjaciółki do granicy Berlina i żegnają z żalem. Dziewczęta maszerują do wieczora. We wsi kradną wózek, na którym odtąd ciągną walizki. Na noc zostają u Niemców, którzy boją się im odmówić pokoju.
1519.1945-05-05 -
Po zabiciu wielu więźniarek przez wycofujących się Niemców kobiety boją się ruszyć z baraków. Nie wiedzą, co ze sobą zrobć, nie wierzą, że wojna skończona. 5 maja o 9.00 rano do obozu wjeżdża amerykański czołg. Amerykanie są przrażeni obozem, stosami trupów, żywymi szkieletami. Żołnierze padają na kolana i modlą się. Nikt nie mówi po angielsku, nie potrafi im niczego wyjaśnić.
1520.1945-05-05 -
Po Amerykanach, do obozu Neustadt wchodzą Rosjanie. Niedaleko nad Elbą nastąpiło historyczne spotkanie frontu rosyjskiego z amerykańskim i angielskim. Amerykanie rozdają czekoladę i gumę do żucia. Rosjanie uganiają się za kobietami. Więźniarki wciąż umierają z głodu i wyczerpania - zaczynają też umierać z przejedzenia. Blumę Babic i Halinkę ratuje brak apetytu. Do dwójki przyjaciółek dołącza trzecia koleżanka - Dora Dobrzyńska z Łodzi. Stają się nierozłączne.
1521.1945-05-07 -
Dziewczyny dzielą się szczupłym prowiantem z Niemcem, który jest głodny i prosi o chleb. Robią to świadome, że może być mordercą - znają głód i nie umieją odmówić. Wędrują cały dzień, mijają Zassen - miasteczko w połowie drogi do Frankfurtu nad Odrą. Nie mogą znaleźć noclegu. Śpią na polanie.
1522.1945-05-07 -
Amerykanie wycofują się na drugi brzeg Elby, w Neustadt pozostają Rosjanie. Przynoszą więźniarkom kury - starsza pani z Będzina pozwala im pić tylko rosół. Dzięki niej dziewczęta mniej chorują. Nocą pijany Rosjanin z karabinem maszynowym rozbija drzwi pomieszczenia, gdzie śpi Bluma Babic. Dziewczyny w koszulach nocnych uciekają przez pole do drzwi komendantury. Zaalarmowany komendant radziecki zaprasza do własnego łóżka. Dziewczyna, która uciekając zaplątała się w koszulę, zostaje napadnięta i zgwałcona. Gwałcenie więźniarek przez rosyjskich żołnierzy staje się codziennym koszmarem.
1523.1945-05-08 -
Piątego dnia wędrówki dziewczęta są zupełnie wyczerpane, nie mają już jedzenia. Słyszą strzały - na wiwat. Dowiadują się, że właśnie skończyła się wojna. Napotkani żołnierze zapraszają je na kolację. W pobliżu są tory kolejowe i następnego dnia mają ruszyć pociągi.
1524.1945-05-08 -
0000-00-00
Po zakończeniu wojny prawnik S., również oficer policji żydowskiej, został aresztowany za wyjawienie kryjówki Żydów.
1525.1945-05-09 -
Po kilku godzinach pociąg staje. Wszyscy mają wysiąść. Janek skacze pierwszy i odbiera od dziewcząt walizki. Nim wysiądą dziewczęta, pociąg gwałtownie rusza. Po godzinie dziewczynom udaje się zabrać powracającą na miejsce postoju lokomotywą. Po drodze zatrzymuje je pociąg wojskowy: sowieccy żołnierze rządają oddania im czwórki dziewcząt. Chcą je zabrać do obozu wojskowego - "w wiadomym celu". Rugane i ściągane siłą, dziewczęta bronią się z płaczem. Ratuje je oficer radziecki, prowadzący lokomotywę.
1526.1945-05-09 -
Rankiem ma ruszyć pociąg do Poznania. Dziewczęta poznają miłego Polaka, Janka, który tak jak one wraca do Warszawy. Proponuje im swoje towarzystwo, dzieli się jedzeniem i wodą. Rosjanie zagrozili dziewczynom, że nigdzie nie pojadą - ale z pomocą Janka wsiadają do wagonu.
1527.1945-05-18 -
Bluma Babic, Halinka i Dora wędrują z grupą Holendrów, więźniów Neustadt, wracających do ojczyzny. Amerykanie podwożą ich samochodami, dostarczają żywność. Obozują w polu, nocami śpiewają przy ogniskach. Bluma uważa, że z Holandii łatwiej będzie pojechać w świat niż z Polski, gdzie decydują Rosjanie. Na moście na Elbie stoją wartownicy angielscy, amerykańscy i rosyjscy. Kto chce wrócić do swojego kraju, musi mówić w jego języku. Dziewczęta milczą, mówią za nie zaprzyjaźnieni Holendrzy. Udaje im się przekroczyć rzekę.
1528.1945-05-20 -
Halina A. spotyka na ulicy dwie znajome z getta. Opowiada im o śmierci Celiny. One opowiadają o ostatnich dniach pani Aszkenazy: na Majdanku ludzi wygoniono z wagonów i pędzono jak bydło. Matka załamała się, bała o Halinę, powtarzała jej imię. 20-05-1943 w obozie odbyła się największa selekcja i matka wraz z tysiącami Żydów trafiła do gazu. Siostry - rozmówczynie Halinki, uratowały się, bo przeniesiono je do obozu w Skarżysku. Halina zdaje sobie sprawę, że słyszy o wszystkim dokładnie w drugą rocznicę śmierci matki.
1529.1945-06-00 -
0000-00-00
Francuzka pracownica socjalna znajduje rodzinę w miasteczku niedaleko Paryża, która przyjmuje Sophie i jej córkę do siebie. Sophie właśnie tego potrzebuje, świeżego powietrza i spokoju. Mąż musi zostać w Paryżu, żeby załatwić wszystkie formalności związane z wyjazdem, ale często je odwiedza. Sophie czuje się tu szczęśliwa, dawno się tak nie czuła. Odnajduje wewnętrzny spokój. Tu w tym małym, pięknym, francuskim miasteczku odbudowuje swoją zniszczoną psychikę i toruje sobie drogę do normalnego życia.
1530.1945-07-07 -
7 maja skapitulowała III Rzesza. Więźniarki przenoszą się z baraków do pomieszczeń niemieckich. Okazuje się, że Niemcy w wielu miejscach pozostawili miny - wiele dziewcząt ginie.
1531.1945-09-00 -
0000-00-00
Rodzina Knaperbaum po wojnie utrzymywała listowny kontakt z Stanisławą Sokołowską.
1532.1945-09-00 -
0000-00-00
Po wojnie Alicja Barduek pojechała do Belgii, a później do Szwajcarii.
1533.1945-09-00 -
0000-00-00
Ludwika Wiśniewska po powrocie do Warszawy posłała Krysię do szkoły baletowej do Gimnazjum Rzeszotowskiej, ponieważ miała wielkie zamiłowanie do tańca.
1534.1945-09-00 -
0000-00-00
Państwo Mettowie osiedlili się na stałe w Warszawie.
1535.1945-09-00 -
0000-00-00
Hajderowie i Liberman z córką (żona zginęła) wyjechali do Francji.
1536.1945-09-02 -
0000-00-00
Po wojnie Panie ukrywające się u Stanisławy Sokołowskiej wyjechały do Łodzi, gdzie otrzymały mieszkanie. Jedna z nich dostała posadę, a druga wkrótce wyjechała do Ameryki, rok później matka, a ostatnia – chorowita – wyjechała do Izraela w Palestynie.
1537.1945-12-24 -
Preleski z synem postanawiają wybrać następny transport. Jeżeli wszystko dobrze pójdzie - mają spotkać panie w Berlinie, ale nie mówią, gdzie. O północy 24 grudnia Lila, Hania i matka wsiadają do umówonej ciężarówki. Dwaj żołnierze ukrywają je pod stertą siana. Nie wolno im się ruszyć ani odezwać, gdy samochód się zatrzyma, nawet gdyby słyszały strzały. Samochód zatrzymuje się, ale nie jest kontrolowany. Kierowca dowozi je do Berlina.
1538.1946-00-00 -
0000-00-00
Adela Domanus czasem, gdy patrzy na fotografię Inki, wiszącą nad jej łóżkiem, ze wzruszeniem przypomina sobie jej słodkie słowa, gdy obejmując ją za szyję snuła swoje marzenia. Chciała, gdy już będzie duża, kupić Adeli mały domek, w którym mogłaby spokojnie mieszkać na starość.
1539.1946-00-00 -
0000-00-00
Po jakimś czasie znajoma Adeli Domanus przywiozła jej z Łodzi małą paczuszkę, którą otrzymała przed wyjazdem od Klary Sapiro. Były to stare, bardzo staroświeckie łyżeczki do czarnej kawy, 6 sztuk – pamiątka po babce.
1540.1946-00-00 -
0000-00-00
Jadwiga Maczko pod nazwiskiem Jadwigi Aniołkowskiej wyjechała do Paryża do swojej bratowej, a stamtąd do USA do Nowego Yorku, gdzie obecnie przebywa.
1541.1946-00-00 -
0000-00-00
Na stronach 5-6 Fryderyka Thepper opisała swoje losy po wojnie – pomoc Komitetu Żydowskiego w odnalezieniu rodziny matki; wypoczynek w „Śródborowiance” koło Warszawy; dom dziecka w Helenówku; praca i nauka w Dzierżoniowie; powrót do Warszawy.
1542.1946-00-00 -
0000-00-00
Po wojnie w Niemczech autorka poznała Aharona Rozenberga i wyszła za niego za mąż. On również stracił całą rodzinę: żonę i czterech synów. Ostatni syn został zastrzelony na godzinę przed zakończeniem wojny. Autorka z mężem zamieszkali w Izraelu. Co roku urządzają kolacje sederowe, aby upamiętnić lata okupacji, kiedy w noce sederowe nie miała gdzie się podziać.
1543.1946-08-13 -
Z Europy wraca do Palestyny narzeczony Blumy Babic, Abram /dotąd zajmował się transportem ocalałych i zdobywaniem broni dla żydowskiej organizacji bojowej/. W sierpniu 1946 w domu jego rodziców odbywa się wspaniałe wesele. Wkrótce potem wychodzą za mąż również Halinka i Dora.
1544.1948-00-00 -
0000-00-00
Inka skończyła gimnazjum w języku hebrajskim, odbyła służbę wojskową i otrzymała pracę. Wyszła potem za mąż i urodziła syna. Mieszka na stałe w Hajfie.
1545.1950-00-00 -
0000-00-00
Ludwika Wiśniewska doczekała się własnego mieszkania na ul. Zbarskiej.
1546.1962-00-00 -
0000-00-00
Sytuacja Krystyny Gronowskiej nie pozwalała, aby ugościć Ludwikę Wiśniewską w Izraelu.
1547.1964-00-00 -
0000-00-00
Krystyna Gronowska w liście prosi o danie pracy Ludwice Wiśniewskiej, jako wyraz wdzięczności za okazaną jej pomoc w czasie okupacji niemieckiej.
1548.1964-00-00 -
0000-00-00
Irena Kucharzak wciąż utrzymuje kontakt z Rachelą Gurmanową – obecnie Seifertową, zamieszkałą w Nowym Yorku w Port Washington, 52 Birch Street.
1549.1965-00-00 -
0000-00-00
Adela Domanus posłała Klarze Sapiro i Ince na pamiątkę z Polski Millenium piękny album. Wcześniej wysłała im miniaturowe wydanie „Pana Tadeusza”.
1550.1965-00-00 -
0000-00-00
Po wyemigrowaniu z Polski, państwo Berlińscy mimo najlepszych chęci nie są w stanie pomagać Marii Partyce ze względu na ich podeszły wiek i bardzo złe warunki materialne.
1551.1965-00-00 -
0000-00-00
Maria Sadowska po wojnie jest osobą bardzo chorą, samotną i zarobki jej wystarczają zaledwie na skromne utrzymanie.
1552.1994-08-01 -
1914-08-01
Tuż przed zmrokiem dowódca oddziału powstańczego (Powst. W-skie), który wyzwolił 50 Żydów pracujących na Umschlagplatzu kazał ustawić się Żydom i powiedzał, że powstanie dopiero się zaczęło i że potrzebna będzie pomoc każdego człowieka, że daje wyzwolonym ludziom wolną rękę: mogą przystąpić do powstania lub odejść w dowolnym kierunku. Wszyscy Żydzi, poza kilkoma, którzy już nie mogli się ruszać, przyłączyli się do powstańców.
1553.1995-04-15 -
Do 15 kwietnia 1945 r.( osiem dni do żydowskiej go święta Pesach). Ber Ryczywół pozostawał w Łukowie, czekając na okazję by dostać się do Warszawy. W tym dniu, zapakował swój dobytek i udał się na dworzec kolejowy. Po całonocnej podróży rosyjskim pociągiem wojskowym ( Ber dostał pozwolenie od kapitana pociągu. Nie chcąc się narażać nie powiedział, że jest Żydem) przemarznięty do szpiku kości , Ber zszedł z pociągu w Warszawie. Dookoła gruzy. Nie ma ludzi. Śladu życia. Ber udał się w kierunku Mokotowa z nadzieją, że może tam coś ocalało. Szedł przez Marszałkowską a gdy doszed do Puławskiej 73/ 75 nie było tam śladu domu. Pusty plac. Ber wszedł do mieszkąjcych w pobliżu Polaków, którzy powiedzieli mu, że nigdzie nie ma tu Żydów. U znajomego Polaka, który był zaskoczony widząc żywego ,,śledziarza", zostawił swoją ciężką paczkę. Postanowił , w poszukiwaniu kogoś bliskiego, pojechać do Piaseczna gdzie, przed wojną mieszkała rodzina Bera.
1554.1998-07-23 -
Ok 16 - funkcjonariusz SP zapukał do Tyszki z wieścią o samobójstwie
Copyright © 2011 Centrum Badań nad Zagładą Żydów
wykonano ze środków
Ford Foundation grant No 1015-1739 oraz The Fund for support of Jewish Institutions or Projects outside Norway
realizacja informatyczna: